II SA/Ol 473/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków A. C. i R. C. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg A. C. i R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. A.C. i R. C. w skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia "[...]", utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta E. z dnia "[...]" w przedmiocie odpłatności za pobyt ojca skarżących w domu pomocy społecznej, zawarli m.in. wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący podnieśli, że uległa pogorszeniu ich sytuacja materialna, co było również powodem złożenia wniosku o całkowite zwolnienie z obowiązku odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej. R.C. wskazał, iż prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi aktualnie straty, zaś z umowy o pracę osiąga dochód netto w wysokości 1634 zł. Dodał, że w świetle obecnie uzyskiwanych dochodów zapłata tak wysokiej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej skutkować będzie w pierwszej kolejności brakiem możliwości spełniania podstawowych obowiązków podatkowych, co może pociągnąć za sobą dalej idące konsekwencje, m.in. wszczęcie postępowania komorniczego. Do wniosku skarżący dołączył wygenerowane elektronicznie potwierdzenia przelewów otrzymanych na swój rachunek bankowy z tytułu wynagrodzenia za umowę o pracę za marzec i kwiecień 2019 r., a także zestawienie uzyskanych przychodów oraz poniesionej straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za ten sam okres. Natomiast A.C. wskazał, iż aktualne dochody jego oraz jego żony, w podziale na osobę tylko nieznacznie przekraczają 300% kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej, co sprawia, że bardzo trudno jest im regulować bieżące rachunki. Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje możliwość uruchomienia przeciwko skarżącemu postępowania egzekucyjnego, co jeszcze bardziej pogorszy jego trudną sytuację. Do wniosku skarżący dołączył wygenerowane elektronicznie potwierdzenia przelewów, otrzymanych przez skarżącego oraz jego żonę na posiadane przez nich rachunki bankowe z tytułu wynagrodzeń za miesiąc luty 2019 r. w wysokości: 1952,56 zł netto (zarobki żony skarżącego) oraz 1336,45 zł netto (zarobki skarżącego). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Należy przy tym podkreślić, że nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. W postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004r. (sygn. akt GZ 138/04, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Zaś trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Należy podkreślić, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w tym przepisie. W związku z tym, strona skarżąca, dążąc do wstrzymania wykonania decyzji, musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych i wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie NSA z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 363/14, LEX nr 1464732). Tym samym, strona składająca wniosek w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest zobowiązana nie tylko do wskazania przedmiotowych przesłanek, ale i do wykazania, że warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w rzeczywistości zachodzą. Dokonując oceny wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu Sąd musi bowiem oprzeć się na materiale dowodowym, pozwalającym zająć stanowisko (por. postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 464/14, LEX nr 1452662). Przy czym do wykazania, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia strony powinny być poparte dokumentami źródłowymi oraz skonkretyzowanymi danymi, obrazującymi jej sytuację. Natomiast brak wyczerpującego uzasadnienia wniosku uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia NSA: z dnia 30 listopada 2004 r., sygn. GZ 120/04 i z dnia 18 maja 2004r., sygn. FZ 65/04, dostępne w CBOSA). W sytuacji, gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenie majątkiem strony skarżącej, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Dokonując oceny złożonych w niniejszej sprawie wniosków skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Skarżący bowiem nie wykazali ani nie poparli żadnymi dokumentami swoich twierdzeń, dotyczących negatywnych skutków, jakie potencjalnie wywołać może dla nich funkcjonowanie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji. Przedstawiono jedynie wysokość uzyskiwanych zarobków za dwa dowolnie wybrane miesiące poprzedzające złożenie wniosku, jednakże bez odniesienia się do aktualnej sytuacji finansowej każdego ze skarżących, bez wskazania jakie ponoszą bieżące koszty utrzymania i ewentualne inne niezbędne wydatki. Skoro zatem nie wiadomo, jak przedstawia się rzeczywista sytuacja materialna skarżących, nie można stwierdzić, że nałożona przedmiotową decyzją opłata za pobyt ojca skarżących w domu pomocy społecznej faktycznie będzie skutkować powstaniem nieodwracalnej znacznej szkody lub skutków, które powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Ogólnikowe stwierdzenia przedstawione przez skarżących dotyczące ewentualnego wpływu wykonania decyzji na ich sytuację materialną, mogą być odniesione do każdego aktu stosowania prawa, nakładającego na podmiot określony obowiązek. Tym samym, uzasadniałoby wstrzymanie każdego zaskarżonego aktu o takim charakterze. Tymczasem instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu ma charakter wyjątkowy, a nie powszechny. Pamiętać również należy, że możliwość wystąpienia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków przez wydanie danego aktu musi być realna i poparta rzeczowymi dowodami źródłowymi. Strona na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązana jest skonkretyzować rodzaj szkody grożącej jej na skutek wykonania zaskarżonego aktu. Brak wskazania tej szkody i jej uprawdopodobnienia uniemożliwia pozytywną ocenę wniosku. Podkreślenia zaś wymaga, że podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienia NSA: z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt II GZ 50/14 i z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 498/12, dostępne w CBOSA). Należy przy tym podkreślić, że przez szkodę, o jakiej mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. należy rozumieć szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Przy czym każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to zatem sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011r., sygn. akt II GSK 1799/11, dostępne w CBOSA). Dla oceny, czy w sprawie rzeczywiście istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków należy przedstawić w sposób rzeczowy, poparty dowodami, wszystkie okoliczności uzasadniające realne wystąpienie takich skutków. Takiej argumentacji wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawierają. W rozpoznawanej sprawie nawet fakt ewentualnego wyegzekwowania nałożonej na skarżących opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej przed rozpoznaniem skargi, a następnie ewentualne jej uwzględnienie, nie skutkuje nieodwracalnymi skutkami, gdyż w takim wypadku wskazana skarżoną decyzją należność zostanie skarżącym zwrócona bądź zaliczona na poczet kolejnych opłat. W tym stanie rzeczy należy uznać, że wniosek skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.