II SA/Ol 498/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2004 r. sprawy ze skargi M. W. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie uznania poborowego za zdolnego do służby wojskowej I. uchyla zaskarżone orzeczenie i utrzymane nim w mocy orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia "[...]"r., II. orzeka, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczeniem z dnia 24 lutego 2004r. wydanym na podstawie art. 26 ust. l ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 21, poz. 205, ze zm.) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278, ze zm.), Powiatowa Komisja Lekarska w O. uznała poborowego M. W. za zdolnego do służby woskowej - kategorii A. W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, że u poborowego po przeprowadzeniu badań lekarskich stwierdzono schorzenia określone w § 39 pkt l, § l pkt 7, § 79 pkt l i § 76 pkt l wykazu chorób stanowiącego załącznik nr l do wymienionego rozporządzenia. Komisja uznała, że stwierdzone schorzenia czynią poborowego zdolnego do służby wojskowej. W odwołaniu od tego orzeczenia M. W. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Podał, że Komisja orzekająca w sprawie nie wzięła pod uwagę okoliczności, iż leczy się na nadciśnienie tętnicze od 1998r., mimo okazania badań lekarskich potwierdzających to schorzenie. Wyjaśnił, że choroba ma charakter przewlekły i wymaga systematycznego leczenia. Z powodu częstych zawrotów i bólu głowy lekarz rodzinny skierował go na badania specjalistyczne w Wojewódzkim Szpitalu. Poza tym ma kłopoty z płaskostopiem, które utrudnia mu chodzenie i długie stanie. Z uwagi na posiadane schorzenia nie jest w stanie pracować wysiłkowo, nie mówiąc już o odbyciu czynnej służby wojskowej. Po rozpatrzeniu odwołania Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem Nr "[...]" z dnia 30 kwietnia 2004r., wydanym na podstawie art. 26 ust. l i art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymała w mocy kwestionowane orzeczenie organu I instancji i uznała poborowego za zdolnego do służby wojskowej -kat."A". Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że organ odwoławczy rozpoznał te same schorzenia, które wskazane zostały w orzeczeniu Komisji Powiatowej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie M. W. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę kategorii. Wyjaśnił, że przeprowadzone w dniu 26 maja 2004r. badania w poradni nefirologicznej potwierdziły jego chorobę - nadciśnienie tętnicze i został skierowany na dalszą diagnostykę. Po tych badaniach zostały zmienione mu leki oraz nakazano kontrolę ciśnienia w poradni. Poza tym przeprowadzone badania w Poradni Okulistycznej wykazały zwężenie naczyń krwionośnych. Został pouczony przez lekarza, iż w przypadku zaprzestania leczenia grozi mu wylew, bądź udar mózgu. Wyjaśnił także, iż od okresu przedszkolnego do czasu ukończenia szkoły podstawowej pozostawał pod kontrolą poradni psychologicznej, zaś w klasie VII i VIII objęty był specjalnym programem (klasa specjalna) o niskim poziomie nauczania. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska wnosząc o jej oddalenie podtrzymała stanowisko wyrażone w motywach zaskarżonego orzeczenia. Dodatkowo wskazano, iż przed komisją wojewódzką skarżący nie zgłaszał o trudnościach jakie w przeszłości występowały u niego w nauce jak również, że pozostawał pod kontrolą poradni psychologicznej do czasu ukończenia szkoły podstawowej, zatem przypuszczalnie także przed komisją powiatową nie zgłosił tego faktu, gdyż brak jest odzwierciedlenia tej okoliczności w załączonym odpisie karty ewidencyjnej założonej przez WKU w O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm). Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie podjęto z naruszeniem prawa. Na wstępie wskazać należy, iż powiatowe i wojewódzkie komisje wojskowe są organami administracji publicznej, a orzeczenia tych komisji o uznaniu poborowego za zdolnego bądź niezdolnego do służby wojskowej i ustaleniu kategorii tej zdolności są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. l § l Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie może więc budzić wątpliwości, że w zakresie nie unormowanym przepisami szczególnymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w Kpa ogólne zasady postępowania m.in. art. 6, art. 7, art. 80 czy art. 107 - wyrok NSA z dnia 22 lutego 2000r. sygn. akt III SA 3043/00, niepublikowany. W orzecznictwie sadowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym, gdy chodzi o pobór do wojska. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonywającymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze - uchwała Sądu Najwyższego z dnia l grudnia 1994r. sygn. akt III AZP 8/94. W niniejszej sprawie zadaniem komisji lekarskich było określenie zdolności poborowego M. W. do służby wojskowej. Rozstrzyganie o zdolności do służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z gwarancjami czynnego udziału poborowego w tym postępowaniu na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 57, poz. 278, ze zm). Zgodnie z treścią § 2 ust. l tego rozporządzenia orzeczenia o zaliczeniu danej osoby do jednej z kategorii zdolności do służby wojskowej wydają właściwe komisje lekarskie na podstawie badania fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej - według wykazu chorób i ułomności stanowiącego załącznik nr l do rozporządzenia. Tryb orzekania przez wojskowe komisje lekarskie określono w przepisach rozdziału 4 rozporządzenia. Wynika z nich, że orzeczenie powinno być wydane i podpisane przez skład 3 lekarzy oficerów, na podstawie dokumentacji lekarskiej i innych dokumentów mających znaczenie w sprawie (§18 ust. l i §21 ust. l).Wojskowa komisja lekarska rozpatrująca odwołanie orzeka w zasadzie na podstawie dokumentacji znajdujących się w aktach orzeczniczo-lekarskich; w razie potrzeby komisja może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie oraz skierować badanego na obserwację szpitalną (§ 32 ust. 2 rozporządzenia). Badanie przez sąd administracyjny zgodności z prawem orzeczenia w przedmiocie uznania poborowego za zdolnego do służby wojskowej polega na kontroli prawidłowości postępowania administracyjnego poprzedzającego określenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy zbadanie stanu zdrowia poborowego było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie i badaniach, a następnie czy dokonana przez odpowiednią komisję lekarską ocena zdolności poborowego do służby wojskowej jest zgodna z przepisami rozporządzenia w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej i trybu postępowania w tych sprawach. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do poddawania merytorycznej ocenie rozpoznania dokonanego przez uprawnionych lekarzy, jak i jego kwalifikacji do określonej jednostki wykazu chorób i ułomności. W rozpatrywanej sprawie doszło do istotnego naruszenia procedury administracyjnej ze strony orzekających w sprawie komisji lekarskich. Zgodnie z § 19 ust. l cytowanego rozporządzenia orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej winno zawierać rozpoznanie lekarskie, ustalenie kategorii zdolności do służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób czy ułomności - określenie ich związku ze zdolnością do służby wojskowej oraz szczegółowe uzasadnienie orzeczenia i pouczenie o prawie wniesienia odwołania. Ponieważ omawiana ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ani wydane na jej podstawie rozporządzenia wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, należy w tym zakresie stosować art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić należy również, że z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - art. 15 Kpa - wynika obowiązek organu odwoławczego do rozpatrzenia sprawy ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza, to, że organ odwoławczy ma obowiązek dokonać ponownie merytorycznej (faktycznej i prawnej) oceny zasadności kwestionowanego orzeczenia i rozpatrzyć wszystkie żądania strony, w tym podnoszone w odwołaniu oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojego orzeczenia. Na gruncie przepisów o powszechnym obowiązku obrony wyrazem tej zasady dwuinstancyjności jest treść § 32 ust. 3 powołanego rozporządzenia. Powyższych wymogów nie spełnia uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, w którym komisja w żaden sposób nie odniosła się do zarzutów poborowego przedstawionych w odwołaniu. W szczególności nie dokonała oceny stanu zdrowia poborowego w kontekście zapisu § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym w razie stwierdzenia kilku chorób i ułomności przy określaniu zdolności do czynnej służby wojskowej rozpatruje się łącznie wszystkie ograniczenia spowodowane tymi chorobami i ułomnościami. Osobę badaną można w takim wypadku zaliczyć do niższej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, niż wynikałoby to z kategorii zdolności ustalonej dla poszczególnych chorób i ułomności, w takim wypadku decyduje ocena ogólnej sprawności psychofizycznej badanego. W ocenie Sądu powyższe naruszenia przepisów postępowania niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem należało na podstawie art. 145 § l pkt l lit "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w pkt I. sentencji. Rozstrzygniecie o nie wykonaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku - pkt. II sentencji - uzasadnia przepis art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.