II SA/Ol 476/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"., nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. W dniu 19 listopada 2019 r. M. S. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem K. S.. Jednocześnie strona oświadczyła, że w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, z dniem jej wydania, wnosi o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy. Decyzją z "[...]", Burmistrz A odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., przepisu art. 17 ust. 1b nie wyeliminowano z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przeszkodą do przyznania świadczenia jest również to, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim. Nadto obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności spoczywa na dorosłych dzieciach niepełnosprawnego, a wnioskodawczyni ma przyznany na wniosek z 1 sierpnia 2019 r. specjalny zasiłek opiekuńczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z "[...]", uchyliło zaskarżoną i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że przyznało skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem bezterminowo : - od dnia 1 marca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. - w wysokości 1.830 zł miesięcznie; - od 1 stycznia 2021 r. na stałe w wysokości wynikającej z zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor Polski" obwieszczenia ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. W motywach decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 u.ś.r., stwierdzając, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki umożliwiające stronie przyznanie wnioskowanego świadczenia. Stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Strona wniosek złożyła 19 listopada 2019 r. jednakże do końca lutego 2020 r. uprawniona była do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Natomiast świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, dlatego też świadczenie to należało przyznać od 1 marca 2020 r. Skargę na powyższą decyzję wywiodła skarżąca, zarzucając naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez niezastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r., co spowodowało nieprzyznanie skarżącej świadczenia począwszy od dnia, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, tj. od dnia 1 listopada 2019 r. W oparciu o powyższy zarzut strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie okresu, w którym zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne i orzeczenie, że świadczenie to przysługuje od dnia 1 listopada 2019 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Kolegium przyznało świadczenie pielęgnacyjne z pominięciem normy wyrażonej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. Prawidłowo wypełniony wniosek wpłynął do organu w listopadzie 2019 r. i od tego miesiąca powinno być przyznane skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Złożenie w listopadzie 2019 r. bezwarunkowego wniosku o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego pozbawiłoby skarżącą środków pieniężnych dla własnego utrzymania na okres blisko sześciu miesięcy. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, zaskarżoną decyzję, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zdaniem skarżącej fakt, że we wniosku o przyznanie świadczenia wniosła ona o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia oznacza, że skarżąca dokonała wyboru świadczenia i nie może zostać jego pozbawiona za okres od dnia złożenia wniosku. W ocenie organu odwoławczego, wnioskowane świadczenie należało przyznać nie od dnia złożenia wniosku, ale od uchylenia decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy i zaprzestaniu dalszej realizacji wypłat tego świadczenia, tj. od miesiąca marca 2020 r. Sąd rozpoznając sprawę podzielił stanowisko organu odwoławczego. Zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. W przedmiotowej sprawie skarżącej przysługiwał specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany decyzją z "[...]". Decyzja wydana w tym przedmiocie funkcjonowała w obrocie prawnym w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 19 listopada 2019 r. dołączyła oświadczenie, że w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, z dniem jej wydania, wnosi o uchylenie decyzji dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Był to więc wniosek warunkowy i nie mógł skutkować uznaniem, że spełniona została norma art. 24 ust. 2 u.ś.r. umożliwiająca wypłatę świadczenia. Dopiero uchylenie w dniu "[...]" decyzji dotyczącej przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego stworzyło stan prawny umożliwiający stwierdzenie, że wniosek ten złożony został z prawidłowo wypełnionymi dokumentami Tym samym, w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 24 ust. 2 u.ś.r., ani żadnego innego przepisu tej ustawy. Dopóki bowiem w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, to w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., nie było możliwe przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, że zakaz kumulowania świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i art. 27 ust. 5 u.ś.r. wyklucza sytuację, w której uprawnionemu przysługiwałoby więcej niż jedno - wybrane przez niego - świadczenie, a więc w istocie wyłącza on możność przyznania dwóch lub większej liczby świadczeń. Także regulacja art. 27 ust. 5 u.ś.r. dotyczy tego, że przy zbiegu roszczeń uprawnionemu przysługuje wyłącznie jedno świadczenie. W ocenie Sądu, z powołanych przepisów należy zatem wywieść, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego z art. 10 u.ś.r. lub zasiłku dla opiekuna, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń, co wyklucza możność równoczesnego przyznania dwóch lub większej liczby świadczeń. Z powyższego wynika, że strona w tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych może otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. Tym samym, nie jest możliwe uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym posiadaniu prawa do innych tego typu świadczeń, w tym specjalnego zasiłku opiekuńczego. W takiej sytuacji, warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest brak uprawnienia do otrzymywania konkurencyjnego świadczenia. Tym samym, prawidłowo Kolegium przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaną opieką nad mężem od marca 2020 r. Dopiero bowiem od tego miesiąca brak było przesłanek negatywnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca dopiero 12 marca 2020 r. złożyła oświadczenie o rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i decyzją organu pierwszej instancji z tego samego dnia, decyzja ta została uchylona. Od tej daty nie występowały więc przesłanki negatywne do przyznania świadczenia. Jeżeli skarżąca uważała, że decyzja uchylająca jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego powinna być uchylona z datą wcześniejszą to mogła negować rozstrzygnięcie z "[...]", zwłaszcza że przez całe postępowanie reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika. Skoro nie jest możliwe kumulatywne pobieranie dwóch świadczeń jednocześnie, to warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego. Rezygnacja nie może sprowadzać się tylko do deklaracji na przyszłość, nie może też być warunkowa, jej wyrazem musi być ustanie dotychczasowego prawa, poprzez uchylenie lub zmianę wcześniejszej decyzji. Złożona skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Skarżąca w skardze z dnia 28 maja 2020 r. wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a organ administracji przychylił się do powyższego wniosku w odpowiedzi na skargę. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.