II SA/Ol 508/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2013r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. K. D. złożył w dniu 22 kwietnia 2013 r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej, 9 wniosków o przyznanie zasiłków celowych na zakup: środków higieny i czystości, majtek i skarpet męskich, obuwia męskiego, bluzy dresowej, koszulki z krótkim rękawem, spodni męskich i kurtki wiosennej oraz opłacenie pobytu w hotelu "[...]". Decyzją z dnia 7 maja 2013 r., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta O., odmówił przyznania K. D. zasiłku celowego we wnioskowanym zakresie w miesiącu maju 2013 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przytoczył przepisy regulujące zasady i tryb przyznawania zasiłku celowego oraz ustalenia dotyczące sytuacji życiowej wnioskodawcy zawarte w wywiadzie środowiskowym. Wskazał, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, nie posiada prawa do świadczeń z ZUS, nie posiada własnego mieszkania, do kwietnia 2013 r. przebywał w hotelu "[...]", opłatę za pobyt w całości pokrywał MOPS. Od maja 2013 r. przydzielono wnioskodawcy pokój jednoosobowy, bezpłatny w Schronisku dla Bezdomnych, tym samym, nie ma obciążeń, związanych z utrzymaniem mieszkania. K. D. posiada stały dochód w formie zasiłku stałego w wysokości 529 zł miesięcznie. Organ zaznaczył, że wnioskodawca otrzymuje systematycznie dodatkową pomoc finansową w formie zasiłków celowych. W miesiącu kwietniu przyznano mu zasiłek celowy w kwocie 960 zł (przy średniej pomocy w formie zasiłku celowego 162,92 zł.). Również w miesiącu kwietniu otrzymał pomoc w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności z programu "Pomoc Państwa w zakresie dożywiania". Organ wskazał, że udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na opłatę hotelu "[...]" w miesiącu maju 2013 r. w wysokości 960 zł nie jest konieczne, gdyż skarżący ma zapewnione bezpłatne miejsce w Schronisku, a MOPS nie jest w stanie ponosić comiesięcznie kosztów pobytu wnioskodawcy w hotelu "[...]", które miesięcznie wynoszą 960 zł. Od maja 2012 r. do kwietnia 2013 r. na opłatę za pobyt w tym hotelu przyznano wnioskodawcy pomoc finansową w łącznej kwocie 11.520 zł. Zadaniem własnym gminy jest udzielanie schronienia i taka pomoc została zapewniona w formie pobytu w Schronisku, nadto Schronisko zapewnia m.in. żywność, obuwie, odzież oraz środki czystości. Może też K. D. korzystać – jako osoba bezdomna – z obiadów wydawanych w Caritasie. Organ wskazał, że wnioskodawca nie jest zainteresowany dokonywaniem zakupów w sklepach z tańszą odzieżą, ani korzystaniem z magazynów MOPS, oczekuje jedynie pomocy w formie pieniężnej. Mając powyższe na uwadze, organ uznał, że żądana przez wnioskodawcę pomoc jest niewspółmierna do kwot jakie pozostają w dyspozycji organu pomocy społecznej. Wskazał, że miesiącu kwietniu 2013 r. na zasiłki i pomoc w naturze wydatkowano kwotę 158.198,14 zł. Pomocą objęto 971 osób, średnia wysokość zasiłku celowego wyniosła 162,92 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji, K. D. zażądał przyznania mu wnioskowanej pomocy. Decyzją z dnia 29 maja 2013 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy, podzielając ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez organ I instancji, wskazał, że spośród licznych wniosków, będących przedmiotem sprawy, nie wszystkie odpowiadają celom pomocy społecznej i mieszczą się w możliwościach tej pomocy. Zasiłek celowy należy zaś do fakultatywnych form pomocy społecznej, a pomoc państwa ma charakter jedynie subsydiarny. Wyjaśniono, że pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i pomagać im w przezwyciężaniu ich trudności, nie zaś zaspokajać w pełni wszystkie oczekiwania podopiecznych. Organ wykazał, że odwołujący znajduje się pod stała opieką Ośrodka Pomocy Społecznej i otrzymuje stąd znaczne wsparcie. Stwierdził, że wnioskodawca ma zapewniony dach nad głową, ponadto zaoferowano mu uzupełnienie garderoby, którego nie przyjął. Tym samym, dalsze roszczenia odwołującego są niezasadne, wszak potrzeba zakupu droższych, dowolnie wybranych przez skarżącego elementów garderoby, np. ze względu na producenta, czy walory estetyczne, nie odpowiada celom pomocy społecznej i nie mieści się w jej możliwościach. Organ podniósł, że organy świadczące pomoc społeczną mają za zadanie w pierwszej kolejności zabezpieczać potrzeby pierwszoplanowe, takie jak zakup żywności czy leków. Wskazano też, że wnioskodawca nie ma obciążeń, związanych z utrzymaniem mieszkania, schronisko zapewnia także żywność, obuwie, odzież i środki czystości. Organ podkreślił, że kwoty, uzyskiwane permanentnie przez skarżącego, przewyższające średnie świadczenia, jak też powszechnie znane trudności finansowe wszystkich organów pomocowych nie pozostały bez wpływu na całokształt dokonanej oceny legalności decyzji. Z tych też względów organ II instancji uznał, że nieuwzględnienie żądania przyznania zasiłku celowego nie pozostaje w sprzeczności z prawem. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, K. D. stwierdził, że wnioskowana pomoc mu przysługuje i wniósł o przyznanie mu jej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2013 r., nr "[...]", w przedmiocie zasiłku celowego. W myśl postanowień art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wnioskowana pomoc bezsprzecznie mieści się w zakresie tego przepisu. Bezsporne w sprawie jest również, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego. Jego miesięczny dochód to kwota 529 zł, na którą składa się zasiłek stały. Nie oznacza to jednak obowiązku automatycznego przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Zasiłek celowy jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie, jak słusznie wskazywały organy obu instancji, pozostawione jest uznaniu organu administracji publicznej. Tym samym, spełnienie przez skarżącego kryteriów przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący jest objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżący otrzymuje zasiłek stały w kwocie 529 zł, w kwietniu otrzymał zasiłek celowy w wysokości 960 zł oraz w kwocie 50 zł na zakup posiłku lub żywności z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Otrzymane kwoty świadczeń z pomocy społecznej znacznie przekraczały średnie kwoty zasiłków, jakie w tym okresie otrzymywali inni podopieczni tego Ośrodka. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, w kwietniu 2013 r. średnia kwota zasiłku wypłacanego w tym Ośrodku wynosiła 162,92 zł. W tych okolicznościach przyjąć należy, że odmowa przyznania skarżącemu kolejnego zasiłku celowego jest zgodna z prawem. W szczególności, że jak wskazywał organ I instancji, skarżącemu oferowano skorzystanie z magazynu odzieżowego MOPS, co w jego sytuacji bytowej byłoby uzasadnione. Organ wskazał też, że skarżącemu, od miesiąca maja 2013 r. przydzielono jednoosobowy, bezpłatny pokój w Schronisku dla Bezdomnych , za który nie ponosi żadnych opłat. Schronisko zapewnia też m.in. żywność, odzież, obuwie oraz środki czystości. Jako osoba bezdomna, skarżący może też korzystać z obiadów, wydawanych w Caritasie. Podnieść należy, że organ, rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego, musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), w świetle którego organ administracji publicznej, działający na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Z regulacji tej wynika zatem domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy w uzasadnieniu decyzji wykaże się, że takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414). W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację. Wbrew stanowisku skarżącego, jego trudna sytuacja finansowa nie mogła stanowić wyłącznego kryterium uwzględnianego przy rozstrzyganiu sprawy. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Podkreślić należy, iż organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Organ I instancji wykazał zaś, że środki te są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb. W związku z tym, organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, ponieważ tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., skargę należało oddalić.