II SA/Ol 468/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Asesor WSA Katarzyna Matczak (Spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zameldowania: I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W dniu 13 stycznia 2005r. R. K. wystąpił do Urzędu Miejskiego Wydziału Spraw Obywatelskich z wnioskiem o zameldowanie go w lokalu przy ul. A. w E. na pobyt stały. Podał, iż w lokalu tym zamieszkuje od 3 lat i ponosi częściowe koszty jego utrzymania. Głównym najemcą mieszkania jest M. S., która nie wyraża zgody na jego zameldowanie. Wyjaśnił, iż aktualnie nie posiada innego zameldowania na pobyt stały, gdyż była żona wystąpiła z wnioskiem o jego wymeldowanie z mieszkania przy ul. B. w E. Decyzją z dnia "[...]", działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Zastępca Naczelnika Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta orzekł, na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, póz. 960, ze zm.) o zameldowaniu na pobyt stały R. K. w lokali mieszkalnym położonym przy ul. A. w E. W uzasadnieniu wskazano, iż właścicielem mieszkania położonego przy ul. A. w E. jest M. S., która wyraziła sprzeciw odnośnie do zameldowania R. K. w jej lokalu. Z uwagi na powyższe wnioskodawca nie mógł dokonać zameldowania w postaci czynności materialno-technicznej. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające, a w szczególności przesłuchania świadków tj. M. S., I. K. i J. L. potwierdziły fakt zamieszkiwania wnioskodawcy od 3 lat w przedmiotowym lokalu. Wskazano, że właścicielka mieszkania potwierdziła również, iż R. K. posiada w mieszkaniu swoje rzeczy osobiste mimo, że nie wyrażała na to zgody. Fakt zamieszkiwania wymienionego potwierdziło także postępowanie przeprowadzone przez Komendę Miejską, która pismami z dnia 20 stycznia 2005r. i 27 stycznia 2005r. potwierdziła fakt zamieszkiwania R. K. z żoną i dziećmi w lokalu przy ul. A. w E. Powołano treść art. 5 ust. l cyt. ustawy, zgodnie z którą osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązana jest zameldować się w miejscu pobytu stałego. Wyjaśniono, iż w poprzednio obowiązującym stanie prawnym do dokonania zameldowania niezbędne było przedstawienie, przez osobę ubiegającą się o zameldowanie, uprawnień do przebywania w lokalu, w którym miała być zameldowana. Jednakże Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 27 maja 2002r. stwierdził niezgodność art. 9 ust. l ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 2 Konstytucji RP uznając, że organ prowadzący ewidencję nie jest uprawniony do rejestracji uprawnień do lokalu, a jedynie do gromadzenia informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osoby. Organ ustalił, iż pobyt R. K. w lokalu przy ul. A. w E. ma charakter pobytu stałego i jest to wystarczająca przesłanka do zameldowania go na pobyt stały we wskazanym lokalu mieszkalnym. Od decyzji tej odwołała się M. S. wyrażając oburzenie wobec faktu zameldowania w jej lokalu obcej osoby. Wyjaśniła, iż od 8 lipca 1999r. jest właścicielką mieszkania i zameldowała w nim na stałe tylko I. Z. wraz z dwójką dzieci, która miała się nią opiekować do jej śmierci. Sytuacja uległa diametralnej zmianie z chwilą ponownego zamążpójścia jej opiekunki. Wówczas to, mimo jej protestów, nowy małżonek – R. K. zamieszkał w mieszkaniu. Wobec zgłaszania tego faktu dzielnicowemu oraz pracownikom MOPS nikt nie potrafił jej pomóc i pozbyć się intruza z domu. Od tego momentu Państwo K. utrudniaj ą jej życie ograniczając korzystanie z kuchni i łazienki. Podała, iż jest straszona, że zostanie usunięta z mieszkania i umieszczona w domu starców lub w "wariatkowie". Państwo K. utrudniają także odwiedziny jej znajomych, zabierają korespondencję do niej adresowaną. Zarzuciła, iż w sprawie przeprowadzono wywiad tylko z jedną sąsiadką mieszkającą na klatce, zaś nie przeprowadzono szerszego wywiadu na temat opinii Państwa K. Wyjaśniła, iż jest starszą schorowaną osobą i ma prawo decydowania, czy ktoś będzie z nią zamieszkiwał. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § l pkt l Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. Nr 87, póz. 960, ze zm), decyzją z dnia "[...]", utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że stosownie do art. 9 ust. 2a ustawy przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. W przypadku zaś odmowy potwierdzenia faktu pobytu przez dysponenta lokalu o zameldowaniu rozstrzyga w drodze decyzji organ administracji, jeżeli osoba, której zameldowanie dotyczy faktycznie w lokalu zamieszkuje. W mniejszej sprawie przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające potwierdziło fakt zamieszkiwania R. K., co osobiście przyznała w toku przesłuchania także M. S. Wyjaśniono, iż ewidencja ludności służy jedynie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. Zameldowanie R. K. w spornym lokalu nie rodzi żadnych uprawnień do lokalu, a jest jedynie potwierdzeniem faktu pobytu w tym lokalu. Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożyła M. S. wnosząc o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. Po raz kolejny przedstawiła argumenty jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, zarzucając dodatkowo, iż nie może pogodzić się z decyzją, mocą której narusza się jej prawo własności i dokonuje zameldowania na pobyt stały w jej mieszkaniu obcej osoby. Nie rozumie z jakiego powodu, jeżeli przepisy prawa wymagają już zameldowania, R. K. nie zameldowano jedynie na pobyt czasowy. Podkreśliła, iż jest "[...]"-letnią kobietą, która ciężko pracowała aby na jesień życia mieć własny kąt i móc spokojnie i bezpiecznie dożyć końca swych dni. Nie rozumie więc z jakiego powodu poprzez meldunek obcej osoby na żyć w ciągłym zagrożeniu, nerwach i bez poczucia bezpieczeństwa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a. Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy p.p.s.a.). Odnosząc się do zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, iż dotknięta jest ona wadą nieważności. Stosownie do art. 127 § l Kodeksu postępowania administracyjnego stronie służy odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Zgodnie zaś z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz poglądami wyrażonymi w doktrynie postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości, co oznacza, iż jego uruchomienie jest zawsze wynikiem odwołania i nigdy nie może być wszczęte z urzędu (patrz wyrok NSA z 25 maja 1984r. sygn. II SA 2048/83, opubl. ONSA 1984, Nr l póz. 51, wyrok NSA z 5 kwietnia 1985r. sygn. SA/Wr 127/85, teza wyroku wraz z glosą B. Adamiak, OSPiKA 1988, Nr 9, póz. 198). Odwołanie może wywołać skutek prawny tylko wtedy, gdy spełnia wymogi formalne określone w art. 63 Kodeksu postępowania administracyjnego i zostanie wniesione w ustawowym terminie. Jednym z takich wymogów jest podpisanie podania przez wnoszącego (art. 63 § 3 Kpa). Zgodnie zaś z art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli podanie nie czyni zadość wymogom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Natomiast rozpatrzenie sprawy pomimo braku podpisu strony w odwołaniu skutkuje nieważnością decyzji w postępowaniu odwoławczym (patrz w wyroku NSA z dnia 15 września 2000r. sygn. III SA 417/00, niepublikowany, oraz w wyroku NSA z dnia 18 maja 1994r. sygn. SA/Gd 2365/93, niepublikowany. Znajdujące się w aktach sprawy odwołanie z dnia l kwietnia 2005r., opatrzone datą wpływu do organu w terminie do wniesienia odwołania, nie zostało przez stronę podpisane. Z akt nie wynika, aby organ odwoławczy wzywał wnioskodawczynię do uzupełnienia tego braku formalnego. W związku z tym zaskarżona decyzja Wojewody wydana na skutek rozpatrzenia odwołania niepodpisanego przez stronę stanowi rażące naruszenie prawa na podstawie art. 156 § l pkt 2 Kpa. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku (pkt I). Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygniecie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.