II SA/Ol 491/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Po rozpatrzeniu wniosku D. S. z dnia 27 lipca 2005 roku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" przyznał wnioskodawczyni na syna M. S.: zasiłek rodzinny na okres od 1 września 2005 roku do 31 sierpnia 2006 roku w kwocie 43 zł miesięcznie, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania na okres od 1 września 2005 roku do 31 maja 2006 roku w kwocie 400 zł miesięcznie oraz w kwocie 360 zł od 1 czerwca 2006 roku do 27 czerwca 2006 roku, a także przyznał składkę na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania na okres od 1 września 2005 roku do 27 czerwca 2006 roku w kwocie 35,70 zł miesięcznie. W wyniku wznowienia postępowania w sprawie przyznania D. S. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" uchylił powyższą decyzję ostateczną z dnia "[...]"września 2005 roku w części dotyczącej przyznania D. S. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania i odmówił przyznania tego dodatku na syna M. S. od dnia 1 września 2005 roku do 27 czerwca 2006 roku. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującym do 31 sierpnia 2005 roku art. 11 ust. 4 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, w przypadku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej prawo do wypłaty dodatku ulegało zawieszeniu od dnia podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z ustaleń organu wynika, że D. S. podjęła w okresie zasiłkowym 2005/2006 pracę na podstawie umowy o dzieło, którą zalicza się do "innej pracy zarobkowej" w rozumieniu art. 2 pkt 22 Ustawy o świadczeniach rodzinnych. Od powyższej decyzji D. S. wniosła odwołanie podnosząc, że wykonywanie pracy na podstawie umowy o dzieło nie było zaliczane do innej pracy zarobkowej w okresie od 1 czerwca 2005 roku do 31 sierpnia 2005 roku zgodnie z art. 3 pkt 24c Ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca wyjaśniła, że 23 sierpnia 2005 roku dzwoniła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z zapytaniem, czy może podjąć pracę na umowę o dzieło i uzyskała odpowiedź twierdzącą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", znak "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 59b Ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba otrzymująca dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych do dnia 31 sierpnia 2005 roku zachowuje do niego prawo, do zakończenia trzyletniego okresu jego pobierania, jeżeli spełnia dotychczasowe warunki określone w art. 11 tej ustawy. Jednakże w przypadku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej prawo do wypłaty dodatku ulega zawieszeniu od dnia podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 22 Ustawy o świadczeniach rodzinnych, od dnia 1 września 2005 roku zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza także wykonywanie pracy na podstawie umowy o dzieło. D. S. wykonywała pracę na podstawie umowy o dzieło w okresie od 24 sierpnia do 16 września 2005 roku, a także w dniach 3 – 21 października, 7 – 25 listopada, 1 – 23 grudnia 2005 roku nie informując o tym organu, który posiadając te informacje zawiesiłby prawo do wypłaty dodatku od dnia podjęcia pracy zarobkowej. W tej sytuacji organ I instancji, na podstawie art. 32 ust. 1 Ustawy o świadczeniach rodzinnych, mógł bez zgody skarżącej zmienić decyzję ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń. Na powyższą decyzję D. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia i decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu podniosła, że w dniu złożenia przez nią wniosku o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka nie było możliwe poinformowanie jej, iż nie może zawierać umów o dzieło. Bowiem z treści art. 3 pkt 24c Ustawy o świadczeniach rodzinnych wynikało, iż nie uwzględnia się dochodu z pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło. Skarżąca ponownie podniosła, że przed podjęciem pracy zadzwoniła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z zapytaniem, czy może podjąć pracę na umowę o dzieło i uzyskała odpowiedź twierdzącą. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wyjaśnił, że przed dniem 1 września 2005 roku art. 3 pkt 22 Ustawy o świadczeniach rodzinnych odsyłał do przepisów Ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w celu wyjaśnienia pojęcia "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa". Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 16 obowiązującej wówczas Ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu "inna praca zarobkowa" oznaczało także wykonywanie pracy na podstawie umowy o dzieło. Zatem również przed 1 września 2005 roku osoba otrzymująca dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania powinna była poinformować organ o podjęciu przez nią pracy na podstawie umowy o dzieło. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zaskarżoną decyzję należało uchylić jednak u podstaw takiego rozstrzygnięcia nie legły argumenty podniesione w skardze. Na podstawie art. 1 § 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny bada zaskarżone decyzje pod względem ich legalności, czyli zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd rozpoznając skargę dokonuje oceny, czy przy wydaniu aktów nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego lub procesowego. Zgodnie z brzmieniem art. 11 ust. 1 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 ze zm.), obowiązującego do dnia 31 sierpnia 2005 roku, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania przysługiwał przez okres 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 7 roku życia, matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostawało pod jego faktyczną opieką. Ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm.) art. 11 Ustawy o świadczeniach rodzinnych został uchylony oraz do Ustawy o świadczeniach rodzinnych został dodany art. 59b, zgodnie z którym osoba otrzymująca dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych do dnia 31 sierpnia 2005 roku zachowuje do niego prawo, do zakończenia 3-letniego okresu jego pobierania, jeżeli spełnia dotychczasowe warunki. Zatem po dniu 1 września 2005 roku organy administracji na podstawie przepisu art. 59b Ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznawały dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych osobom, które nabyły uprawnienie do jego przyznania przed dniem 1 września 2005 roku. Przy dokonywaniu oceny, czy danej osobie przysługuje prawo do przedmiotowego dodatku, organy brały pod uwagę warunki określone w uchylonym z dniem 1 września 2005 roku art. 11 Ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na mocy art. 11 ust. 4 Ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej prawo do wypłaty przedmiotowego dodatku ulegało zawieszeniu od dnia podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Pojęcie "innej pracy zarobkowej" do dnia 1 września 2005 roku było wyjaśnione w art. 2 ust. 1 pkt 16 Ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz.U. z 2003 roku, nr 58, poz. 514 ze zm.), a następnie w art. 2 ust. 1 pkt 11 Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001 ze zm.), do których przepisów odsyłał art. 3 pkt 22 Ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z kolei od dnia 1 września 2005 roku pojęcie to zostało unormowane przez ustawodawcę w art. 3 pkt 22 Ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zarówno przed, jak i po dniu 1 września 2005 roku pod pojęciem "innej pracy zarobkowej" należało rozumieć także wykonywanie pracy na podstawie umowy o dzieło, co wynika z treści obowiązującego obecnie art. 3 pkt 22 Ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również z treści przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, do których wcześniej odsyłał przepis art. 3 pkt 22 Ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tej sytuacji niezasadne jest twierdzenie skarżącej, że wykonywanie pracy na podstawie umowy o dzieło nie było zaliczane do "innej pracy zarobkowej". Bowiem w przepisie art. 3 pkt 24 lit. c) Ustawy o świadczeniach rodzinnych, na który powołuje się skarżąca, ustawodawca jedynie wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem "uzyskania dochodu". Zatem uzyskane przez uprawnioną osobę prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych podlegało zawieszeniu od dnia podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w tym także rozpoczęcia pracy na podstawie umowy o dzieło. W przedmiotowej sprawie D. S. składając wniosek w dniu 27 lipca 2005 roku o przyznanie jej między innymi dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania spełniała warunki do jego otrzymania określone w art. 11 ust. 1 Ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunki te skarżąca spełniała także podczas wydawania decyzji przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" kiedy dodatek ten został jej przyznany. Jednakże skarżąca w czasie otrzymywania przedmiotowego dodatku podjęła pracę na podstawie umowy o dzieło w okresie od 24 sierpnia do 16 września 2005 roku, a także w dniach 3 – 21 października, 7 – 25 listopada, 1 – 23 grudnia 2005 roku nie informując o tym organu. Kierownik MOPS po otrzymaniu informacji o wykonywaniu przez skarżącą pracy na podstawie umowy o dzieło wznowił postępowanie w sprawie przyznania D. S. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania i decyzją z dnia "[...]" odmówił przyznania skarżącej przedmiotowego dodatku. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, który powołując się na art. 32 ust. 1 Ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdził, że jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne, to organ I instancji był uprawniony do zmiany lub uchylenia, bez zgody strony, decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych. Jednakże należy pamiętać o warunkach określonych w art. 11 Ustawy o świadczeniach rodzinnych, które nadal były stosowane w sprawach dotyczących przyznania przedmiotowego dodatku po 1 września 2005 roku. W przypadku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę otrzymującą dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych jego wypłata, na podstawie przepisu art. 11 ust. 4 Ustawy o świadczeniach rodzinnych, ulegała jedynie zawieszeniu. Tymczasem organy obu instancji, po wznowieniu postępowania w sprawie przyznania D. S. przedmiotowego dodatku, odmówiły jego przyznania nie wyjaśniając, dlaczego wcześniej przyznane uprawnienie zostało skarżącej odebrane, a nie jedynie zawieszone z powodu wykonywania przez nią pracy na podstawie umowy o dzieło. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponadto Sąd na mocy art. 152 cyt. ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.