II SA/Ol 484/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Adam Matuszak (Spr.) Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego- oddala skargę. Decyzją z dnia 12 maja 2004 r. "[...]", Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. przyznał R. B. pomoc w formie zasiłku stałego od dnia l maja 2004 r. w wysokości 253,91 zł miesięcznie oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne na czas otrzymywania zasiłku stałego. W odwołaniu od tej decyzji R. B. podniósł, iż jego zdziwienie budzi fakt, że po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej wysokość przyznanego mu zasiłku stałego nie uległa podwyższeniu w porównaniu do wysokości otrzymywanego dotychczas zasiłku stałego wyrównawczego. Wyraził przekonanie, iż pomoc społeczna powinna zapewnić realne środki dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Uważa, że ustalając wysokość przysługującego mu świadczenia organ nie powinien brać pod uwagę zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż jest on w całości przeznaczony na zakup leków. Z tego też względu chce wiedzieć, czy MOPS w sposób poprawny ustala mu wysokość świadczenia. Decyzją z dnia 21 lipca 2004 r. "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpatrzeniu skargi strony wydał w dniu 15 lutego 2005 r. wyrok "[...]" uchylający decyzję organu odwoławczego. W jego uzasadnieniu Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 138 § 2 kpa, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przyczynami, dla których organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji był brak w ocenie tego organu powiadomienia strony o wszczęciu postępowania z urzędu oraz nieumożliwienie jej wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także nieprzeprowadzenie w tej konkretnej sprawie wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji. Sąd uznał, iż organ odwoławczy nie wyjaśnił wnikliwie stanu faktycznego sprawy oraz nie uwzględnił specyfiki spraw o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej i okoliczności, w jakich podejmowana była decyzja organu I instancji. Uchylając się od merytorycznego rozpoznania sprawy Kolegium naruszyło przepisy art. 138 § l i 2 kpa, zgodnie z którymi organ odwoławczy ponownie rozstrzyga sprawę administracyjną. Wskazując, iż dotychczasowa decyzja przyznająca skarżącemu zasiłek stały wyrównawczy wygasła z mocy art. 149 ust. l ustawy o pomocy społecznej z 2004 r., Sąd stwierdził, że organ I instancji był uprawniony do działania z urzędu w interesie skarżącego. Sąd zaznaczył, że stwierdzając brak w aktach sprawy wywiadu, na który powołał się organ I instancji, Kolegium winno wezwać ów organ do jego przedłożenia. Sąd zwrócił przy tym uwagę na to, iż zgodnie z wyjaśnieniami złożonymi przez skarżącego podczas rozprawy, otrzymywał on zasiłek stały wyrównawczy od 1999 r., w związku z czym pracownik socjalny przeprowadzał u niego wywiady środowiskowe co 6 miesięcy a skoro zasiłek stały zastąpił w nowych przepisach poprzedni zasiłek stały wyrównawczy, ustalenia organu I instancji mogły być oparte o dane zawarte w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w tej sprawie. Organ odwoławczy powinien zatem wezwać organ I instancji do przedłożenia również tego wywiadu i jego aktualizacji. Sąd zwrócił uwagę, iż w przypadku strony, który korzysta z pomocy społecznej w sposób stały oraz której sytuacja rodzinna i finansowa nie ulega zmianie, brak przeprowadzenia przez pracownika socjalnego całkiem nowego wywiadu nie może być uznany za istotne naruszenie w zakresie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, tym bardziej, że strona potwierdziła zgodność danych zawartych w znajdującej się w aktach sprawy aktualizacji wywiadu ze stanem na dzień 12 maja 2004 r. Sąd zauważył, iż skoro skarżący został zawiadomiony o wszczęciu prowadzonego w jego interesie postępowania i podpisał aktualizacje wywiadu oraz miał możliwość zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie dowodami, nie można uznać, iż organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisu art. 10 kpa w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanej przez niego decyzji. We wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd stwierdził, że organ odwoławczy powinien zażądać uzupełnienia akt sprawy, w tym wywiadu, o którym mowa w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Jeśli zebrane dokumenty będą wystarczające do merytorycznego rozpatrzenia sprawy organ odwoławczy powinien wydać stosowną do okoliczności sprawy decyzję, a w jej uzasadnieniu ustosunkować się do zarzutów skarżącego dotyczących wysokości przyznanego zasiłku stałego. Organ ten powinien ponadto zwrócić uwagę na powołanie w podstawie decyzji organu I instancji uchwały Rady Miejskiej w sprawie udzielenia upoważnienia Kierownikowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do wydawania decyzji administracyjnych i jednocześnie powołanie się w podpisie na upoważnienie Burmistrza Miasta. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia 2 czerwca 2005 r. "[...]", utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przytaczając art. 8 ust 3 ustawy o pomocy społecznej, Kolegium wskazało, iż żaden ze składników dochodu strony, w tym również zasiłek pielęgnacyjny, nie podlega odliczeniu od dochodu stanowiącego podstawę obliczenia zasiłku stałego. Organ odwoławczy wskazał, iż w myśl art. 37 ust 2 pkt l tejże ustawy, w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym tej osoby a jej dochodem, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł. Jeśli więc w rozpatrywanym przypadku kryterium dochodowe wynosi 461 zł. (art. 8 ust l pkt l ustawy) a dochód 207, 09 zł., to odwołującemu się przysługuje zasiłek stały w kwocie 253, 91 zł. W skardze do sądu administracyjnego R. B. podniósł argumenty ujęte w odwołaniu. Podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). Zaskarżonej decyzji o przyznaniu zasiłku stałego nie można przypisać tego rodzaju naruszeń prawa. Ustosunkowując się do zarzutów podnoszonych przez skarżącego wskazać należy, że wysokość tego świadczenia w żadnym stopniu nie zależy od uznania organu administracji. Bezwzględnie obowiązujący przepis art. 37 ust. 2 pkt. l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) stanowi bowiem, iż zasiłek okresowy ustala się - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł. miesięcznie. Stosując ów przepis organ był również związany definicją dochodu, za który, w rozumieniu art. 8 ust 3 powołanej ustawy, uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie z art. 8 ust 4 w/w ustawy, do dochodu ustalonego w myśl ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji przedstawia wyliczenie należnego świadczenia dokonane zgodnie z przywołanymi przepisami i w oparciu o materiał dowodowy uzupełniony stosownie do zalecenia Sądu. Organ II instancji prawidłowo przyjął mianowicie, iż na dochód samotnie gospodarującej strony złożył się zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 144, 25 zł. oraz 62, 84 zł. stanowiące 1/4 dodatku mieszkaniowego (w zajmowanym przez niego lokalu zamieszkują jeszcze trzy osoby) a następnie, wskazując, iż w jej przypadku kryterium dochodowe wynosi 461 zł. (art. 8 ust l pkt l w/w ustawy), wyliczył kwotę należnego zasiłku. Wobec braku w tym stanie rzeczy podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.