II SA/Ol 485/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie adwokata. We wniosku z dnia 20 września 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu, D. S. wniosła o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podniosła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dziećmi. Sama pokrywa wszystkie wydatki żywnościowe, mieszkaniowe i szkolne ze środków, które otrzymuje "na dzieci". Środki te nie są jednak wystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb rodziny. Dodała, iż z ojcem dzieci nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Poza alimentami, nie pomaga on rodzinie finansowo – nie ponosi żadnych opłat i nie robi zakupów. W rubryce nr 11, skarżąca wskazała, iż w bieżącym miesiącu nie otrzymała alimentów na rzecz swoją i dzieci "[...]". W rubryce nr 6 wykazała dzieci ("[...]"), natomiast w rubryce nr 10 – dochód z tytułu alimentów w kwocie "[...]". W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji rodzinnej (w zakresie odnoszącym się do J. S., który jak wynika z protokołu rozprawy jest jej mężem), majątkowej (w zakresie odnoszącym się do domu w A., stanowiącego miejsce zamieszkania rodziny oraz mieszkania w B.) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do źródeł utrzymania rodziny; ponoszonych wydatków, w tym partycypowania w kosztach utrzymania rodziny i domu – J. S., który jak wynika z protokołu rozprawy wspólnie mieszka i wspólnie spożywa posiłki ze skarżącą i dziećmi; odprawy "[...]" w kwocie "[...]" należnej J. S., a ponadto wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i jej dzieci z okresu ostatnich trzech miesięcy). W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie, skarżąca przedłożyła pismo procesowe z dnia 22 października 2012 r., w którym podniosła, iż J. S. "utracił walory męża", "[...]". Wyjaśniła, iż ani jej ani dzieciom nie przysługuje tytuł prawny do domu (prawo do zamieszkiwania w nim wywodzone jest z "prawa dziadkowizny"). Skarżąca posiada natomiast mieszkanie, które jak wskazała wymaga kapitalnego remontu i które nie przynosi dochodu. Stanowi jej jedyny majątek, dlatego też sprzeciwia się jego wynajęciu lub sprzedaży. Odnosząc się do kwestii odprawy "[...]" należnej mężowi podniosła, iż nie ma prawa do dostępu do informacji w tym zakresie. Wskazała, iż dzieci ("[...]") posiadają założone przez nią rachunki w "[...]" (typu "[...]"), a ona posiada rachunek w Banku "[...]", które służą "do normalnej obsługi człowieka by ustrzec te parę złoty od kradzieży, zguby a też wypłaty świadczeń rodzinnych". Dodała, że ani ona ani dzieci nie posiadają kont i lokat dewizowych. Skarżąca oświadczyła, iż poza pomocą w formie świadczeń rodzinnych i z funduszu alimentacyjnego, rodzina nie korzysta z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub też z pomocy rodziny. Wskazała ponoszone miesięcznie wydatki i ich wysokość (energia, gaz butlowy, woda, opłata za internat i dojazdy w łącznej kwocie ok. "[...]"). Dodała, iż we wrześniu kupiła dzieciom podręczniki i przybory szkolne za ok. "[...]", ponosi również wydatki związane z wyżywieniem dzieci w szkole, opłatą za telewizję, Internet, lekami dla dziecka (ok. "[...]" miesięcznie) oraz z zakupem opału ok. "[...]". Podniosła, iż mąż nie partycypuje w kosztach utrzymania domu, nie uczestniczy również w wydatkach na żywność. Nie otrzymuje od niego żadnych środków pieniężnych. "[...]". Do przedmiotowego pisma skarżąca załączyła kopie: postanowień sądowych "[...]" (2 szt.), decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci (1 szt.), poleceń przelewu na rachunek skarżącej we wrześniu kwoty "[...]" (komornik sądowy) i kwoty "[...]" (ośrodek pomocy społecznej), "[...]" (dotyczących męża skarżącej) oraz pokwitowań opłacenia wydatków związanych z zakwaterowaniem dzieci w internacie i wyżywieniem dzieci. Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie ppsa, skarżąca zwolniona jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Zgodnie natomiast z art. 262 ppsa, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, skarżąca wezwana została do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz finansowej. Pomimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżąca nie przedłożyła jednak wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w tym przede wszystkim wyciągów z posiadanych przez nią i jej dzieci rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W piśmie procesowym z dnia 22 października 2012 r. oświadczyła wprawdzie, że służą one do "normalnej obsługi", lecz oświadczenie to nie wyjaśnia przyczyn braku złożenia wskazanych wyżej wyciągów. To, że skarżąca, mimo wezwania, nie przedkłada wyciągów z posiadanych przez nią i jej dzieci rachunków bankowych, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn tego stanu rzeczy, uniemożliwia ocenę rzeczywistych zdolności płatniczych jej i jej rodziny. Brak przedłożenia przedmiotowych wyciągów nie pozwala bowiem przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca i jej dzieci nie posiadają na tych rachunkach środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla ich rodziny, szczególnie, że Referendarzowi sądowemu znane jest z urzędu ("[...]"), że mąż skarżącej, z którym prowadziła ona w "[...]" wspólne gospodarstwo domowe, wystąpił o wypłatę przyznanej mu wówczas odprawy "[...]" (w kwocie "[...]") na posiadany wspólnie z żoną rachunek w Banku "[...]", a w zażaleniu, złożonym we wskazanej sprawie wspólnie ze skarżącą, podniósł, iż wypłacona odprawa została przez niego przeznaczona na zapewnienie mieszkania jego dzieciom i żonie. Skarżąca, pomimo wezwania, nie złożyła natomiast oświadczenia wskazującego, kiedy i na jakie cele zostały wydatkowane środki pieniężne pochodzące z tej odprawy, a w przypadku, gdy środki te nie zostały jeszcze wydatkowane (w całości lub w części) – wskazującego dodatkowo wysokość pozostałych środków oraz cel, na jaki są zabezpieczone. W konsekwencji, stwierdzić należy, że z przyczyn wskazanych wyżej nie jest możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Wskazać należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.