II SA/Ol 502/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w ‘[...]" o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w "[...]" na postanowienie "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Na etapie wniesienia skargi "[...]" sp. z o.o. wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając postulat, reprezentujący ją radca prawny podał, iż (zachowano pisownię oryginalną): "Skarżąca spółka prowadziła działalność hotelarską i restauracyjną. Od początku jej istnienia działalność ta opierała się na wykorzystywaniu budynku położonego w "[...]". Przychody w wykorzystywania tej nieruchomości stanowiły jedyne źródło finansowania działalności skarżącej spółki. Wobec zadowalających wyników, spółka nigdy nie planował rozszerzania działalności, czy zakupu nowych nieruchomości. Opierają swój model biznesowy na wynajmie pomieszczeń oraz świadczeniu usług gastronomicznych. W 2012 roku orany nadzoru budowlanego dopatrzyły się uchybień w procesie budowlanym z lat 1994-95 i nakazały wstrzymanie robót budowlanych. Da spółki oznaczało to wyłączenie z eksploatacji całej nieruchomości na czas trwania postępowania i w rezultacie pozbawienia spółki możliwości zarobkowania. O ile można by zgodzić się z tezę, że spółka powinna zabezpieczyć koszty na wypadek wszczęcia postepowań sadowych i administracyjnych a więc i wnoszonej skargi, to należy wskazać, że obecne postępowanie jest kolejnym już prowadzonym w tej sprawie. Wszelkie ewentualne rezerwy pochłonęło zaskarżenie poprzedniego postanowienia wydanego w 2014 roku. Natomiast dlatego momentu wobec braku możliwości wykorzystywania nieruchomości spółki, ponosi ona jedynie straty. Sytuacja finansowa wyłaniająca się z załączonych dokumentów w tym bilansu, zeznań podatkowych oraz historii rachunku bankowego wskazuje na brak jakichkolwiek przychodów pieniężnych z własnej działalności operacyjnej. Jedynym źródłem finansowania są dobrowolne pożyczki wspólników. Przychody bilansowe w latach 2015--2016 wynikają jedynie z umorzenia zobowiązań spółki wobec dawnych pożyczek od wspólników, nie zaś z jakiejkolwiek działalności zarobkowej." Według oświadczenia o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego wynosi 60.000 zł, wartość środków trwałych, według bilansu na ostatni rok: 198.643,11 zł; wysokość zysku za ostatni rok obrotowy: 8.788,23 zł, a stan rachunku bankowego na koniec kwietnia 2017 r.: 4.427 zł. Załączone zostały: historie rachunku bankowego od stycznia do kwietnia 2017 r., rachunek zysków i strat oraz bilans, sporządzone na dzień 31 grudnia 2016 r., CIT-8 i CIT-8/O za 2015 i 2016 r. Stosownie do unormowania zawartego w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, stanowiąc przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny - oddalając zażalenie na odmowę zwolnienia Spółki od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na wcześniejsze postanowienie w przedmiocie opłaty legalizacyjnej (sygn. akt II SA/Ol 1050/14) - "instytucja prawa pomocy nie służy ochronie majątku strony, a umożliwieniu stronie dostępu do sądu. Aby uzyskać prawo pomocy, osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, powinna wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych oraz że podjęła wszelkie niezbędne działania, żeby zdobyć fundusze w tym celu. Prawo pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Istotne jest przy tym, że zobowiązania prywatnoprawne (w tym związane z prowadzeniem działalności gospodarczej) nie mogą bowiem mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego" (postanowienie z 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II OZ 1334/14). Obecny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie z takich samych przyczyn jak podane w ww. postanowieniu. Również i tym razem "(z) akt sprawy nie wynika, żeby skarżąca podjęła wszelkie niezbędne działania w celu pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu." Odnosząc się w uzasadnieniu obecnego wniosku o przyznanie prawa pomocy do kwestii posiadania środków na wypadek wniesienia skargi stwierdzono, iż o ile można by zgodzić się z tym, że spółka powinna je zabezpieczyć, to "(w)szelkie ewentualne rezerwy pochłonęło zaskarżenie poprzedniego postanowienia wydanego w 2014 roku". Zauważyć jednak należy, iż już w ówczesnym wniosku pełnomocnik Spółki powoływał się na to, że notuje ona straty od 2010 r.; nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej; generuje koszty, nie odnotowując przy tym żadnych przychodów; utrzymuje się jedynie dzięki bezpośredniemu dofinansowywaniu przez wspólnika. Dla porównania, podana wtedy wartość środków trwałych wynosiła 218.377,33 zł, strata za poprzedni rok - 147.713,26 zł, a stan rachunku bankowego 4.709,66 zł. Obecnie przedstawione dane nie mogą przeto prowadzić do wniosków odmiennych od tych, jakie legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w poprzednim postępowaniu sądowym. Mianowicie w dalszym ciągu skarżąca, będąc w stanie uzyskiwać wpływy z zewnętrznych źródeł, ponosi na bieżąco różnorodne wydatki, którym nie można przyznać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. W czasie doręczenia jej kwestionowanego postanowienia organu posiadała też na rachunku bankowym środki przekraczające wysokość wpisu. Wobec powyższego, w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.