II SA/Ol 487/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi A. S. i F. S. Zakład "A" s.c. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził u L. M. chorobę zawodową: astmę oskrzelową, wymienioną w poz. 6 wykazu chorób zawodowych, określonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej, potwierdzonego orzeczeniem lekarskim nr "[...]" Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej z dnia "[...]". W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że stosownie do § 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r., przy stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Uwzględniając zaś, że podstawę wydania przez Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej orzeczenia o rozpoznaniu u L. M. choroby zawodowej stanowiły wyniki konsultacji specjalistycznych oraz dodatnie wskaźniki przeprowadzonych testów skórnych w zakresie czynnika uczulającego: mąka żytnia, pszenna i kukurydziana, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w toku postępowania administracyjnego dokonał oceny narażenia zawodowego i stwierdził, iż L. M. w okresie 1999-2002 odbywał praktykę zawodową jako uczeń-piekarz, a w okresie 2002-2005 pracował na stanowisku piekarza, będąc narażonym w środowisku pracy na działanie pyłu mąki pszennej i żytniej. Przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające - w ocenie organu I instancji – uprawniało do stwierdzenia u L. M. choroby zawodowej. W ustawowym terminie, odwołanie od powyższej decyzji złożyli A. S. i F. S. - Zakład "A" s.c. w D.– pracodawcy L. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W uzasadnieniu odwołania strony podniosły, że dokonana przez organ I instancji ocena warunków pracy nie pozwala na bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzenie, że chorobę L. M. wywołały czynniki szkodliwe dla zdrowia występujące w środowisku pracy albo w związku z wykonywaniem pracy. Podstawowy zarzut dotyczył pominięcia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego argumentów i dowodów przedstawionych przez skarżących, przemawiających przeciwko uznaniu schorzenia L. M. za chorobę zawodową, w tym przede wszystkim: analizy powierzonych czynności pracowniczych (lukrowania i składania pieczywa, prac pomocniczych), które nie były wykonywane w warunkach bezpośredniego zagrożenia zapyleniem, faktycznego czasu pracy oraz okresu narażenia zawodowego, nieprzestrzegania przez L. M. podstawowych zasad higieny i bezpieczeństwa pracy na zajmowanym stanowisku. W ocenie skarżących, organ nie dokonał ponadto wnikliwej oceny zjawiska chorobowego, opierając się wyłącznie na dokumentacji medycznej, która nie posiada uzasadnienia wywodzonych wniosków w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej, ponadto poprzez brak możliwości jej zaskarżenia, narusza prawa strony w postępowaniu administracyjnym. W odwołaniu podniesiono także, że pracodawcy nie byli informowani przez zainteresowanego o istniejących przeciwwskazaniach do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku, a L. M. posiadał okresowe badania lekarskie, które uznawały stronę za zdolną do pracy na stanowisku piekarza. Strony podały także, że L. M. niewątpliwie przyczynił się do powstania, jak również zwiększenia i nasilenia objawów chorobowych, nałogowo paląc papierosy. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ I instancji wskazał, że pismo skarżących zawierające argumenty i dowody przemawiające za brakiem podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u L. M., otrzymał dzień po wysłaniu decyzji stronom. Ponadto, organ wskazał, że przy ocenie narażenia zawodowego uwzględnia się rodzaj czynnika uczulającego (alergenu) i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika. W stwierdzeniu choroby zawodowej nie ma także znaczenia stopień przyczynienia się osoby poszkodowanej do powstania schorzenia, gdyż organ wydając decyzję w tym przedmiocie, uwzględnia istnienie związku przyczynowego pomiędzy czynnikami środowiska pracy, a wystąpieniem jednostki chorobowej. Dokumentacja medyczna, stanowiąca podstawę do uznania schorzenia za chorobę zawodową nie podlega weryfikacji przez organy sanitarne, gdyż procedura orzekania o zdrowiu pacjenta nie jest objęta przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Pismem z dnia 6 marca 2006 roku skarżący ponownie zakwestionowali poprawność postępowania lekarzy orzekających o chorobie zawodowej L. M. oraz podnieśli konieczność ujawnienia przesłanek i dowodów, na których oparto orzeczenie lekarskie. Powyższe pismo, organ odwoławczy przesłał Wojewódzkiemu Zespołowi Medycyny Przemysłowej, celem ustosunkowania się do stawianych w nim zarzutów. W odpowiedzi (pismo z dnia "[...]"marca 2006r., nr "[...]"), Dyrektor Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Pracy wskazał, że orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej L. M. wydane zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, po przeprowadzeniu badań i konsultacji lekarskich oraz przeanalizowaniu całości dokumentacji dotyczącej przebiegu pracy zawodowej. Ustosunkowując się do zarzutów pracodawcy, organ orzeczniczy stwierdził, że w przypadku schorzeń alergicznych, poziom zapylenia ani czas narażenia na czynniki szkodliwe nie ma istotnego znaczenia, w ocenie narażenia wystarczy obecność alergenu w środowisku pracy, surowcach, półproduktach lub wyrobach gotowych, bez konieczności określania stężenia tego czynnika. Stosowanie środków ochrony osobistej nie zabezpiecza pracownika przed kontaktem z alergenami. Palenie papierosów nie jest zaś czynnikiem etiologicznym astmy. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów skarżących, podzielił stanowisko organu I instancji, jak również argumenty Dyrektora Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Pracy, zawarte w piśmie z dnia "[...]"marca 2006r., nr "[...]". Organ odwoławczy podniósł ponadto, że alergia dotyka tylko niektóre osoby, na które oddziałuje czynnik uczulający. Odpowiedzią ludzkiego systemu immunologicznego na zewnętrzne zagrożenia, np. pył mąki, może być, jak w przypadku L. M. reakcja alergiczna układu oddechowego. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. S. i F. S. - Zakład "A" w D., wnieśli o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji strony zarzuciły naruszenie: - przepisów prawa materialnego, w szczególności § 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 3, § 6 ust. 1 i 2, § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki pozwalające na bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzenie choroby zawodowej u pracownika skarżących; - przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie zgłaszanych przez stronę skarżącą wniosków dowodowych, mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu skargi strony zakwestionowały argumentację organu odwoławczego, że przy schorzeniach alergicznych nie mają znaczenia, ani okres narażenia na czynniki niekorzystnie oddziałujące na zdrowie, ani poziom intensywności jego działania, jak również stosowanie środków ochrony osobistej. Ponadto, skarżący podnieśli pominięcie w postępowaniu wyjaśniającym pełnej dokumentacji medycznej, w tym przede wszystkim zaświadczeń wydanych przez lekarza profilaktyka oraz kompletnej historii choroby, jak również niedostateczne wyjaśnienie związku przyczynowego pomiędzy chorobą L. M. a narażeniem zawodowym w miejscu pracy oraz wpływu innych czynników na rozwój schorzenia. W odpowiedzi na skargę, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ wskazał, że stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r., właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej na podstawie zebranego materiału dowodowego, oceny narażenia zawodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim. Ze wskazanej regulacji prawnej nie wynika, że organ musi posiadać pełną dokumentację medyczną w sprawie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia choroby zawodowej u L. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie choroby zawodowej. Stosownie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), chorobą zawodową jest choroba ujęta w wykazie, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". Pozostaje bezspornym, iż w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 6 wymieniono astmę oskrzelową. Taka jednostka chorobowa została rozpoznana u L. M., o czym świadczy orzeczenie lekarskie nr "[...]" z dnia "[...]" wystawione przez Wojewódzki Zespół Medycyny Przemysłowej. Natomiast z oceny narażenia zawodowego, wywiadu w środowisku pracy i wyjaśnień zainteresowanego wynika, iż rozpoznana choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia (pył mąki pszennej i żytniej) występujących w środowisku pracy, tj. Zakładzie "A" A. S. i F. S. s.c. w D. Przesłanki w postaci: rozpoznania choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych przez upoważnioną placówkę służby zdrowia oraz potwierdzenie związku przyczynowego rozpoznanej choroby z czynnikami występującymi w środowisku pracy są wystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej. Wbrew zarzutom skarżących, dotyczącym braku ustalenia czynników szkodliwych w środowisku pracy i stopnia ich stężenia należy stwierdzić, iż stosownie do § 2 ust. 3 pkt 3 powołanego rozporządzenia, przy ocenie narażenia zawodowego w odniesieniu do czynników o działaniu uczulającym (alergenów) uwzględnia się rodzaj czynnika i stwierdzenie kontaktu z takim czynnikiem w czasie pracy, jeżeli występował on w środowisku pracy, surowcach, półproduktach lub gotowych wyrobach, bez konieczności określania stężenia tego czynnika. Przeprowadzone zatem przez organy inspekcji sanitarnej postępowanie wyjaśniające nie naruszało obowiązujących w tym zakresie zasad wynikających z regulacji prawnych. W niniejszej sprawie, Sąd podzielił argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika szkodliwego tylko dla jednego pracownika, z uwagi na jego osobniczą wrażliwość. W przypadku uczulenia alergicznego, okres narażenia na czynniki niekorzystnie oddziałujące na zdrowie, poziom ich intensywności, jak również stopień przestrzegania przez pracownika zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz tryb jego życia pozostaje bez wpływu na wystąpienie choroby zawodowej. Stosowanie środków ochrony osobistej nie zabezpiecza pracownika przed kontaktem z alergenami, palenie papierosów nie jest zaś czynnikiem etiologicznym astmy, co zostało potwierdzone w piśmie z dnia "[...]"marca 2006r., nr "[...]" przez Dyrektora Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej. Bez znaczenia na poprawność przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego pozostaje także podnoszona przez skarżących kwestia pominięcia przez organy obu instancji dokumentacji medycznej zgromadzonej w sprawie. Stosownie do § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia, właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej m.in. na podstawie danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, nie zaś na podstawie dokumentacji medycznej zgromadzonej przez organ orzeczniczy. Weryfikacja dokumentacji medycznej pozostaje poza zakresem właściwości rzeczowej organów inspekcji sanitarnej. Celem uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, istnieje jednak możliwość zwrócenia się do jednostki orzeczniczej o wyjaśnienie dodatkowych kwestii, które wystąpiły w toku rozpoznawania sprawy. Poprawnie zatem, organ odwoławczy zwrócił się do Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej o wyjaśnienie wpływu innych czynników, które zdaniem skarżących mogły mieć wpływ na powstanie schorzenia, uznanego za chorobę zawodową. Uzyskanie wskazanych informacji uprawniało organ odwoławczy do stwierdzenia istnienia związku przyczynowego między alergenami, których obecność stwierdzono w środowisku pracy a schorzeniem L. M., zakwalifikowanym jako choroba zawodowa. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, bezpodstawnym czyni także zarzut skarżących dotyczący zaniechania przez organy administracji publicznej wnikliwej oceny warunków pracy, pozwalających na stwierdzenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy chorobą L. M. a narażeniem zawodowym w miejscu pracy. Z załączonej do akt administracyjnych karty oceny narażenia zawodowego, sporządzonej w dniu "[...]"listopada 2005r. w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wynika, że L. M. pracując na stanowisku piekarza (tj. w okresie 2002-2005) eksponowany był na pył mąki pszennej i żytniej. Wskazany dokument został sporządzony na podstawie dokumentacji znajdującej się w Zakładzie "A" w D. oraz informacji uzyskanych od Pani A. S. – współwłaścicielki Zakładu. Podnieść także należy, że Zakład "A" w D. był jedynym miejscem zatrudnienia L. M. Uwzględniając zatem występowanie w środowisku pracy alergenów, tj. pyłu mąki pszennej i żytniej oraz zakres powierzonych czynności L. M. na stanowisku piekarza - w tym m.in. obsługa mieszarki, przesiewacza, naważanie i wyrabianie ciasta - uprawniały organy inspekcji sanitarnej do przyjęcia istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem strony, a czynnikami szkodliwymi stwierdzonymi w warunkach pracy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić.