II SA/Ol 499/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas Tadeusz Lipiński Katarzyna Matczak (spr.) Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2004 r. sprawy ze skargi L. B. na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej w O. z dnia 23 kwietnia 2004 r., nr "[...]" w przedmiocie uznania poborowego za zdolnego do służby wojskowej I. uchyla zaskarżone orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej w O. i utrzymane nim orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej w O. z dnia 16 lutego 2004 r., II. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzeczeniem z dnia 16 lutego 2004r. wydanym na podstawie art. 26 ust. l ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 21, poz. 205, ze zm) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 57, poz. 278, ze zm), Powiatowa Komisja Lekarska w O. uznała poborowego L. B. za zdolnego do służby wojskowej -kategorii A. W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, że u poborowego po przeprowadzeniu badań lekarskich stwierdzono schorzenia określone w § 30 pkt l, § l pkt 7 i § 79 pkt l wykazu chorób stanowiącego załącznik nr l do wymienionego rozporządzenia. Komisja uznała, że stwierdzone schorzenia czynią poborowego zdolnym do służby wojskowej. W odwołaniu od tego orzeczenia L. B. wniósł o zmianę kategorii zdrowia. Podał, że Komisja orzekająca w jego sprawie nie uwzględniła przedłożonego zaświadczenia lekarskiego z dnia 12 lutego 2004r. stwierdzającego przewlekły całoroczny nieżyt alergiczny górnych dróg oddechowych ze znacznym stopniem upośledzenia oddychania. W jego ocenie stan zdrowia zwalnia go od odbycia zasadniczej służby wojskowej. Po rozpatrzeniu odwołania ,Wojskowa Komisja Lekarska w O. orzeczeniem Nr "[...]" z dnia 23 kwietnia 2004r., wydanym na podstawie art. 26 ust. l i art. 28 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymała w mocy kwestionowane orzeczenie organu I instancji i uznała poborowego za zdolnego do służby wojskowej - kat."A". Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że organ odwoławczy rozpoznał te same schorzenia, które wskazane zostały w orzeczeniu Komisji Powiatowej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie L. B. wskazał na naruszenie zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r., bowiem w postępowaniu przed powiatową komisją lekarską nie ustosunkowano się do przedłożonych przez niego dowodów w postaci dokumentacji lekarskiej i zaświadczeń lekarskich. Także przed komisją wojewódzką nie przeprowadzono specjalistycznych badań lekarskich na okoliczność aktualnego stopnia upośledzenia sprawności jego organizmu. Podał, że podstawą do ustalenia nieznacznego stopnia upośledzenia sprawności jego organizmu było ogólne badanie laryngologa, którego wyniku mu nie przedstawiono, jak również nie podano przyczyny odrzucenia innych przedłożonych przez niego dowodów. Wskazał nadto na naruszenie § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia, gdyż nie zastosowano go mimo stwierdzonych u niego także innych schorzeń tj. nadwagi i płaskostopia. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska w O. wnosząc o jej oddalenie podtrzymała stanowisko wyrażone w motywach zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Skarga L. B. zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż powiatowe i wojewódzkie komisje wojskowe są organami administracji publicznej, a orzeczenia tych komisji o uznaniu poborowego za zdolnego bądź niezdolnego do służby wojskowej i ustaleniu kategorii tej zdolności są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. l § l Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie może więc budzić wątpliwości, że w zakresie nie unormowanym przepisami szczególnymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w Kpa ogólne zasady postępowania m.in. art. 6, art. 7, art. 80 czy art. 107 -wyrok NSA z dnia 22 lutego 2000r. sygn. akt III SA 3043/00, niepublikowany. W orzecznictwie sadowym podkreśla się, że sprawy dotyczące poboru do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym, gdy chodzi o pobór do wojska. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonywającymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze - uchwała Sądu Najwyższego z dnia l grudnia 1994r. sygn. akt III AZP 8/94. W niniejszej sprawie zadaniem komisji lekarskich było określenie zdolności poborowego L. B. do służby wojskowej. Rozstrzyganie o zdolności do służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z gwarancjami czynnego udziału poborowego w tym postępowaniu na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 57, poz. 278, ze zm). W rozpatrywanej sprawie doszło do istotnego naruszenia procedury administracyjnej ze strony orzekających w sprawie komisji lekarskich. Zgodnie z § 30 pkt l załącznika nr l do ww. rozporządzenia rozpoznanie u badanego przewlekłego całorocznego alergicznego nieżytu górnych dróg oddechowych, nieznacznie upośledzających sprawność ustroju winno być oparte na wynikach testów skórnych zgodnych ze stanem klinicznym w chwili badania. Z przekazanych akt sprawy wynika, że u skarżącego rozpoznano m.in. wyżej wskazane schorzenie, jednakże brak jest w aktach informacji czy określenie tej jednostki chorobowej nastąpiło jak wymaga przepis prawa na podstawie wyników testów skórnych zgodnych ze stanem klinicznym w chwili badania. Nie wynika także, aby komisja wojewódzka skierowała poborowego na wykonanie takich badań lekarskich. Wobec czego rozpoznanie i ocena stanu zdolności do służby wojskowej poborowego nastąpiło z naruszeniem zasad postępowania określonych ww. rozporządzeniem. Poza tym Sąd stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie w pełni odpowiada wymogom ustawowym określonym dla decyzji organu II instancji. Zgodnie z § 19 ust. l cytowanego rozporządzenia orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej winno zawierać rozpoznanie lekarskie, ustalenie kategorii zdolności do służby wojskowej, a w razie stwierdzeni a chorób czy ułomności - określenie ich związku ze zdolnością do służby wojskowej oraz szczegółowe uzasadnienie orzeczenia i pouczenie o prawie wniesienia odwołania. Ponieważ omawiana ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ani wydane na jej podstawie rozporządzenia wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, należy w tym zakresie stosować art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślić należy również, że z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - art. 15 Kpa - wynika obowiązek organu odwoławczego do rozpatrzenia sprawy ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że organ odwoławczy ma obowiązek dokonać ponownie merytorycznej (faktycznej i prawnej) oceny zasadności kwestionowanego orzeczenia i rozpatrzyć wszystkie żądania strony, w tym podnoszone w odwołaniu oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojego orzeczenia. Na gruncie przepisów o powszechnym obowiązku obrony wyrazem tej zasady dwuinstancyjności jest treść § 32 ust. 3 powołanego rozporządzenia. Powyższych wymogów nie spełnia uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, w którym komisja w żaden sposób nie odniosła się do zarzutów poborowego przedstawionych w odwołaniu. W ocenie Sądu powyższe naruszenia przepisów postępowania niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem należało na podstawie art. 145 § l pkt l lit "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w pkt I. sentencji. Rozstrzygniecie o nie wykonaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku -pkt. II sentencji - uzasadnia przepis art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.