II SA/Ol 472/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa– Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego radcy prawnemu A. Z. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 28 grudnia 2015 roku wpłynęło do organu pierwszej instancji pismo podpisane przez E. i J. S. przedstawiające ich trudną sytuację życiową. Podczas wywiadu przeprowadzonego dnia 11 stycznia 2016 roku małżonkowie podali, że oczekują przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. Organ pierwszej decyzją z dnia "[...]" przyznał małżonkom zasiłek celowy na zakup żywności lub posiłku w kwocie 100 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2016 roku. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z § 1 uchwały Rady Miasta Olsztyna nr XLIX/795/14 z dnia 29 stycznia 2014r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności podwyższono na lata 2014-2020 do 150 % kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, uprawniające do przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności. Dlatego w niniejszej sprawie podwyższone kryterium dochodowe wynosi 951 zł miesięcznie dla osoby w rodzinie. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wyraził niezadowolenie z wysokości otrzymanej pomocy opisując bardzo trudną sytuację życiową i finansową swojej rodziny. Skarżący w niewybrednych słowach określił urzędników i wszystkie osoby jego zdaniem odpowiedzialne za trudną sytuację życiowa i materialną rodziny p. S. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium wyjaśniło, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej mają na celu jedynie wsparcie, a więc dofinansowanie określonej potrzeby wymagającej zaspokojenia. To zaś, że otrzymywane świadczenia nie wystarczają na pokrycie wszystkich potrzeb skarżącego, nie stwarza po stronie organu obowiązku uwzględniania w pełni jego wniosków, gdyż świadczenia z pomocy społecznej mają charakter subsydiarny. Zauważono, że zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy jest świadczeniem nieobowiązkowym, przyznawanym przez organ w ramach uznania administracyjnego, jeżeli dochód wnioskodawcy lub jego rodziny nie przekracza kwot, o których mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s., podwyższonych wskazaną przez organ I instancji uchwałą Rady Miasta do 150% kryterium dochodowego. Dlatego też w niniejszej sprawie podwyższone kryterium dochodowe wynosi 951 zł. W ocenie Kolegium, przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, tym bardziej, że w swym rozstrzygnięciu zwrócił uwagę na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka, a jak wynika z akt sprawy, pomoc skarżącemu udzielana jest cyklicznie. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący zarzucił Kolegium rażące naruszenie i obrazę prawa materialnego, prawa humanitarnego, ustawy z dnia 12 marca 2004 r. oraz ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W oparciu o te zarzuty wniósł o udzielenie jego rodzinie rzeczywistej pomocy oraz ukaranie winnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 29 sierpnia 2016r. pełnomocnik skarżącego zarzucił: Naruszenie prawa materialnego art. 3 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930) w zw. z art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 04.11.1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284), art. 30 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 02.04.1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 28 ust. 1 i art. 5 ust. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych sporządzonej w Nowym Jorku 13.12.2006 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1169) poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie prawa skarżącego do godnego życia i odpowiednich warunków życia oraz równego traktowania Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 9, 75 § 1, 77 § 1 i 80 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016, poz. 23), zwanej dalej kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji, pomimo braku ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i dokonania wszechstronnej oceny materiału dowodowego. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 8 i art. 107 § 3 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo braku wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się organ I instancji, przyznając skarżącemu zasiłek celowy na zakup posiłku lub żywności w kwocie 100 zł miesięcznie dla dwóch osób. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie w przedmiocie zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. (Dz. U. z 2015r., poz. 163 j.t.), dalej u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w tym na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, może być przyznany zasiłek celowy. Podkreślić należy, że zasiłek celowy jest jednym ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługującym między innymi osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s., przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 u.p.s. lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W świetle zaś art. 8 ust. 2 u.p.s., rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć kwoty kryteriów dochodowych uprawniające do zasiłku celowego. W oparciu o ten przepis, Rada Miasta podjęła uchwałę nr XLIX/795/14 z dnia 29 stycznia 2014r. w sprawie podwyższenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności (Dz. Urz. Woj. Warm.-Maz. z 2014 r., poz. 585). Na mocy § 1 tej uchwały, podwyższa się na lata 2014-2020 do 150% kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s., uprawniające do przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności osobom i rodzinom objętym wieloletnim programem wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 ustanowionego uchwałą Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. (M.P. poz. 1024). W kontrolowanej sprawie niesporne jest, że skarżący spełnia przesłanki warunkujące przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Ustalenia organów w tym zakresie nie budzą także zastrzeżeń Sądu. Jak wynika bowiem z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, jedynym dochodem 2- osobowej rodziny skarżącego jest świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości 1148,32 zł., które nie przekracza, podwyższonego mocą powołanej uchwały Rady Miasta, kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie, wynoszącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji 951zł. W rodzinie skarżącego występuje niepełnosprawność oraz długotrwała lub ciężka choroba, a więc powody, które w świetle art. 7 pkt 5-6 u.p.s., uzasadniają udzielenie pomocy społecznej. Podkreślić jednak należy, na co zresztą zwrócono uwagę także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zasiłek celowy jest świadczeniem nieobowiązkowym, o czym świadczy użycie w przepisie art. 39 ust. 1 u.p.s. zwrotu "może być przyznany". Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania tego zasiłku, bądź odmowy jego przyznania, pozostawione zostało zatem ocenie organu administracji publicznej. Oznacza to, że mimo spełnienia przez wnioskodawcę, tak jak w niniejszej sprawie, przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, może on nie otrzymać żądanego świadczenia w ogóle, bądź może być mu ono przyznane w kwocie, jaką organ (a nie wnioskodawca) uzna za możliwe ze względu na ilość osób ubiegających się o objęcie pomocą i wysokość środków którymi dysponuje. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie takiego świadczenia musi mieć bowiem na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Stosownie bowiem do art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Kontrola tego rodzaju decyzji przez sąd administracyjny polega wyłącznie na zbadania jej zgodności z prawem, sąd nie jest natomiast uprawniony do przyznania świadczenia jak oczekiwałby tego skarżący. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic określonych przepisami oraz czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu, organy administracji publicznej w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją nie przekroczyły tych granic. W uzasadnieniach wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć dokonano bowiem prawidłowej analizy nie tylko sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego, ale również możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Ustalony w sprawie stan faktyczny sprawy oraz uzasadnienie podjętych rozstrzygnięć nie budzą wątpliwości, w związku z tym bezzasadne są zarzuty naruszenia wskazanych w piśmie procesowym z dnia 29 sierpnia 2016r., przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W tych okolicznościach, przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w kwocie 100 zł. miesięcznie, od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 30 czerwca 2016 r., uznać należało za zgodne z prawem. Zauważyć przy tym należy, że kwota tego zasiłku jest znacznie wyższa od średniej kwoty pomocy udzielanej w tej formie innym osobom korzystającym ze wsparcia tego Ośrodka. Dlatego też nie może być mowy o naruszeniu w niniejszej sprawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej czy tez wskazanych przez stronę przepisów Konstytucji oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Podkreślić trzeba również, że skarżący i jego rodzina objęci są bardzo szeroką pomocą społeczną, znacznie większą niż przeciętna. Przykładowo decyzją z dnia "[...]" przyznano im specjalny zasiłek celowy w kwocie 1 155,86 zł z przeznaczeniem na: - opłacenie rachunku za gaz w styczniu 2016 roku w kwocie 105,86 zł , - opłacenie energii elektrycznej w styczniu 2016 roku w kwocie 100,00 zł, - zakup środków czystości w styczniu 2016 roku w kwocie 50,00 zł, - zakup opału w styczniu 2016 roku w kwocie 500,00 zł, - opłacenie energii elektrycznej w marcu 2016 roku w kwocie 100,00 zł, - opłacenie rachunku za gaz w marcu 2016 roku w kwocie 50,00 zł, - zakup czystości w marcu 20-16 roku w kwocie 50,00 zł, - opłacenie energii elektrycznej w maju 2016 roku w kwocie 100,00 zł, - opłacenie rachunku za gaz w maju 2016 roku w kwocie 50,00 zł, - zakup środków czystości w maju 2016 roku w kwocie 50,00 zł. Odnosząc się natomiast do zarzutów sformułowanych w skardze wyjaśnić skarżącemu należy, że powoływana przez niego ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" utraciła już moc obowiązywania. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 1 ust. 2 tej ustawy, ustanowiony mocą tej ustawy Program był realizowany w latach 2006-2013. Aktualnie natomiast w tej materii znajduje zastosowanie uchwała Nr 221 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2013 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego programu wspierania finansowego gmin w zakresie dożywiania "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" na lata 2014-2020 (tekst jednolity M.P. z 2015 r., poz. 821). Zgodnie z punktem V.1 załącznika do tej uchwały, ze środków przekazywanych w ramach Programu gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy. Ze środków przekazanych gminom z Programu udziela się wsparcia w szczególności osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Zdaniem Sądu, udzielona skarżącemu pomoc jest zgodna ze wskazanymi w tej uchwale założeniami programu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt I sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu art. Orzeczono w pkt II na podstawie art. 250 p.p.s.a.