II SA/Ol 479/17

WyrokWSA w Olsztynie2017-09-19

Skład orzekający: Beata Jezielska, Katarzyna Matczak, Piotr Chybicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, podczas gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie miał istotnego wpływu na jej rozstrzygnięcie?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko wtedy, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania ORAZ konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania nie jest wystarczające. W sytuacji, gdy materiał dowodowy został zgromadzony, a spór dotyczy oceny tego materiału, organ odwoławczy powinien wydać merytoryczne rozstrzygnięcie, a nie stosować art. 138 § 2 k.p.a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Wójta Gminy o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy indyków. Organ pierwszej instancji odmówił wydania decyzji, opierając się m.in. na negatywnej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Kolegium uchyliło tę decyzję, wskazując na naruszenia przepisów postępowania, w tym brak należytego uwzględnienia uzgodnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i nadmierne oparcie się na opinii PPIS, a także naruszenie procedury zawiadomienia stron. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od Kolegium na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2017 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej jako: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania E. i M. S. od decyzji Wójta Gminy "[...]" z dnia "[...]" w sprawie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 5 parterowych budynków o łącznej obsadzie 39 tys. sztuk indyków, to jest 936 DJP wraz z infrastrukturą - obręb Nr "[...]" – "[...]" działka nr "[...]", gmina ‘[...]", uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpoznania. Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia ‘[...]" Wójt Gminy "[..]" odmówił E. i M. S. wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie 5 parterowych budynków wraz z infrastrukturą na działce nr "[...]", obręb Nr "[...]" – "[...]", gmina "[...]". Organ wskazał, że planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa wart. 59 ust. 1 pkt. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 353 ze zm., dalej jako: u.o.o.ś.) oraz w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71). Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.o.ś. został złożony wniosek do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o wydanie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia "[...]" uzgodnił realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie 5 parterowych budynków o łącznej obsadzie 39 tys. sztuk indyków, tj. 936 DJP, wraz z infrastrukturą, na działce nr "[...]", gmina "[...]". Natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wyraził negatywną opinię w zakresie wymagań sanitarno-higienicznych i zdrowotnych w sprawie realizacji powyższego przedsięwzięcia - opinia sanitarna z dnia "[...]". W uzasadnieniu swojego stanowiska Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał, że ferma drobiu poprzez emisję zanieczyszczeń może mieć negatywny wpływ na zdrowie człowieka, poprzez oddziaływanie amoniaku na środowisko i układ oddechowy człowieka. Zanieczyszczone powietrze z budynków inwentarskich odprowadzane będzie na zewnątrz za pomocą wentylacji mechanicznej o łącznej maksymalnej wydajności 2,35 mln m3/h. Tej wielkości instalacja może niekorzystnie oddziaływać na środowisko, w tym zdrowie ludzi. Po realizacji inwestycji nieunikniony jest wzrost stężeń zanieczyszczeń charakterystycznych dla koncentracji dużej ilości drobiu hodowlanego w stosunku do stanu istniejącego. Należy przypuszczać, że zabudowania inwentarskie inwestora mogą stanowić źródło emisji zapachowej o nieakceptowanym poziomie uciążliwości dla mieszkańców budynków mieszkalnych zabudowy sąsiedzkiej i okresowo wsi "[...]". Uciążliwość zapachowa budynków do chowu drobiu występuje zawsze w ostatnich tygodniach tuczu z uwagi na konieczność coraz większej wymiany powietrza. System wentylacji budynków wspomagany jest wówczas wentylatorami szczytowymi o wydajności ok. 40000 m3/h każdy, które wynoszą setki tysięcy metrów sześciennych zanieczyszczonego powietrza do okolicznego środowiska. Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa środowiska zamieszczonymi w "Kodeksie przeciwdziałania uciążliwości zapachowej" - "odory mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie człowieka. Wynika to przede wszystkim destruktywnego oddziaływania na psychikę człowieka. Długotrwałe narażenie na uciążliwość zapachową może wywołać depresję, znużenie, problemy oddechowe, bóle głowy, nudności, podrażnienie oczu i gardła." Istotnym zagrożeniem jest również występowanie w pomieszczeniach inwentarskich bioaerozolu zawierającego liczne bakterie i grzyby. Oddziaływanie aerosanitarne fermy, które polega na emisji do środowiska pyłu zawierającego liczne bakterie, pleśnie, grzyby, resztki pokarmu, toksyny, spowoduje miejscowy wzrost stężeń w/w mikroorganizmów. Przyczyni się do tego duża liczba ptaków na fermie, objętość ściółki oraz wentylatory dachowe i szczytowe. Pył organiczny emitowany z indyczników przy długotrwałym narażeniu na jego działanie może w skrajnych przypadkach mieć działanie alergizujące np. dla okolicznych mieszkańców o obniżonej odporności. Wskazano, że w trakcie chowu drobiu powstaną duże ilości obornika. Niewłaściwie zagospodarowany obornik stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi i środowiska, w szczególności dla wód i gleby. Jest to związane nie tylko z emisją amoniaku, ale również z możliwością skażenia biologicznego. Wywóz obornika, dowóz paszy, dowóz piskląt indyków, dowóz słomy, odbiór indyków odbywać się będzie pojazdami ciężarowymi i traktorami z przyczepami. Cały ruch kołowy odbywać się będzie wąską drogą gminną o dopuszczalnej masie pojazdów 8 ton. Może to wpłynąć na obniżenie bezpieczeństwa dla osób poruszających się w rejonie inwestycji przez co stanowić zagrożenie dla zdrowia. Wskazano, że oszacowanie oddziaływania inwestycji na środowisko zawarto w raporcie oddziaływania na środowisko. Raport sporządzony został w zakresie określonym w art. 66 u.o.o.ś. Dodatkowo podniesiono, ze wbrew informacjom zawartym w raporcie, planowane zamierzenie inwestycyjne budzi sprzeciw lokalnej społeczności. Od powyższej decyzji odwołali się E. i M. S. zarzucając jej naruszenie art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 72 ust. 1 pkt. 3, art. 75 ust. 1 pkt 4., art. 82, art. 85 ust. 1 i 2 u.o.o.ś., § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a także art. 6, 7, 8, 9, 77, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z ich niezastosowaniem poprzez istotne naruszenie procedury administracyjnej. Wskazali, że w ich ocenie powinni otrzymać decyzję pozytywną, ponieważ realizacja przedsięwzięcia została pozytywnie uzgodniona przez RDOŚ. Nie podzielają z kolei negatywnej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w zakresie wymagań sanitarno-higienicznych i zdrowotnych w sprawie realizacji ww. zadania, na której organ wydający decyzję w znacznej mierze się oparł. O decyzji negatywnej zadecydowały również protesty mieszkańców, które w ocenie odwołujących się są nieuzasadnione. W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" Kolegium wskazało m.in., że w sprawie liczba stron postępowania administracyjnego o wydanie decyzji pn. budowa 5 parterowych budynków wraz z infrastrukturą przekracza 20 i stosownie do art. 74 ust. 3 u.o.o.ś. należy stosować przepis art. 49 k.p.a., zgodnie z którym strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie w zwyczajowo przyjęty sposób publicznego ogłaszania, tzn. poprzez zamieszczenie stosownych informacji na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy "[...]" i sołectw oraz na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Gminy "[...]". W sprawie niniejszej do zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie został zastosowany przepis art. 33 ust. 1 w zw. z art. 49 k.p.a. W aktach sprawy brak jest bowiem informacji o podaniu informacji o wszczęciu postępowania do publicznej wiadomości. Dalej Kolegium wskazało, że sprzeciw społeczeństwa wobec realizacji konkretnej inwestycji nie może być traktowany jako prawo veta i nie obliguje organu do wydania decyzji negatywnej dla inwestora. Nałożenie na organ obowiązku uwzględniania przy wydawaniu decyzji wyników postępowania z udziałem społeczeństwa to nic innego jak obowiązek poczynienia przez organ wszelkich możliwych ustaleń zmierzających do usunięcia wątpliwości i zastrzeżeń społeczeństwa wobec planowanej inwestycji oraz zapewnienie społeczeństwu możliwości udziału w postępowaniu "środowiskowym." Podkreślono, że decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia może być wydana wówczas gdy przedsięwzięcie jest sprzeczne z postanowieniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, organ uzgadniający odmówił uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia lub gdy inwestycja jest sprzeczna z innymi przepisami prawa. W sprawie organ I instancji nie powołał się na sprzeczność zamierzenia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż dla terenu inwestycji nie są obowiązujące ustalenia tegoż planu. Nie wskazał też na sprzeczność z innymi przepisami. Dodano, że organ I instancji prowadząc postępowanie w sposób niewystarczający nie uwzględnił ustaleń zawartych w uzgodnieniu RDOŚ pomimo, że winny one być elementem uzasadnienia decyzji środowiskowej. Organ wydając decyzję skupił się na negatywnej opinii PPIS, konfrontując ją w sposób ogólnikowy z ustaleniami zawartymi w raporcie i postanowieniu RDOŚ. Ostatnią okolicznością mającą w mniemaniu Kolegium przemawiać za kasacyjnym rozstrzygnięciem jest brak niezbędnych elementów w uzasadnieniu decyzji, o których mowa w art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a) – c) u.o.o.ś, co spowodowało, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wreszcie w ocenie Kolegium decyzja organu I instancji narusza art. 33 u.o.o.ś. w zw z art. 49 k.p.a. poprzez niepodanie informacji o wszczęciu postępowania do publicznej wiadomości. Skargę na decyzje Kolegium wywiodła do tut. Sądu I. B. zarzucając jej naruszenie: 1) art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez: - zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli przejawiające się brakiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przy uwzględnieniu interesu wszystkich stron postępowania i poprzestaniu jedynie na przyjęciu jako jedynie słusznych argumentów skarżącego decyzję organu I instancji, a także nadaniu szczególnej mocy dowodowej sporządzonemu w toku postępowania raportowi oddziaływania na środowisko, - prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i nie kierowanie się zasadami proporcjonalności i bezstronności oraz równego traktowania i nierozważenie interesów wszystkich stron postępowania, w tym interesu społecznego, danie pierwszeństwa interesowi gospodarczemu wnioskodawcy, - niewłaściwą i stronniczą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, 2) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nie zabranie w sposób wyczerpujący i nie rozważenie wszechstronnie zebranego materiału dowodowego. 3) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygniecie pomimo tego, że okoliczności takie nie zachodzą. 4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące uzasadnienie decyzji. 5) naruszenie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.o.ś. poprzez jego niezastosowanie nieokreślenie, nieprzeanalizowanie i nieocenienie bezpośredniego i pośredniego wpływu przedsięwzięcia na zdrowie i warunki życia ludzi, w szczególności poprzez brak rozważań czy planowana inwestycja może generować uciążliwe i szkodliwe dla zdrowia gazy oraz stanowić będzie źródło hałasu, a ponad to spowoduje obniżenie jakości życia społeczności lokalnej. 6) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 ust. 1 pkt 3 u.o.o.ś. poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji wyników postępowania z udziałem społeczeństwa. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu oraz na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. W świetle prezentowanych powyżej kryteriów oceny legalności aktu administracyjnego skarga zasługuje na uwzględnienie. Oceniając bowiem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, że narusza ona prawo w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. została wydana z naruszeniem art. 15 k.p.a., art. 138 § 2 k.p.a. Przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium uchylająca decyzję Wójta Gminy "[...]" z dnia "[...]" w sprawie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podstawę prawną zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 2 k.p.a. W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Kodeks wyodrębnia zatem dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a mianowicie: 1) stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, 2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w art. 138 § 2 k.p.a. spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą; niezbędne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Wykładnia art. 138 k.p.a. k.p.a. musi być dokonywana w ścisłym powiązaniu z zasadą dwuinstancyjności, wynikającą z art. 15 k.p.a. zgodnie z którą organ odwoławczy zobowiązany jest ponownie rozpoznać oraz rozstrzygnąć sprawę, w której orzekał organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustala stan faktyczny w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, mając możliwość jego uzupełnienia stosowanie do art. 136 k.p.a. Z zasadą wyrażoną w art. 15 k.p.a. pozostają w zgodzie przepisy art. 138 § 1-2 k.p.a. Charakteryzowana decyzja stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem niedopuszczalna jest wykładania rozszerzająca tego przepisu, co oznacza, iż przed organem odwoławczym powinno zapaść powtórne rozstrzygnięcie merytoryczne. Podkreślić wypada, że zasadniczy cel postępowania odwoławczego sprowadza się do merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją organu pierwszej instancji. Co do zasady przecież orzeczenie organu odwoławczego ma charakter merytoryczny (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. k.p.a.) lub merytoryczno-reformacyjny (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.). Użyte w art. 138 § 2 k.p.a. określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" jest określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych sprawy. W przypadku, gdy nie ma przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej merytoryczną decyzją drugoinstancyjną, niedopuszczalne jest, jako niezgodne z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, podejmowanie decyzji kasacyjnej, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Określenie to (konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie) nawiązuje do pojęcia "nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części", co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. W konsekwencji tej regulacji prawnej organ odwoławczy może przeprowadzić jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe. Jeżeli natomiast postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone przez organ pierwszej instancji w ogóle, albo też wymagane jest uprzednie przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części, organ odwoławczy powinien uchylić decyzję i przekazać sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Ustalenie, czy w sprawie mamy do czynienia z postępowaniem dowodowym w zakresie uzupełniającym, czy też w zakresie wykraczającym poza uzupełnienie, wymaga odniesienia się do konkretnej sytuacji i musi się wiązać z oceną materiału dowodowego dotychczas zebranego w sprawie (w pierwszej instancji) i znajdującego odzwierciedlenie w aktach sprawy oraz z ustaleniem przez organ odwoławczy jakie jeszcze czynności z zakresu postępowania dowodowego należy dokonać. Następnie konieczne jest odniesienie i porównanie dotychczas zebranego materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji i dokonanych czynności dowodowych organu odwoławczego. Przesądzająca przy tym jest nie ilość dowodów, przeprowadzanych w jego toku, ale zakres faktów, jakie są przedmiotem dowodzenia (por. wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r., I GSK 682/09, Lex nr 744846, wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., I FSK 662/09, Lex nr 594141, wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2009 r., II FSK 455/08, Lex nr 524596). Zatem to organ odwoławczy ma podjąć wszelkie, oczywiście możliwe kroki, do merytorycznego załatwienia sprawy, a nie uwalniać się od obowiązku orzekania przekazaniem sprawy organowi pierwszej instancji. W konsekwencji sądowa kontrola zaskarżonego aktu administracyjnego sprowadza się zatem przede wszystkim do ustalenia, czy organ odwoławczy był uprawniony, w realiach sprawy, do uchylenia się od obowiązku wydania decyzji merytorycznej i rozstrzygnięcia o uchyleniu orzeczenia organu pierwszej instancji, połączonego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia. Należy zatem rozważyć, czy Kolegium prawidłowo uznało, że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, a jednocześnie, czy wobec tych naruszeń konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Kolegium uznało, że kluczowym dowodem w niniejszej sprawie jest raport o oddziaływaniu na środowisko, a także wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 u.o.o.ś. Wskazało, że obowiązkiem organu było dokonanie oceny planowanego zamierzenia inwestycyjnego w oparciu o sporządzony w sprawie raport oddziaływania inwestycji na środowisko, uzyskane uzgodnienia i opinie oraz uwagi społeczności lokalnej. Ustawodawca nakazał bowiem przy wydawaniu decyzji środowiskowej brać pod uwagę wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa. Nadto, podważając słuszność rozstrzygnięcia Wójta podało, że organ I instancji prowadząc postępowanie w sposób niewystarczający nie uwzględnił ustaleń zawartych w uzgodnieniu RDOŚ pomimo, że winny one być elementem uzasadnienia decyzji środowiskowej, a wydając decyzję skupił się na negatywnej opinii PPIS, konfrontując ją w sposób ogólnikowy z ustaleniami zawartymi w raporcie i postanowieniu RDOŚ. Z powyższego niedwuznacznie wynika, że Kolegium nie uznało potrzeby uzupełnienia raportu o oddziaływaniu na środowisko, co skłania do przyjęcia, że uznało ów raport (główny dowód w postępowaniu w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań na środowisko) za kompletny, ustawowo adekwatny w realiach niniejszej sprawy. Reasumując w tym zakresie Kolegium stwierdziło, że brak należytego umotywowania stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji skutkuje niemożnością jego weryfikacji. Z tej też perspektywy należy odczytywać niewskazanie przez Kolegium koniecznego do wyjaśnienia zakresu postępowania mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, jako konsekwencja uprzedniego naruszenia przepisów postępowania. Przede wszystkim organ odwoławczy nie wykazał, że zachodzi konieczność przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego. Organ drugiej instancji w ogóle się na taką potrzebę nie powoływał i nie wskazał, jakie dodatkowe postępowanie organ pierwszej instancji ma przeprowadzić. Kolegium powołało się przede wszystkim na okoliczność nie uwzględnienia ustaleń zawartych w uzgodnieniu RDOŚ przy jednoczesnym oparciu w całości orzeczenia w oparciu o opinię PPIS. Takie stanowisko Kolegium to nic innego, jak odmienna ocena ujawionych w postępowaniu dowodów, w tym przypadku stanowisk organów uzgadniających (opiniujących). Jednakże ocena stanowiska organów współdziałających i ich charakteru prawnego (uzgodnienie, opinia) oraz wzajemnej relacji i wpływu na orzeczenie w sprawie głównej jest niczym innym, jak wypełnieniem przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej ustawowej powinności wynikającej z dyspozycji art. 80 k.p.a., która z założenia nie mieści się w granicy zakreślonej przez art. 138 § 2 k.p.a. Zatem jeśli organ odwoławczy stwierdzi, że organ I instancji błędnie ocenił wiarygodność przeprowadzonych dowodów albo wyciągnął na ich podstawie błędne wnioski, co do istnienia lub nieistnienia określonych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to nie ma potrzeby ponownego przeprowadzenia tych dowodów. Organ odwoławczy nie może zatem wyłącznie z tego powodu zwrócić sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a) – c) u.o.o.ś. poprzez niezawarcie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji elementów przewidzianych przywołanym przepisem (właściwie ich części, choć Kolegium nie wskazuje, której), jako, że lektura uzasadnienia rzeczonego uzasadnienia przeczy przyjętej tezie. W powyższym kontekście Sąd wyraża ogólną tezę, że celem i istotą (m. in.) uzasadnienia decyzji jest wierne odzwierciedlenie środków dowodowych ujawnionych w postępowaniu wyjaśniającym i że w konsekwencji niedostatki uzasadnienia decyzji w tymże zakresie najczęściej są skutkiem niewyczerpującego zebrania całego materiału dowodowego. Nie jest to jednak więź nierozerwalna nie doznająca wyjątków, można bowiem wyobrazić sobie sytuację zaistnienia mankamentów w uzasadnieniu faktycznym, przy jednoczesnym przeprowadzeniu postępowania z zachowaniem rygorów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy postępowania dowodowego zostało przeprowadzone z zachowaniem adekwatnych dla niego wymogów prawnych i z tej też przyczyny nawet ewentualne niedochowanie przez uzasadnienie decyzji organu I instancji wymogom art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a) – c) u.o.o.ś., z założenia, nie mogłoby przemawiać za zasadnością kasacyjnego rozstrzygnięcia w sprawie, jako, że prawnie zakreślone elementy uzasadnienia decyzji (art. 107 § 1 i § 2 k.p.a.) nie wpisują się w konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy dodatkowo z kwantyfikatorem istotnego wpływ na jej rozstrzygnięcie. W powyższym kontekście Sąd paradoksalnie podziela stanowisko Kolegium, że decyzja organu I instancji zapadła z naruszeniem art. 80 k.p.a. poprzez nadmierne wyeksponowanie znaczenia i roli negatywnej opinii w zakresie wymagań sanitarno-higienicznych i zdrowotnych przy jednoczesnym, do skutku, wręcz zdeprecjonowaniem wagi i istoty pozytywnego uzgodnienia realizacji rzeczonego przedsięwzięcia przez RDOŚ. Jednakże niezachowanie dyrektywy statuowanej przywołanym przepisem – co powyżej podniesiono - z założenia nie może samoistnie skutkować zastosowaniem art. 138 § 2 k.p.a., bowiem rzeczony przepis, zgodnie z jego brzmieniem, dotyczy oceny materiału dowodowego, a nie powinności jego zgromadzenia. W sprawie nie został także naruszony art. 33 ust. 1 u.o.o.ś., co zresztą dostrzega Kolegium, a akta sprawy są tego potwierdzeniem. Wobec tego, co podniesiono, oceniana decyzja nie zawiera pozostających w koniunkcji przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. mogących uzasadniać odstąpienie od merytorycznego rozstrzygnięcia o istocie sprawy z poszanowaniem przywołanej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W każdym razie Kolegium nie wskazało na potrzebę dowodowego poszukiwania okoliczności faktycznych znamiennych hipotezami mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego bądź środków dowodowych weryfikujących ujawnione w postępowaniu owe okoliczności. W sytuacji, gdy zasadniczo materiał wymagany do zakończenia sprawy administracyjnej został w sprawie zgromadzony, zaś kwestią sporną była w istocie ocena tego materiału i wynikających z niego wniosków, brak było podstaw do wydania decyzji kasacyjnej określonej art. 138 § 2 k.p.a. Reasumując Kolegium nie wyjaśniło, dlaczego, w jego ocenie, nie było możliwe wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego (ewentualnie), a przecież do przeprowadzenia takiego postępowania uprawniają organ odwoławczy przepisy art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a. Podkreślić trzeba też, że odmienna ocena zgromadzonego materiału dowodowego przez organ odwoławczy, bez wykazania przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a., nie uprawnia organu odwoławczego do uchylenia decyzji wydanej w I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W takiej sytuacji organ odwoławczy zobowiązany jest bowiem do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Skoro Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia bez wykazania podstaw do takiego rozstrzygnięcia procesowego, to naruszyło przepisy postępowania (zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego zawartą w art. 15 k.p.a., art. 138 § 2 k.p.a. k.p.a.). Jednocześnie wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania przedwczesne byłoby wypowiadanie się przez Sąd co do meritum sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium powinno uwzględnić powyższą ocenę prawną i wziąć pod uwagę, że wydanie decyzji kasatoryjnej jest możliwe tylko wtedy, jeśli organ wykaże i prawidłowo uzasadni, że zachodzą przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a., w przeciwnym wypadku Kolegium winno rozważyć wydanie jednej z decyzji, o których mowa w art. 138 § 1 k.p.a., po ewentualnym uzupełnieniu materiału dowodowego, jeśli uzna to za konieczne. Mając na uwadze powyższe względy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania w sprawie wynikają z dokonanej przez Sąd oceny prawnej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło