II SA/Ol 468/12
WyrokWSA w Olsztynie2012-09-13
Skład orzekający: Bogusław Jażdżyk, Marzenna Glabas, Alicja Jaszczak-Sikora
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stworzenie możliwości podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej, polegające jedynie na wybudowaniu kanału sanitarnego w drodze, bez wykonania przykanalików do poszczególnych nieruchomości, stanowi podstawę do ustalenia opłaty adiacenckiej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do urządzenia kanalizacyjnego, uzasadniające naliczenie opłaty adiacenckiej, wymaga wykonania kanału sanitarnego wraz z przykanalikami doprowadzonymi co najmniej do granicy nieruchomości. Samo wybudowanie kanału sanitarnego w drodze, bez przykanalików, nie spełnia tej przesłanki. Organy administracji nie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w tym zakresie, co skutkowało naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego stworzeniem możliwości podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej. Wójt Gminy ustalił opłatę, uznając, że gmina zrealizowała inwestycję kanalizacyjną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący zarzucili, że wybudowana sieć kanalizacyjna nie spełnia wymogów, ponieważ nie wykonano przykanalików do ich nieruchomości, co uniemożliwia podłączenie i stanowi naruszenie przepisów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, zasądził od Kolegium na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 13 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2012 roku sprawy ze skargi A. B. i M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Wójt Gminy J. na podstawie art. 145, art. 146, art. 147, art. 148 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) oraz na podstawie uchwały Nr XXXVII/267/2002 Rady Gminy Jonkowo z dnia 29 stycznia 2002r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej w związku ze wzrostem wartości nieruchomości (Dziennik Urzędowy Województwa Warmińsko-Mazurskiego Nr 27, poz. 454), ustalił opłatę adiacencką z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w obrębie J., gmina J., oznaczonej jako działka nr "[...]", spowodowanego stworzeniem możliwości podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej, w wysokości 1649,25 zł należną od A. i M. B. Decyzja ta została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy, bowiem uprzednie rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia "[...]" zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia "[...]".
W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z przepisami art. 145 i 146 ustawy o gospodarce nieruchomościami wójt może ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej uzależnione są od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Podniesiono, że Gmina J. zrealizowała inwestycję pn. "Rozbudowa sieci kanalizacyjnej we wsi J. w ramach kompleksowej gospodarki wodno-ściekowej gminy J. - kanalizacji grawitacyjnej i tłocznej z przepompowniami", stwarzając w ten sposób warunki do podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej nieruchomości położonych w J., w tym nieruchomości położonej w obrębie J., składającej się z działki nr "[...]" o powierzchni 0,1737ha, stanowiącej własność A. i M. B. W związku z tym, iż właściciele nieruchomości, które uzyskały możliwość przyłączenia nie uczestniczyli w kosztach budowy sieci kanalizacji, postanowiono o naliczeniu opłaty adiacenckiej. Wartość nieruchomości przed i po wybudowaniu sieci kanalizacji sanitarnej została ustalona w operacie szacunkowym z dnia 23 stycznia 2012 r., wykonanym przez rzeczoznawców majątkowych, a orzekający w sprawie organ, uznając zgodność operatu z przepisami prawa, stwierdził wzrost wartości przedmiotowej nieruchomości o kwotę 3665 zł, wynikający ze stworzenia możliwości podłączenia do sieci kanalizacji sanitarnej powyższej nieruchomości. Jednocześnie podniesiono, że Rada Gminy J. uchwałą w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej w związku ze wzrostem wartości nieruchomości określiła wysokość stawki opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej na 45% wzrostu wartości. W związku z powyższym, należało ustalić opłatę adiacencką w wysokości 1625,40 zł.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. i M. B., żądając jej uchylenia w całości. Odwołujący zarzucili, iż wybudowane przez gminę urządzenie infrastruktury technicznej polegające na wykonaniu sieci kanalizacji sanitarnej nie spełnia wymogów określonych w art. 98 ust. 2 w zw. z art. 100 ust. 1 ustawy Prawo wodne i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych oraz zasad ustalania opłat za wodę i odprowadzania ścieków, bowiem nie wykonano przykanalików prowadzących od kanału sanitarnego do przedmiotowej nieruchomości. Tym samym, nie została spełniona przesłanka do naliczenia opłaty adiacenckiej, co stanowi naruszenie art. 145 i 146 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na poparcie swego stanowiska odwołujący wskazali na uchwałę NSA z dnia 5 czerwca 2000 r., sygn. akt OPK 4/00. Podnieśli również rozbieżności w operatach szacunkowych dotyczących ich nieruchomości oraz zarzucili nierzetelne wykonanie wyceny ich działki.
Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, iż wskazane w odwołaniu przepisy ustawy Prawo wodne nie mają zastosowania w procedowanym przedmiocie, zaś pogląd prawny wyrażony w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi jedynie wykładnię (interpretację) przepisu prawa, natomiast w aktach sprawy znajdują się pisemne informacje właściwych podmiotów potwierdzające okoliczność stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej. Kolegium podkreśliło, iż wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej uzależnione jest od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Zgodnie bowiem z art. 148b ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalenie, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej następuje na podstawie odrębnych przepisów, w szczególności ustawy Prawo budowlane. W ocenie organu zgromadzona w niniejszej sprawie dokumentacja pozwala na stwierdzenie, że warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej zostały stworzone. Odnosząc się natomiast do zarzutu rozbieżności w operatach szacunkowych, Kolegium wskazało, że pozostają one bez związku z niniejszą sprawą. Jedyną podstawę ustalenia wysokości opłaty adiacenckiej stanowi operat szacunkowy z dnia 23 stycznia 2012 r., który zdaniem organu odwoławczego nie budzi wyraźnych zastrzeżeń. Jednocześnie strona odwołująca nie zwróciła się do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o przeprowadzenie oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, jak również nie zlecono sporządzenia przez innego rzeczoznawcę majątkowego wyceny przedmiotowej nieruchomości dla celów niniejszego postępowania.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. i M. B., żądając jej uchylenia w całości. Skarżący podnieśli zarzut naruszenia art. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r., o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858) poprzez uznanie, że wykonane przez gminę urządzenia infrastruktury technicznej, polegające na wykonaniu sieci kanalizacji sanitarnej w drodze, spełnia wymogi wyżej wymienionego przepisu oraz art. 145 i 146 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że wykonanie kanału sanitarnego bez przykanalików prowadzących do przedmiotowej nieruchomości spełnia przesłanki do naliczenia opłaty adiacenckiej. W uzasadnieniu podniesiono, że w świetle obowiązujących przepisów oraz treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r. urządzenie kanalizacyjne to nie tylko kanał sanitarny, ale też przykanaliki prowadzące do poszczególnych nieruchomości. Kanał sanitarny i przykanaliki łącznie składają się na urządzenie kanalizacyjne służące do odprowadzania ścieków. Zatem tylko wykonanie kanału sanitarnego wraz z przykanalikami do poszczególnych nieruchomości może być podstawą do naliczenia opłaty adiacenckiej, natomiast stworzenie jedynie możliwości podłączenia nieruchomości do urządzenia kanalizacyjnego nie stanowi podstawy prawnej do naliczenia opłaty adiacenckiej na podstawie art. 145 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący podnieśli przy tym, iż zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Literalna wykładnia powyższego przepisu wskazuje, iż opłata adiacencka powstaje w sytuacji, gdy gmina, w związku ze swoją inwestycją, wybuduje odcinek przewodu łączącego kanalizację z granicą działki. Tymczasem z analizy treści operatu szacunkowego oraz mapy otrzymanej z gminy jednoznacznie wynika, że inwestycja wykonana przez gminę nie sięga granicy działki tylko jest poprowadzona w drodze. W związku z powyższym, nie jest spełniona przesłanka do naliczenia opłaty adiacenckiej. Podłączenie przedmiotowej działki do kanalizacji wymaga bowiem wybudowania studni włączeniowej w pasie drogowym, czyli poniesienia dodatkowych nakładów. Zaznaczono przy tym, że przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której właściciel nieruchomości uczestniczyłby dwukrotnie w kosztach budowy urządzenia sanitarnego - raz w postaci opłaty adiacenckiej, drugi raz w postaci pokrycia kosztów studni włączeniowej i przykanalika łączącego kanał sanitarny z nieruchomością.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, którego motywy przedstawiono w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa i nie mogą pozostać w obrocie prawnym.
Stosownie do treści art. 4 pkt 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651), opłata adiacencka jest to opłata ustalona w związku ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym budową urządzeń infrastruktury technicznej z udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, albo opłatę ustaloną w związku ze scaleniem i podziałem nieruchomości, a także podziałem nieruchomości. Z kolei przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych (art. 143 ust. 2 cytowanej ustawy).
Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Wójt, w drodze decyzji, może ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi (art. 145 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy). Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146 ust. 2. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi. Art. 146 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartości nieruchomości. Wysokość opłaty adiacenckiej wynosi nie więcej niż 50% różnicy między wartością, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały.
Należy zauważyć, iż ustalenie, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów (art. 148b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami), przy czym chodzi tu nie tylko o przepisy ustawy Prawo budowlane, określające w szczególności warunki prawne, a nie warunki techniczne podłączenia, ale również przepisy branżowe dotyczące poszczególnych urządzeń, a wśród nich przede wszystkim przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości skarżących do urządzenia infrastruktury technicznej - sieci kanalizacji sanitarnej.
W ocenie skarżących wykonanie przez gminę sieci kanalizacji sanitarnej wyłącznie w drodze, bez wykonania przykanalika (przyłącza kanalizacyjnego) do ich nieruchomości, nie uzasadnia nałożenia na nich opłaty adiacenckiej, bowiem nie zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzenia infrastruktury technicznej. Z kolei w ocenie Kolegium zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości skarżących do urządzenia infrastruktury technicznej, o czym przesądza pismo Zakładu Gospodarki Komunalnej w Jonkowie z dnia "[...]" informujące, że działka nr "[...]" obręb J. ma możliwość przyłączenia do wybudowanej sieci kanalizacyjnej.
Należy w tym miejscu zauważyć, że ustawodawca nie zdefiniował, co należy rozumieć pod użytym w art. 145 ustawy o gospodarce nieruchomościami określeniem "po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości", co jednak nie jest luką prawną, lecz stanowi celowy zabieg racjonalnego ustawodawcy, bowiem moment ten ma charakter indywidualny i wiąże się z koniecznością uwzględnienia konkretnych okoliczności faktycznych i zastosowania odrębnych przepisów prawa.
Wyrazem takiego uzasadnienia dla istoty wprowadzonej regulacji jest wskazanie w art. 148b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, że ustalenie, iż zostały stworzone warunki do podłączenia do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów oraz nałożenia w ust. 2 tego artykułu na właściwe podmioty obowiązku udzielania informacji określonym w pierwszym zdaniu tego przepisu podmiotom, że zostały stworzone warunki do podłączenia do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi wystarczające do ustalenia opłaty adiacenckiej. Zatem z treści art. 148b ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że ustawodawca określił stan który należy uznać za spełnienie przesłanki "stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości" w sposób złożony, pozostawiając otwartą kwestię ustalenia momentu kiedy taki stan powstaje i uzależniając to ustalenie jedynie od faktycznego stworzenia warunków technicznych do podłączenia nieruchomości w rozumieniu odrębnych przepisów i nadając szczególne znaczenie dowodowe informacjom udzielonym przez właściwe podmioty, przez co rozumieć należy podmioty właściwe branżowo np. zakład gospodarki komunalnej.
W konsekwencji rozważań podjętych na tym tle, zostało wypracowane przez doktrynę i orzecznictwo pojęcie, które wskazuje przykładowo, że stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej oznacza w przypadku urządzenia kanalizacyjnego wykonanie kanału sanitarnego wraz z przykanalikami do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia. Z kolei w przypadku podłączenia nieruchomości do wodociągu stwierdzono, iż naliczenie opłaty adiacenckiej jest możliwe, gdy nastąpiło wybudowanie sieci wodociągowej wraz z zaworem za wodomierzem głównym na przyłączu lub na miejscu przeznaczonym na jego umieszczenie, zgodnie z warunkami technicznymi danej sieci (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1595/00; wyrok NSA z 6 marca 2003 r., sygn. akt I SA 2053/01, LEX nr 12178; wyrok NSA z 23 lipca 2002 r., sygn. akt I SA 131/01, LEX nr 156838). Analogicznie interpretując przyjmuje się, że dla stworzenia warunków podłączenia nieruchomości do innych sieci uzbrojenia technicznego nie wystarczy wybudowanie przewodu głównego czy rozprowadzającego, ale inwestor zobowiązany jest również do wybudowania przyłączy funkcjonalnych do granicy nieruchomości (por. "Gospodarka nieruchomościami". S. Źróbek, R. Źróbek, J. Kuryj, Wydawnictwo Gall, Katowice, str. 196-197).
Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale 5 sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2000 r., sygn. akt OPK 4/00 (ONSA 2000/4/143), wyjaśnił, że użyty w art. 145 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrot "po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej" oznacza - w przypadku urządzenia kanalizacyjnego - wykonanie kanału sanitarnego wraz z przykanalikami do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia. W uzasadnieniu tej uchwały NSA podniósł, że wskazówkę interpretacyjną dla wyjaśnienia, co oznacza sformułowanie "po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej" zawiera ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1996 r. w sprawie urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych oraz zasad ustalania opłat za wodę i wprowadzanie ścieków (Dz. U. Nr 151, poz. 716 ze zm.). Zgodnie z art. art. 100 ust. 1 ustawy Prawo wodne, urządzenia kanalizacyjne wykonane są na koszt budżetu Państwa za zwrotem części kosztów przez zainteresowanych właścicieli nieruchomości, stanowią własność Państwa, a zgodnie z § 1 rozporządzenia w sprawie urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych oraz zasad ustalania opłat za wodę i wprowadzanie ścieków utrzymanie i eksploatacja urządzeń kanalizacyjnych do pierwszej studzienki na przykanaliku, licząc od strony budynku, lub do miejsca przeznaczonego na jej wybudowanie należy do właścicieli tych urządzeń. Analiza przytoczonych przepisów - ustawy Prawo wodne oraz aktu wykonawczego do niej wykazuje, że urządzenie kanalizacyjne to nie tylko kanał sanitarny, ale także przykanaliki - odgałęzienia - prowadzące do poszczególnych nieruchomości, do miejsca określonego w powołanym przepisie - § 1 rozporządzenia, a mianowicie pierwszej studzienki na przykanaliku, licząc od strony budynku. Kanał sanitarny i przykanaliki łącznie składają się na urządzenie kanalizacyjne służące do odprowadzania ścieków.
Wprawdzie przytoczona uchwała NSA podjęta została pod rządami ustawy z 1974 r. Prawo wodne, która to ustawa utraciła moc obowiązującą z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.), tj. z dniem 1 stycznia 2002 r., jednakże regulująca obecnie problematykę zbiorowego odprowadzania ścieków ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, która weszła w życie z dniem 14 stycznia 2002 r., w art. 2 pkt 5 i 14 ustala, że przyłącze kanalizacyjne jest to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług, z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej, a urządzenie kanalizacyjne to m.in. sieci kanalizacyjne. Zauważyć ponadto należy, że zgodnie z art. 15 ust. 1 powyższej ustawy przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych.
Przytoczone wyżej przepisy ustawy wskazują, że przywołana przez skarżących uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r. zachowała swą aktualność również pod rządami obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Oznacza to, że także obecnie stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do urządzenia kanalizacyjnego, umożliwiających ustalenie przez gminę opłaty adiacenckiej na podstawie art. 145 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest to wykonanie kanału sanitarnego wraz z przykanalikami do poszczególnych nieruchomości znajdujących się w zasięgu tego urządzenia.
Tymczasem z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika, że organy nie wyjaśniły w sposób zgodny z wyżej prezentowaną wykładnią art. 145 i art. 148b ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy w odniesieniu do nieruchomości skarżących zaistniały tak pojmowane - jak wyżej zostało to przedstawione - warunki techniczne do podłączenia ich nieruchomości do nowowybudowanej infrastruktury technicznej. Organy administracji swoje ustalenia oparły na dokumencie urzędowym jakim jest informacja Zakładu Gospodarki Komunalnej, z którego wynika, że nieruchomość skarżących "ma możliwość przyłączenia do wybudowanej sieci kanalizacyjnej", który to dokument zdaniem Kolegium nie został podważony przez skarżących. Jednak skarżący w toku całego postępowania administracyjnego nie zgadzali się z przedmiotową informacją, twierdząc, że nie zostały stworzone warunki do podłączenia ich nieruchomości do sieci kanalizacyjnej i wskazali konkretne fakty oraz argumentację prawną. W tych okolicznościach organy administracji powinny dokonać oceny prawidłowości informacji Zakładu Gospodarki Komunalnej, poprzedzając tę ocenę dokonaniem ustaleń, czy rzeczywiście wybudowana kanalizacja nie zawiera przykanalików doprowadzonych co najmniej do granicy nieruchomości skarżących. Tak ustalony stan faktyczny pozwoli organom administracji na dokonanie oceny, czy w świetle przytoczonych wyżej przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na fakt, iż z informacji Zakładu Gospodarki Komunalnej wynika, iż istnieje jedynie możliwość przyłączenia do kanalizacji, natomiast z art. 145 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że do ustalenia opłaty adiacenckiej wymagane jest "stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości" skarżących do sieci kanalizacyjnej, ocenianych zgodnie z art. 148b ust 1 tej ustawy na podstawie przepisów odrębnych, szczególnie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Oceny tej należy dokonać mając na uwadze wyrażony wyżej przez Sąd pogląd prawny, poparty przytoczonym tam orzecznictwem.
Brak ustaleń we wskazanym powyżej zakresie stanowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 kpa, a w kontekście przedstawionej wyżej wykładni art. 145 ust. 1 i 2 oraz art. 148b ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami doprowadziło to do naruszenia prawa materialnego co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji należało uznać, że postępowanie przeprowadzone w obu instancjach, wskutek naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1, 80 kpa, nie doprowadziło do wyjaśnienia w sposób nie budzący wątpliwości, czy stworzono warunki do podłączenia nieruchomości skarżących do sieci kanalizacyjnej, co warunkowało ustalenie opłaty adiacenckiej. Zaznaczyć przy tym należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera przekonującej argumentacji, pozwalającej na zaakceptowanie podjętego rozstrzygnięcia.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 wskazanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło