II SA/Ol 488/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie opłaty za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora na rzecz skarżącej Spółki A kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", Dyrektor Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie , działając na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 3 lit.a, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 poz. 1257 ze zm.), dalej jako: "u.p.w.", określił spółce A (dalej jako: "skarżąca") wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód: wód opadowych lub roztopowych w kwocie 142 zł za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż nie uwzględnił reklamacji skarżącej, która kwestionowała wysokość ustalonej opłaty. Przedstawił sposób wyliczenia opłaty. Wskazał, że wody opadowe i roztopowe odprowadzane będą do rowów melioracyjnych, do rzeki Nogat oraz do rzeki Duża Święta (Tuga). Organ podał, że spółka A korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego nr "[...]" z dnia "[...]" r. na wprowadzanie do wód: wód opadowych i roztopowych w ilości 155,18 l/s, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 u.p.w. obowiązana jest ponosić opłatę za usługi wodne. Wyjaśnił, że opłata stała za odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych jest ściśle powiązana z wydanym pozwoleniem, a wielkości przyjęte w pozwoleniu stanowią składową wzoru służącemu jej wyliczeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o uchylenie powyższej decyzji w związku z naruszeniem: - art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w. w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 KPA w zw. z art. 545 ust. 7 u.p.w., polegającym na niewłaściwym zastosowaniu, poprzez przyjęcie, że wody opadowe odprowadzane są do wód, podczas gdy z pozwolenia wodnoprawnego wynika zgoda na odprowadzanie wód opadowych w części do wód tj. do rzeki Nogat oraz w części do rowów melioracyjnych i drogowych tj. do ziemi; - art. 271 ust. 4 pkt 1 u.p.w., polegającym na niewłaściwej wykładni, poprzez błędne przyjęcie, że "czas wyrażony w dniach" oznacza 365 dni podczas, gdy uzasadnionym z punktu widzenia logiki oraz zasad doświadczenia życiowego jest twierdzenie, iż opłata za odprowadzanie wód opadowych, jako opłata za korzystanie ze środowiska (wód) związana jest z okresem faktycznego odprowadzania wód, a więc okresem występowania opadów; - art. 545 ust. 7 u.p.w., polegającym na określeniu opłaty z tytułu usługi wodnej, które to pojęcie nie funkcjonowało w porządku prawnym w momencie uzyskiwania pozwolenia wodnoprawnego oraz realizacji inwestycji, w rezultacie czego naruszona została zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wywodzona z zasady demokratycznego państwa prawa; - art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak odniesienia się do zarzutów sformułowanych w reklamacji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem brak wywodu organu pozbawił skarżącą możliwości polemiki ze stanowiskiem organu. W uzasadnieniu skarżąca przekonywała, że nie powinno naliczać się opłat za usługi wodne, dla pozwoleń wodnoprawnych wydanych przed 1 stycznia 2018 r. na szczególne korzystanie z wód. Podniosła, że gdyby wiedziała jakie konsekwencje przyniesie ustawa Prawo wodne z 20 lipca 2017 r., to mogłaby podjąć inną decyzję co do sposobu odwodnienia układu torowego, drogowego, mostu kolejowego i wiaduktu drogowego, np. poprzez wybudowanie zbiorników chłonnych, retencyjnych lub podłączenia do kanalizacji miejskiej, które nie są objęte obecnie opłatami za usługi wodne. Podkreśliła, że z mocy art. 545 ust. 7 u.p.w. pozwolenia wodnoprawne wydane na podstawie przepisów ustawy z 18 lipca 2001 r. zachowują moc. Tym samym skarżąca prowadzi działalność polegającą na szczególnym korzystaniu z wód, a nie na usługach wodnych W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreślił, że na podstawie pozwolenia wodnoprawnego skarżąca uzyskała uprawnienie do wprowadzania wód opadowych do rzeki Nogat, rzeki Duża Święta (Tuga) i rowów melioracyjnych (stanowiących urządzenia wodne). Oznacza to, że zgodnie z art. 298 pkt 1 u.p.w., skarżąca została zobowiązana do ponoszenia opłaty za usługi wodne. Podniósł, że opłata stała stanowi rekompensatę za gotowość środowiska naturalnego do przyjęcia wód opadowych i roztopowych określonych w wydanym pozwoleniu wodnoprawnym. W piśmie procesowym z dnia 28 sierpnia 2018 r. skarżąca podniosła dodatkowo zarzut naruszenia art. 40 § 1 w zw. z art. 28 w zw. z art. 45 k.p.a. Wyjaśniła, że informacja roczna z dnia 8 marca 2018 r. ustalająca wysokość opłaty stałej za usługi wodne doręczona została w dniu 13 marca 2018 r. spółce B, a więc podmiotowi niebędącemu stroną. Dopiero przy piśmie z 16 marca 2018 r. B przekazał skarżącej informację roczną ustalającą wysokość opłaty stałej za przedmiotowe usługi wodne. Skarżąca stwierdziła, że Kodeksowi postępowania administracyjnego nie jest znana instytucja doręczania pism inaczej aniżeli przez organ administracji państwowej, dlatego pismo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z "[...] r. doręczone zostało wadliwie i nastąpiło z oczywistym naruszeniem przepisów o doręczeniach. W związku z tym, zdaniem skarżącej, brak było jakichkolwiek podstaw prawnych i faktycznych do wydania decyzji będącej jego konsekwencją, tj. decyzji z "[...]"r. Podniosła, że doręczenie dokonane wadliwie i z oczywistym naruszeniem przepisów o doręczeniach, na gruncie niniejszej sprawy miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem jego skutkiem było ograniczenie/pozbawienie strony możliwości obrony jej praw, czego wyrazem jest brak możliwości złożenia odwołania (reklamacji) od niedoręczonego prawidłowo rozstrzygnięcia (art. 273 ust. 2 u.p.w.). Skarżąca podkreśliła, że w reklamacji zwracała uwagę organu odwoławczego na wadliwe doręczenie informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za usługi wodne. Na rozprawie, która odbyła się przed tutejszym Sądem w dniu 11 września 2018 r.: - pełnomocnik spółki podtrzymał skargę. Wyjaśnił, że spółka B oraz spółka A są różnymi jednostkami, zarejestrowanymi pod różnymi numerami KRS; - pełnomocnik organu wniósł jak w odpowiedzi na skargę i cofnął wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Podniósł, że kwestia podmiotu wskazanego w informacji rocznej nie ma znaczenia w sprawie, ponieważ informacja dotarła ostatecznie do skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn formalnych. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, a więc bazuje na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym. Rolą sądu administracyjnego jest jedynie kontrola legalności działania organów administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Oznacza to, że sąd zobligowany jest badać z urzędu całokształt danej sprawy na dzień orzekania przez organ administracji publicznej. Stosownie do art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a u.p.w. wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast - ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Zgodnie z art. 271 ust. 6 tej ustawy podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne wnosi opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. Ust. 7 tego artykułu stanowi zaś, że jeżeli podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne zaniechał wykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 6, właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty stałej w drodze decyzji. W myśl art. 273 ust. 1 cytowanej ustawy podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. W razie uznania reklamacji Wody Polskie albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta przekazują podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne (art. 273 ust. 5). W razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji (art. 273 ust. 6). Zgodnie z art. 273 ust. 8 ustawy Prawo wodne od decyzji, o której mowa w ust. 6, podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Stosownie do ust. 9 art. 273 reklamacja przysługuje raz w okresie rozliczeniowym. Odnosząc powyższe unormowania do stanu faktycznego niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że organ orzekający nie zastosował procedury w nich wskazanej, co doprowadziło do tego, że w obrocie prawnym pozostają dwa rozstrzygnięcia zobowiązujące dwa różne podmioty do ponoszenia opłaty stałej z tego samego tytułu. W reklamacji skarżąca wskazywała, że zobowiązanie do ponoszenia opłaty rocznej skierowane zostało do niewłaściwego podmiotu – innej osoby prawnej – spółki B, zamiast prawidłowo do A, której to spółce udzielone zostało pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych w omawianym zakresie. W takiej sytuacji prawidłowo reklamacja powinna podlegać uwzględnieniu, chociaż wniesiona została przez podmiot, który nie był adresatem informacji rocznej, poprzez wydanie nowej informacji rocznej właściwemu podmiotowi. Na podstawie art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej zobligowane są strzec praworządności i z urzędu podejmować kroki niezbędne do załatwienia sprawy zgodnie z prawem i interesem stron postępowania. W zaskarżonej decyzji organ nawet nie wspomniał, że rozpatruje reklamację od informacji rocznej adresowanej do innego podmiotu, wskazując, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni ustaliło opłatę stałą w informacji rocznej spółce A., co nie jest zgodne prawdą, ponieważ informacja roczna skierowana została do podmiotu, który jest odrębną od skarżącej osobą prawną. Stosownie do art. 271 ust. 6 cytowanej ustawy przedłożenie samej informacji rocznej wywołuje skutki prawne. Na zasadzie tego przepisu B zobowiązany jest do ponoszenia przedmiotowej opłaty. W konsekwencji, na etapie ponownego określania przedmiotowej opłaty stałej w formie decyzji organ nie może rozstrzygać o obowiązku innego podmiotu niż wskazany w informacji rocznej. Decyzja określająca na nowo opłatę stałą, wobec nieuwzględnienia reklamacji od informacji rocznej, może dotyczyć tylko sprawy tożsamej w zakresie podmiotowym i przedmiotowym. Ponieważ postępowanie w sprawie opłaty zostało skutecznie wszczęte wobec innego podmiotu niż skarżąca, której nie ustalono opłaty stałej informacją roczną, organ nie mógł decyzją orzekać o obowiązku skarżącej do ponoszenia opłaty nałożonej na inny podmiot. Niezależnie od powyższego zgodzić należy się również z zarzutem naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ orzekający nie odniósł się bowiem w żaden sposób do stanowiska skarżącej co do braku podstaw ustalenia opłat w zakresie objętym pozwoleniem wodnoprawnym wydanym przed wejściem w życie obowiązującej ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r., który to argument skarżąca wyraźnie akcentuje. Na zasadzie powołanego art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek rozważyć i wyjaśnić całościowo stan faktyczny, jak również prawny sprawy, szczególnie w aspekcie twierdzeń podnoszonych przez stronę. Dopiero, jeżeli organ zajmie stanowisko w danej kwestii, sąd administracyjny jest w stanie ocenić legalność tego stanowiska. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające uwzględnią art. 153 p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. O kosztach postępowania, obejmujących zwrot skarżącej od organu kwoty uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł, kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł oraz opłaty w kwocie 17 zł za udzielenie pełnomocnictwa, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2018 r. poz. 265).