II SA/Ol 483/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego: 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 24 czerwca 2004r. Nr "[...]", działając na podstawie art. 138 § l pkt 2 Kodeku postępowania administracyjnego, uchyliło w części decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta L. w dniu 4 maja 2004r. Nr "[...]" w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 144 zł i orzekło o przyznaniu R. R. zasiłku pielęgnacyjnego na okres od l kwietnia 2004r. do 31 sierpnia 2005r. w wysokości 144 zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny. R. R. zwrócił się w dniu 19 kwietnia 2004r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Wraz z wnioskiem złożył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Organ I instancji decyzją z dnia 4 maja 2004r. przyznał R. R. zasiłek pielęgnacyjny dla osoby w wieku powyżej 18 lat, jeżeli legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności, w wysokości 144 zł miesięcznie w okresie od l maja 2004r. do 31 sierpnia 2005r. wskazując w uzasadnieniu, że skarżący spełnia przesłanki określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych do jego przyznania. W odwołaniu wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. R. R. zarzucił, że poprzednio otrzymywał zasiłek pielęgnacyjny wraz z zasiłkiem wyrównawczym w wysokości 198,50 zł. Wyjaśnił, iż jego dochód wraz z rentą żony nie zaspokaja jego podstawowych potrzeb bytowych, w związku z czym wnosi o przyznanie świadczenia, którego okres pobierania będzie zaliczany do emerytury, a wysokość pozwoli na zaspokojenie jego potrzeb. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 24 czerwca 2004r. uchyliło decyzję organu I instancji w części i orzekło o przyznaniu R. R. zasiłku pielęgnacyjnego na okres od l kwietnia 2004r. do 31 sierpnia 2005r. w wysokości 144 zł, zaś w pozostałym zakresie utrzymało decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium podało, że z art. 16 ust. l ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.), wynika, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, przy czym zasiłek ten przysługuje w wysokości 144 zł - art. 16 ust. 4 tej ustawy. Wskazano, iż w rozpatrywanej sprawie właściwie przyznano wnioskodawcy zasiłek pielęgnacyjny, bowiem spełnia on wymagania określone w art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy - jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe, jednakże organ I instancji błędnie ustalił datę początkową od jakiej przysługuje to świadczenie. Stosownie bowiem do art. 24 ust. l i 2 ww. ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczenia m.in. zasiłku pielęgnacyjnego. W takim przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Przez okres zasiłkowy należy natomiast rozumieć stosownie do art. 3 pkt 10 ustawy okres od dnia l września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Skoro zatem wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego R. R. złożył w dniu 19 kwietnia 2004r. to od tego miesiąca należało mu przyznać zasiłek pielęgnacyjny. Nadto wyjaśniono, iż przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nie stoi na przeszkodzie do ubiegania się o inne świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tylko strona spełni warunki określone ustawą o pomocy społecznej. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożył R. R. wnosząc o ponowne wnikliwe rozpatrzenie jego sprawy. Podniósł, iż kwota 144 zł jest zbyt niska aby mógł zaspokoić swoje potrzeby bytowe zwłaszcza, że jest osobą schorowaną i całkowicie niezdolną do żadnej pracy. Wniósł o przyznanie mu stałego świadczenia umożliwiającego zakup leków i zaspokojenie potrzeb życiowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniło, iż przedmiotem podstępowania przed Kolegium była jedynie sprawa przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego, natomiast kwestia przyznania innej jeszcze pomocy finansowej winna być wpierw zgłoszona właściwemu organowi pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów i administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy ( art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Odnosząc się do zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, iż dotknięta jest ona wadą nieważności. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, ze zm.) zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W aktach sprawy znajduje się orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia 14 grudnia 2001 r., w którym R. R. zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, wobec czego nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność spełnienia przez skarżącego wymogu do uzyskania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Zasady przyznawania świadczeń rodzinnych uregulowane w ustawie o świadczeniach rodzinnych określa m.in. art. 24, który w ust. l statuuje generalną zasadę, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i 14-16. W tym miejscu wyjaśnić należy, że pod pojęciem świadczeń rodzinnych należy rozumieć stosownie do art. 2 tej ustawy zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego i świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. Zatem zasadą jest, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy czyli na okres od dnia l września do 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych - art. 3 pkt 10 ustawy. Powołana wyżej ustawa określa jednak wyjątki od tej reguły m.in. w odniesieniu do zasiłku pielęgnacyjnego, wobec którego odnoszą się reguły określone w ust. 2 i 4 cytowanego przepisu. Wprawdzie z ust. 2 art. 24 wynika, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego to nie może budzić żadnej wątpliwości fakt, że reguła powyższa obowiązuje dopiero z chwilą wejścia powołanego aktu prawnego w życie. Z art. 72 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że ustawa ta wchodzi w życie z dniem l maja 2004r., z wyjątkami nie dotyczącymi omawianego art. 24, zatem dopiero z tym dniem można przyznać wnioskodawcy określone ustawą prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W tym stanie rzeczy przyznanie skarżącemu niniejszą decyzją prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia l kwietnia 2004r. nastąpiło bez podstawy prawnej. Zgodnie zaś z art. 156 § l pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji jest wydanie jej bez podstawy prawnej. Wprawdzie poprzednio obowiązująca ustawa z dnia l grudnia 1994r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1998r. Nr 102, poz. 651, ze zm.) także określała zasady przyznawania i wypłaty zasiłków pielęgnacyjnych, jednakże ten akt prawny również nie mógł stanowić podstawy do przyznania skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego za miesiąc kwiecień 2004r., skoro po myśli art. 71 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawa poprzednio obowiązująca z dnia l grudnia 1994r. traci moc z chwilą wejścia w życie obecnych przepisów. Na marginesie wskazać należy organowi odwoławczemu, iż skarżący na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia l grudnia 1994r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 14 stycznia 2002r. Nr "[...]" miał przyznany zasiłek pielęgnacyjny, który został wypłacony - jak wynika z pisma Kierownika tego organu - w miesiącu kwietniu 2004r. Wskazać należy również, iż niniejsza decyzja wydana została z naruszeniem art. 24 ust. 4 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, iż w przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego - a takie świadczenie było przedmiotem postępowania odwoławczego przed Kolegium - prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Rozstrzygnięcie Kolegium w zakresie terminu końcowego określającego prawo do zasiłku pielęgnacyjnego R. R. ustalone zostało z naruszeniem ww. przepisu, gdyż z załączonego do akt sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skarżącego z dnia 14 grudnia 2001 r. wynika, że posiada on znaczny stopień niepełnosprawności na stałe, wobec czego prawo do zasiłku pielęgnacyjnego winno być przyznane na czas nieokreślony. Skarżącemu wskazać należy, że Sąd Administracyjny nie posiada kompetencji do przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, gdyż dokonuje jak wynika z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) jedynie kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. Natomiast w celu uzyskania innego świadczenia z pomocy społecznej poza zasiłkiem pielęgnacyjnym należy w tym celu wystąpić z wnioskiem do właściwego kierownika ośrodka pomocy społecznej i dopiero po wydaniu decyzji w tej nowej sprawie i wykorzystaniu trybu odwoławczego można wystąpić ze skargą do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 tej ustawy.