II SA/Ol 494/17

Dnia 25 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2017 roku sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. umarza postępowanie administracyjne; III. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Spółki A kwotę 697 złotych (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Sądowi akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego, decyzją z dnia "[...]" r. nałożył na W sp. z.o.o. w B (dalej jako Spółka) karę pieniężną w kwocie "[...]" zł. z uwagi na wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym. W wyniku odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia "[...]" r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z "[...]"r..· sygn. akt. "[...]" oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z "[...]"., po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Spółki, uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]"r. znak "[...]". Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) pismem z "[...]"r. skierowanym do wszystkich wojewódzkich inspektorów transportu drogowego polecił modyfikację dotychczasowych zasad sankcjonowania naruszeń w zakresie przekroczeń dopuszczalnej masy i nacisków na oś pojazdu w transporcie międzynarodowym. W piśmie tym nakazano odstępowanie od nakładania kar pieniężnych za przekraczanie nacisków na osie m.in. przypadku nieprzekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, gdy stwierdzony podczas pomiaru nacisk przekracza wartości dopuszczalne dla danej drogi, ale nie przekracza 11,5 tony. NSA uznał, że skoro, znajdujące się w takiej samej sytuacji, podmioty prowadzące działalność w zakresie międzynarodowego transportu drogowego kontrolowane przez służby podległe GITD nie były karane za stwierdzone naruszenia dotyczące nacisków na osie, natomiast podmioty kontrolowane przez służby celne takim karom podlegały, to nasuwa się uzasadnione przypuszczenie, że doszło do naruszenia zasady równości wobec prawa. Sąd wskazał, że organ ponownie rozpoznając sprawę kwestię tę powinien w sposób jednoznaczny wyjaśnić. W następstwie powyższego Naczelnik Urzędu Celnego (dalej jako Naczelnik) decyzją z "[...]"r. nałożył na Spółkę karę pieniężna w wysokości "[...]" zł z uwagi na wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym. Wskazał, że w dniu "[...]"r. na przejściu granicznym w B funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę pojazdu samochodowego marki V wraz z przyczepą należącego do Spółki. Pojazd ten opuszczał terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez Przejście Graniczne w B. Pojazdem przewożono mrożone mięso wieprzowe z A do R na zlecenie firmy K z N. W wyniku kontroli pomiarów, w tym nacisków osi i masy całkowitej pojazdu ustalono, że przekroczony został nacisk na oś drugą napędową pojazdu o "[...]" kg, tj. 3,3 %. W wyniku ponownego ważenia pojazdu stwierdzono przekroczenie nacisku na drugą oś napędową ok. "[...]" kg. Ostatecznie kontrolujący stwierdzili, że pojazd jest nienormatywny i nie posiada wymaganego zezwolenia kategorii IV. Z kontroli sporządzono protokół, który został podpisany przez kierowcę pojazdu bez uwag. Uzyskano informację od Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, że od "[...]"r. do "[...]"r. wydał on 11 decyzji administracyjnych dotyczących naruszenia przepisów w zakresie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu na drogach o nacisku 11,5 tony. W odwołaniu od decyzji Spółka rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: - braku ustaleń, czy Wojewódzcy Inspektorzy Transportu Drogowego po dniu otrzymania pisma Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "[...]"r. nakładali kary pieniężne za przekroczenie nacisku osi, albowiem tylko takie działanie można by uznać za wykonanie oceny prawnej i zaleceń zawartych w wydanym w niniejszej sprawie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia "[...]"r., podczas gdy Organ I inst. poczynił w/w ustalenia tylko odnośnie okresu od "[...]"r. do "[...]"r. i to też niewłaściwe, jako, że z pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego z "[...]" r. nie wynika jakiego rodzaju i jakiej treści zostało wydanych 11 decyzji administracyjnych, tj. nie wiadomo, czy były to decyzje nakładające kary pieniężne, czy też decyzje umarzające postępowania, - dowolne ustalenie, że istniała alternatywna droga o nacisku pojedynczej osi do 11,5 tony prowadząca do miejsca rozładunku, mimo że organ I instancji nie wskazał na podstawie jakich dowodów poczynił takie ustalenia faktyczne i nie wskazał jaka konkretnie droga miałaby być w/w drogą alternatywną do miejsca rozładunku o dopuszczalnym nacisku osi do 11,5 tony, - art. 3 ust. 1 i art. 7 Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym w zw. z przepisami pkt 3 w rozdziale 8 załącznika XII Traktatu Ateńskiego z dnia 16 kwietnia 2003r. dotyczącego warunków przystąpienia ( ... ) Rzeczypospolitej Polskiej ( ... ) do Unii Europejskiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004r. Nr 90 poz. 864) przez ich niezastosowanie, podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 1 Dyrektywy 96/53/WE Państwo Członkowskie nie może wprowadzać przepisów zabraniających używania pojazdów na swoim terytorium w ruchu międzynarodowym z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów, o ile spełniają wymagania określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia (czyli do 11,5 ton nacisku na oś), a wprowadzone w Polsce ograniczenia nacisków osi do 8 lub 10 ton na niektórych drogach w sposób ewidentny naruszają przepisy dyrektywy 96/53/WE, co potwierdził Główny Inspektor Transportu Drogowego w piśmie z dnia "[...]"r. do wszystkich Wojewódzkich Inspektorów Transportu Drogowego, - art. 32 Konstytucji RP - przez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie sprawy w sposób sprzeczny z zasadą równości wobec prawa, tj. bez uwzględnienia, że począwszy od "[...]"r. Główny Inspektor Transportu Drogowego w piśmie z "[...]"r. polecił wszystkim Wojewódzkim Inspektorom Transportu Drogowego zaniechanie nakładania kar pieniężnych za przekroczenie nacisku osi jako sprzecznych z mającymi bezpośrednie zastosowania przepisami art. 3 ust. 1 i art. 7 Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. w zw. z przepisami pkt 3 w rozdziale 8 załącznika XII Traktatu Ateńskiego, zgodnie z którymi od 1 stycznia 2011r. niezmodernizowana część polskiej sieci drogowej powinna być udostępniona dla pojazdów, o których mowa w art. 3 ust. 1 Dyrektywy 96/53/WE spełniających wymagania tej dyrektywy, nawet jeśli nie spełniają wymagań polskich krajowych przepisów odnoszących się do nacisków osi, - art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. - przez jego niezastosowanie i zignorowanie wykładni prawa dokonanej w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia "[...]"r. oraz wskazań co do dalszego postępowania, - art. 140aa ust. 4 pkt 1 u.p.r.d.- przez jego niezastosowanie mimo, że w stanie faktycznym sprawy Spółka dochowała należytej staranności i nie miała wpływu na powstanie naruszenia, - art. 107 § 3 k.p.a. - przez niewłaściwe zastosowanie i brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji na podstawie jakich dowodów organ I instancji poczynił ustalenia faktyczne, że istniała alternatywna droga o nacisku pojedynczej osi do 11,5 tony prowadząca do miejsca rozładunku i brak wskazania jaka konkretnie droga miałaby być w/w drogą alternatywną do miejsca rozładunku o dopuszczalnym nacisku osi do 11,5 tony. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postepowania. Decyzją z "[...]"r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako Dyrektor) utrzymał zaskrzoną decyzję w mocy. Wskazał, że droga nr. 51 biegnąca na odcinku: Granica Państwowa – Bezledy – Bartoszyce – Lidzbark Warmiński- Dobre Miasto- Olsztyn, Olsztynek, zgodnie z lp. 43 załącznika nr.1 do rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012r w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10t., oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8t (Dz.U. 2012r. poz. 1061)- stanowi drogę krajową, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku do 10t. Podał, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie było możliwe wyłączenie odpowiedzialności Spółki. Stwierdził, ze Spółka powinna wybierać trasę w taki sposób, by nie naruszać dopuszczalnego obciążenia dróg. W niniejszej sprawie przewoźnik wybrał trasę przez przejście graniczne w B, gdzie dopuszczalny nacisk to 10 ton, naruszając związane z obciążeniem drogi ograniczenia. W sąsiadującym Przejściu Granicznym w G dopuszczalny nacisk na oś wynosi zaś 11,5 tony i trasa taka stanowiła dla przewoźnika alternatywę pozwalająca na przejazd bez naruszenia przepisów dotyczących dopuszczalnego obciążenia drogi. Podniósł, że w przedmiotowej sprawie transport drogowy odbywał się do kraju trzeciego, dlatego za nieskuteczne uznał zarzuty naruszenia przepisów dyrektywy 96/53/WE, która ma zastosowanie jedynie do pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty. Zgodnie z intencją prawodawcy unijnego wyrażoną w preambule, dyrektywa 96/53/WE ma na celu poprawę wykorzystania pojazdów drogowych w ruchu miedzy państwami Członkowskimi Unii Europejskiej oraz likwidacje barier w tym ruchu. W przedmiotowej sprawie transport odbywał się zaś do kraju trzeciego. W ocenie Dyrektora zostały spełnione wszystkie przesłanki, których spełnienie jest niezbędne do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za przekroczenie nacisków na osie, o których mowa w przedmiotowym piśmie. Przejazd po drodze o niższych parametrach nacisku na osie nie był związany z rozładunkiem bądź załadunkiem towaru w transporcie międzynarodowym, skoro przejazd odbywał się z A do R. Kontrola drogowa został przeprowadzona na Przejściu Granicznym w B stanowiącym część drogi krajowej nr. 51 o dopuszczalnym nacisku na osie 10t. Pomiędzy miejscem załadunku w G w A a miejscem rozładunku w miejscowości P w R przewoźnik miał możliwość wykonania przejazdu inną alternatywną drogą, na której był dopuszczony ruch pojazdów do 11,5 tony, tj. przez sąsiadujące Przejście Graniczne w G, odległe o "[...]" km. Spółka, reprezentowana przez r. pr., zrzuciła decyzji naruszenie: - brak ustaleń, czy Wojewódzcy Inspektorzy Transportu Drogowego po dniu otrzymania pisma Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "[...]"r. nakładali kary pieniężne za przekroczenie nacisku osi, albowiem tylko takie działanie można by uznać za wykonanie oceny prawnej i zaleceń zawartych w wydanym w niniejszej sprawie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia "[...]"r., podczas gdy Naczelnik poczynił w/w ustalenia tylko odnośnie okresu od "[...]"r. do "[...]"r. i to też niewłaściwe, jako, że z pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego z dnia "[...]"r. nie wynika jakiego rodzaju i jakiej treści 11 decyzji administracyjnych zostało wydanych przez WITD, tj. nie wiadomo, czy były to decyzje nakładające kary pieniężne, czy też decyzje umarzające postępowania, - dowolne ustalenie, że istniała alternatywna droga o nacisku pojedynczej osi do 11,5 tony prowadząca do miejsca rozładunku, - dowolne ustalenie, że Odwołujący wiedział o przekroczeniu nacisku osi, - art. 3 ust. 1 i art. 7 Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym w zw. z przepisami pkt 3 w rozdziale 8 załącznika XII Traktatu Ateńskiego z dnia 16 kwietnia 2003r. dotyczącego warunków przystąpienia ( ... ) Rzeczypospolitej Polskiej ( ... ) do Unii Europejskiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004r. Nr 90 poz. 864) - przez ich niezastosowanie, podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 1 Dyrektywy 96/53/WE Państwo Członkowskie nie może wprowadzać przepisów zabraniających używania pojazdów na swoim terytorium w ruchu międzynarodowym z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów, o ile spełniają wymagania określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia (czyli do 11,5 ton nacisku na oś), a wprowadzone w Polsce ograniczenia nacisków osi do 8 lub 10 ton na niektórych drogach w sposób ewidentny naruszają przepisy dyrektywy 96/53/WE, co potwierdził Główny Inspektor Transportu Drogowego w piśmie z dnia "[...]"r. -błędną wykładnię sprowadzającą się do uznania, że zastosowanie przepisów tej dyrektywy uzależnione jest od nieistnienia "alternatywnej drogi dojazdu", podczas gdy takiego warunki nie ma w żadnym przepisie dyrektywy, - art. 32 Konstytucji RP - przez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie sprawy w sposób sprzeczny z zasadą równości wobec prawa, tj. bez uwzględnienia, że począwszy od "[...]"r. Główny Inspektor Transportu Drogowego w piśmie z "[...]"r. polecił wszystkim Wojewódzkim Inspektorom Transportu Drogowego zaniechanie nakładania kar pieniężnych za przekroczenie nacisku osi jako sprzecznych z mającymi bezpośrednie zastosowania przepisami art. 3 ust. 1 i art. 7 Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. w zw. z przepisami pkt 3 w rozdziale 8 załącznika XII Traktatu Ateńskiego, zgodnie z którymi od 1 stycznia 2011r. niezmodernizowana część polskiej sieci drogowej powinna być udostępniona dla pojazdów, o których mowa w art. 3 ust. 1 Dyrektywy 96/53/WE spełniających wymagania tej dyrektywy, nawet jeśli nie spełniają wymagań polskich krajowych przepisów odnoszących się do nacisków osi, - art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i zignorowanie wykładni prawa dokonanej w niniejszej sprawie przez NSA w wyroku z "[...]"r., - art. 140aa ust. 4 pkt 1 u.p.r.d.- przez jego niezastosowanie mimo, że w stanie faktycznym sprawy Spółka dochowała należytej staranności i nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016, poz. 1018 j.t..) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 tj. ze zm. – dalej jako p.p.s.a. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżone decyzje stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innej przyczyny, niż w niej podniesione. Zasadny jest zarzut naruszenia art. art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wskazań NSA poczynionych w wyroku z "[...]"r., jako, że z treści pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego z "[...]"r. nie wynika, czy w wskazanym w nim okresie WITD odstępowali od wydawania decyzji za stwierdzone naruszenie dotyczące nacisków na osie w stanie faktycznym zdefiniowanym w przedmiotowym piśmie (brak tegoż pisma w aktach sprawy). Tylko ta informacja jest istotna z punku widzenia wskazań poczynionych przez NSA w przywołanym wyroku. Wreszcie po wtóre, co istotniejsze, czasookres ewentualnego odstępowania przez służby podlegle GITD od nakładania kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osie siłą rzeczy odnosić się może tylko do utrwalonej praktyki orzeczniczej stosowanej (ewentualnie) w czasie po "[...]"r., jest bowiem oczywiste, że przed datą wystawienia tegoż pisma, rzeczona praktyka z istoty chronologii czasowej nie mogła się uaktywnić. Jakakolwiek inna interpretacja wskazań wyroku NSA z "[...]"r. byłaby nieracjonalna, wręcz czyniłaby owe wskazania z założenia niewykonalnymi, a takowa interpretacja byłaby niedopuszczalna także z tej przyczyny, że możność naruszenia zasady równości wobec prawa właśnie wskutek odmiennej praktyki stosowanej przez służby podległe GITD i służby celne była jedynym powodem rozstrzygnięcia NSA w przywołanym wyroku. Zatem zarzut Spółki w tym zakresie także zasługuje na uwzględnienie. Potrzeba odniesienia się do powyższych zarzutów wynikała z wskazań powyższego wyroku NSA z "[...]"r., odnoście zaś pozostałych zarzutów jest ona już nieaktualna z uwagi na następczą bezprzedmiotowość postępowania w przedmiocie nałożenia rzeczonej kary pieniężnej. Otóż art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. wprowadza materialnoprawny termin przedawnienia uprawnienia organu do nałożenia kary. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. W badanej sprawie organy stwierdziły naruszenia dopuszczalnego nacisku na oś w trakcie kontroli "[...]"r., zatem dwuletni termin przedawnienia upłynął "[...]"r., co oznacza, że z upływem wskazanej daty orzekające w sprawie organu utraciły możność wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. W takiej sytuacji powrót sprawy do rozpatrzenia przez organ na odpowiednim etapie postępowania jest bezcelowy i sprzeczny z ekonomiką procesową, bowiem organ I instancji wobec uchylenia jego decyzji w całości, mógłby jedynie umorzyć postępowanie na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. Wobec powyższego w sprawie należało zastosować art. 145 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. W rezultacie Sąd uznał, że na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zachodzi podstawa do uchylenia wydanych w sprawie decyzji, co uczył w pkt 1 wyroku. Mając na uwadze, że nie jest możliwe ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, Sąd działając na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.