II SA/Ol 486/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2006 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku W dniu 22 marca 2006 r. S. W. zwrócił się o przyznanie mu zasiłku stałego z powodu ciężkiego kalectwa powodującego niemożność podjęcia pracy i tym samym braku środków na utrzymanie. Decyzją z dnia "[...]" p.o. Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia burmistrza tego miasta, odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, stwierdzając, iż dochód na osobę w rodzinie przekracza w rozpatrywanej sprawie kryterium dochodowe wynoszące 316 zł. Rozstrzygnięcie oparte zostało na ustaleniach wynikających z przeprowadzonych w dniach 13 sierpnia 2004 r. i 22 marca 2006 r. wywiadach środowiskowych, z których wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, i to jej emerytura w wysokości 701,59 zł. była źródłem utrzymania rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. W odwołaniu od tej decyzji S. W. zarzucił, że została ona podjęta w oparciu o błędną ocenę stanu faktycznego, ponieważ sprzeczne z logiką jest przyjęcie, iż jego matka jest zdolna do utrzymywania ich obojga, skoro nie stać jej nawet na wykupienie lekarstw. W przekonaniu strony, uchylenie decyzji winno nastąpić ze względu na naruszenie art. 8 -12 k.p.a. oraz przepisy działu II tej ustawy. Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". Organ II instancji wskazał, iż okoliczność prowadzenia przez wnioskodawcę gospodarstwa domowego wraz matką wynika z akt sprawy. W oparciu o treść art. 8 ust 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 1-3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zmianami), wywiódł, iż dochód na osobę w rodzinie (350,79 zł.) przekracza w rozpatrywanym przypadku kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie zasiłku stałego, przewidzianego w art. 37 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy. Organ odwoławczy poinformował stronę, że podjęte rozstrzygnięcie nie stoi na przeszkodzie w ubieganiu się o przyznanie innych świadczeń z pomocy społecznej, szczególnie zasiłku celowego specjalnego. W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego S. W. wniósł o uchylenie decyzji ostatecznej z powodu niewłaściwej interpretacji stanu faktycznego i prawnego przez uznanie, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką. Wskazał, iż matka, którą przyjął do swojego mieszkania, z uwagi na konieczność zapewnienia jej łatwiejszego dostępu do opieki medycznej, przebywa w nim jako najemca i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmując jeden pokój z możliwością korzystania z kuchni i urządzeń sanitarnych. Nie łoży jednak na utrzymanie jego osoby, gdyż środki, jakie pozostają jej po opłaceniu połowy kosztów utrzymania lokalu są niewystarczające nawet dla niej samej. Skarżący wyjaśnił, iż jest zapożyczony u brata i siostry, gdyż z powodu pełnej niezdolności do pracy jest pozbawiony możliwości zarobkowania. W takiej sytuacji, w jego przekonaniu, zastosowanie znajdują art. 67 i 69 Konstytucji R.P. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Zwrócił uwagę na to, iż okoliczność prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa domowego wspólnie z matką stwierdzona została w wyniku przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Sam wnioskodawca, we wniosku o przyznanie zasiłku stałego, wskazał, iż zamieszkuje wraz z matką, która przykuta jest do łóżka i niezdolna do samodzielnej egzystencji. W toku postępowania nie kwestionował on faktu wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania wraz z matką a odnosił się jedynie do kwestii jej niskiego dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie jej wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną [art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)]. Wynik przeprowadzonej w tym zakresie kontroli nie daje podstaw do uwzględnienia skargi. Stosownie do unormowań zawartych w art. 6 pkt 10 i 14, art. 8 ust 1 pkt 1 i 2 oraz art. 37 ust 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zmianami), zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej (prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe), całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, czyli nie przekracza kwoty 461 zł.; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie (rodzina - osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące), całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, czyli nie przekracza kwoty 316 zł. Rozsądzenie sporu, jaki wyniknął na gruncie niniejszej sprawy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy ustalenie w postępowaniu administracyjnym, iż strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swą matką tj. wspólnie z nią zamieszkuje i gospodaruje znajduje oparcie w prawidłowo i wyczerpująco zgromadzonym materiale dowodowym. Swoistym postępowaniem dowodowym w sprawach z zakresu pomocy społecznej, mającym na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób ubiegających się o tę pomoc, jest rodzinny wywiad środowiskowy (art. 106 ust. 4, art. 107 ust 1 w/w ustawy). W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu (ust 4 art. 107). Przeprowadzona w dniu 22 marca 2006 r. przez pracownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej aktualizacja wywiadu środowiskowego wykazała, że S. W. zamieszkuje razem ze swoja matką i jest na jej utrzymaniu oraz to, iż w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku dochód na osobę w tej rodzinie wyniósł 350, 79 zł. a więc przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. Uzyskane w wyniku wywiadu informacje skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem pod sformułowaniem "Oświadczam, że podane wyżej informacje są zgodne z prawdą". Również we wniosku o przyznanie zasiłku podał, że jego matka ponosi wszelkie opłaty związane z utrzymaniem domu, w którym wspólnie zamieszkują. Skoro zatem w postępowaniu przed instancjami administracyjnymi powyższe okoliczności nie były kwestionowane przez skarżącego (jak słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę, odwołujący się, odnosił się jedynie do kwestii niskiego dochodu matki), organ odwoławczy miał prawo wysnuć wniosek, iż nie prowadzi on jednoosobowego gospodarstwa domowego. Decyzja o negatywnym rozpatrzeniu wniosku była więc w pełni uzasadniona. Ustosunkowując się do stwierdzenia skarżącego, że uzyskanie wnioskowanej pomocy zostało zagwarantowane w art. 67 ust. 1 i art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, trzeba wyraźnie podkreślić, iż przepisy te nie umożliwiają oparcia na nich orzeczenia uwzględniającego roszczenie. Bezpośrednie stosowanie Konstytucji jest bowiem dopuszczalne tylko wówczas, gdy sama Konstytucja nie stanowi inaczej (art. 8 ust. 2). Przeszkodą do bezpośredniego stosowania wskazanych przepisów jest to, iż odsyłają one do ustaw zwykłych, same pełniąc jedynie rolę wzorca, określającego w sposób ogólny zakres i formy zabezpieczenia społecznego, który w ustawach tych ma znaleźć materializację. To w nich ustawodawca konkretyzuje deklarację konstytucyjną, konstruując poszczególne prawa podmiotowe (roszczenia) oraz zapewniając ich egzekucję. Przykładem jest właśnie art. 37 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje ściśle określone uprawnienie każdego obywatela do zabezpieczenia społecznego w razie jego całkowitej niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż decyzje wydane w administracyjnym toku instancji nie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.