II SA/Ol 486/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie: Sędzia NS A Janina Kosowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2005 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz M. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku Decyzją z dnia 12 marca 2004 r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 4 ust. l pkt l lit. b) oraz art. 22 ust. l ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, póz. 371 ze zm.), odmówił przyznania M. S. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazał, iż represjami w rozumieniu powołanej w podstawie prawnej ustawy, są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Zgodnie natomiast z dokumentami przedłożonymi przez M. S. miejscem jego urodzenia jest miejscowość S. w Niemczech, a nie obóz hitlerowski w P. Strona nie spełnia zatem przesłanek do przyznania jej uprawnień kombatanckich w oparciu o powołane przepisy ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, M. S. podniósł, iż S. było miejscem odosobnienia, które podlegało pod obóz w P. i było w dyspozycji władz hitlerowskich. Warunki pobytu w tym miejscu nie różniły się też od warunków w obozach, takich jak obóz w P. Odwołujący się wskazał ponadto, iż Fundacja "Polsko-Niemieckie Pojednanie" uznała go za represjonowanego. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia 30 czerwca 2004 r., t Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 12 marca 2004 r. W uzasadnieniu wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że podnoszona przez M. S. okoliczność urodzenia w miejscowości S. w Niemczech, podczas pobytu rodziców na deportacji do pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych okresu powojennego i nie może zostać potraktowana jako działalność kombatancka, ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Organ odwoławczy dodał ponadto, iż z akt sprawy nie wynika, aby M. S. przebywał w miejscach odosobnienia, określonych przepisami powołanej wyżej ustawy. Z dostępnych organowi materiałów źródłowych "[...]" nie wynika też, aby w miejscowości S. znajdowały się takie miejsca odosobnienia. Miejscowość ta nie została również wymieniona w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, póz. 1154). W skardze z dnia 13 lipca 2004 r., M. S., wnosząc ojej pozytywne rozpatrzenie, wyjaśnił, iż jesienią 1941 r. jego matka "[...]" wraz z mężem "[...]" i dwiema córkami została osadzona w obozie hitlerowskim w P. Jego siostry "[...]", po tym jak zostały rozdzielone z rodzicami, szybko zmarły. Następnie matkę skarżącego przewieziono w głąb Niemiec i osadzono w miejscu odosobnienia w S., gdzie w dniu "[...]" 1942 r. urodził się skarżący. Wskazał, iż pierwsze trzy lata swojego życia spędził razem z matką w miejscu odosobnienia, na terenie hitlerowskich Niemiec, podlegając cały czas pod jurysdykcję władz obozu w P. W jego ocenie, spełnia zatem przesłanki do uzyskania uprawnień kombatanckich, które co dodał w 1985 r. uzyskała jego matka. W odpowiedzi na skargę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, podtrzymując dotychczas zajmowane stanowisko, wniósł o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym i o oddalenie skargi. Dodał jednocześnie, iż podnoszone przez M. S. w skardze wydarzenia związane z pobytem jego rodziny w obozie hitlerowskim w P. nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż nie dotyczą bezpośrednio skarżącego. W piśmie procesowym z dnia 23 sierpnia 2004 r. M. S. wyraził zgodę na rozpoznanie jego sprawy w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Wskazać należy, że stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zaskarżonych decyzji wyłącznie w zakresie ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. W niniejszej sprawie, Sąd uwzględnił skargę, bowiem w toku kontroli legalności decyzji podjętych przez organy administracji publicznej stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Wskazać należy, iż zgodnie ze stanem faktycznym niniejszej sprawy jesienią 1941 r. rodzina M. S. została osadzona w obozie przesiedleńczym w P., skąd na początku 1942 r. rodzice skarżącego przewiezieni zostali wgłąb Niemiec do S. W miejscowości tej w dniu 24 lutego 1942 r. urodził się skarżący. Zgodnie z jego życiorysem, po krótkim pobycie w S., rodziców wraz z dzieckiem przewieziono do gospodarzy, u których przez kolejne trzy lata rodzice wykonywali przymusowo pracę na rzecz III Rzeszy. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest to, czy M. S. jest osobą, która należy do kręgu adresatów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, póz. 371 ze zm.), a tym samym, czy skarżącemu powinny być przyznane uprawnienia kombatanckie na podstawie przepisów wskazanej wyżej ustawy. Zgodnie z jej przepisami, zakresem podmiotowym stosowania ustawy objęci zostali kombatanci, w rozumieniu powołanej ustawy oraz ofiary represji wojennych i okresu powojennego. Definicję legalną represji, ustawodawca zawarł w art. 4 ust. l powołanej ustawy, wskazując jednocześnie w ust. 2 powołanego przepisu, iż przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący nie może być uznany za kombatanta. Sporne pozostaje natomiast, czy może zostać uznany za ofiarę represji wojennych. W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania przed organami administracji publicznej obu instancji nie pozwala na zajęcie jednoznacznego stanowiska w tym zakresie. Szereg okoliczności niniejszej sprawy wymaga bowiem przeprowadzenia przez te organy ponownego postępowania wyjaśniającego. Wskazać należy, iż w świetle przepisu art. 4 ust. l pkt l lit. a) i b) ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, za represje uznane zostało przebywanie z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby w nich osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzień i obozów NKWD lub będących pod nadzorem NKWD, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, oraz obozy, o których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust. l pkt l lit. b) i lit. c) oraz pkt 3 powołanej ustawy, określone zostały, na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 8 ust. l pkt 2 powołanej ustawy, przez Radę Ministrów w rozporządzeniu z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, póz. 1154). W wykazie tym nie wymieniona została miejscowość S. Jednakże zauważyć należy, że w skardze skarżący podnosi, iż znajdujący się na terenie hitlerowskich Niemiec obóz w S. podlegał pod jurysdykcję władz obozu w P. Zgodnie natomiast z "Nową encyklopedią powszechną PWN" (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998, Wydanie pierwsze, tom 5, strona 279), w czasie II wojny światowej w latach 1941-1945 w P. znajdował się hitlerowski obóz - początkowo przesiedleńczy, przejściowo filia obozu S. , a od 1942 r. obóz pracy. Organy administracji publicznej nie powinny zatem pozostawać obojętne wobec podnoszonych przez skarżącego okoliczności i powinny, w ocenie Sądu, zbadać charakter obozu S., w szczególności zaś to, czy nie stanowił on podobozu któregoś z hitlerowskich obozów, objętych przedmiotowym wykazem. Okoliczności te wymagają wyjaśnienia również z tej przyczyny, że zgodnie z decyzją z dnia 21 września 1993 r. w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich T. S. - matce skarżącego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, iż w okresie od listopada 1941 r. do stycznia 1945 r. przebywała ona w obozie hitlerowskim i z tego też tytułu podlegała represjom wojennym. Zauważyć natomiast należy, że w okresie tym, jak wynika z wyjaśnień skarżącego, przebywał on razem z matką. Tym samym, w toku ponownego rozpoznawania niniejszej sprawy, konieczne będzie przeprowadzenie przez organ I instancji uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w przedstawionym wyżej zakresie. Obecny stan sprawy uniemożliwia bowiem Sądowi kontrolę poprawności stanowiska organów w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a ponadto zgodnie z art. 152 powołanej ustawy orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O zwrocie kosztów orzeczono natomiast na podstawie art. 200 powołanej ustawy.