II SA/Ol 511/09

Dnia 30 czerwca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2009 roku sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki komina - oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego - powołując art. 67 § 1 i art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane oraz § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych i niewykończonych obiektów budowlanych - nakazał G. M. rozbiórkę nieużytkowanego komina zlokalizowanego na działce nr ewid. "[...]" przy ul. R. w M., przylegającego do ściany budynku nr "[...]". Jednocześnie, po przeprowadzeniu prac rozbiórkowych, zobowiązano G. M. do uporządkowania terenu i do zabezpieczenia przed czynnikami atmosferycznymi odkrytego fragmentu elewacji budynku oraz wykonania właściwego odprowadzenia wód opadowych. Wskazano, że prace rozbiórkowe należy wykonać ręcznie i określono termin ich rozpoczęcia na "[...]", a zakończenia do dnia "[...]". W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nieużytkowanego komina przeprowadzono oględziny, w wyniku których stwierdzono znaczne ubytki cegieł na tym kominie oraz znaczne pęknięcia pionowe i poprzeczne, spowodowane korozją powstałą na skutek długoletniego nieużytkowania. Ustalono, że komin znajduje się w ciągu komunikacyjnym przy budynku hotelu, zagrażając bezpieczeństwu ludzi i mienia, a nadto ogranicza swobodny przejazd. W toku przeprowadzonej rozprawy administracyjnej przedstawiciel G. M. – właściciela komina, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w przedmiocie konieczności jego rozbiórki, stwierdzając, że komin nie jest użytkowany, zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia i nie wyraził chęci wyremontowania obiektu. Uczestnik postępowania J. L. - właściciel budynku do którego przylega komin, domagał się natomiast połączenia prac rozbiórkowych komina z zakończeniem robót rozbiórkowych budynku byłej masarni. Ponieważ przedmiot postępowania objęty jest ochroną konserwatorską, organ nadzoru budowlanego zwrócił się o uzgodnienie rozbiórki do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i w odpowiedzi na swój wniosek otrzymał informację, że w dniu "[...]" wydane zostało pozwolenie na prowadzenie prac rozbiórkowych komina, a ponieważ decyzja ta wygasła, należy wystąpić o ponowne pozwolenie. Odnosząc się do tej informacji organ stwierdził, że Wojewódzki Konserwator Zabytków nie zajął stanowiska w przedmiocie uzgodnienia w 30–dniowym terminie wynikającym z art. 67 ust. 3 ustawy Prawo budowlane i w związku z tym przyjął, że decyzja nakazująca rozbiórkę została uzgodniona. Organ nadzoru budowlanego wydał więc nakaz rozbiórki nieużytkowanego komina uznając, że poprzez swoje usytuowanie i stan techniczny, stanowi on zagrożenie dla ludzi i mienia. Odwołanie od tej decyzji wniósł J. L. podnosząc, że rozbiórka komina jest kontynuacją wcześniejszych prac rozbiórkowych budynku masarni, a zgodnie z § 5 ust. 10 rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 9 czerwca 2004r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich i architektonicznych, a także innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych - decyzja o pozwoleniu na prowadzenie prac budowlanych może również określać inne warunki, które zapobiegną uszkodzeniu lub zniszczeniu zabytku. W świetle tej regulacji prawnej uznał, że jego żądanie w zakresie nakazania oczyszczenia i zabezpieczenia północnej ściany budynku jest uzasadnione jego zabytkowym charakterem i dotychczasowymi doświadczeniami związanymi z przebiegiem i jakością prac rozbiórkowych budynku byłej masarni. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu nakazu rozbiórki komina i wyznaczył nowy termin wykonania prac rozbiórkowych od dnia "[...]" do dnia "[...]" oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że decyzja rozbiórkowa nie może być rozszerzona o dodatkowe elementy nakazujące wykonanie określonych robót budowlanych, gdyż w trybie art. 67 § 1 ustawy Prawo budowlane, organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę tylko w przypadku, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, a taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Ponadto, organ wskazał, że Wojewódzki Konserwator Zabytków - decyzją z dnia "[...]" - udzielił pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych polegających na rozbiórce komina, co pozwala na przyjęcie, że decyzja rozbiórkowa została uzgodniona przez ten organ w rozumieniu art. 67 ustawy Prawo budowlane. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję wniósł J. L. zarzucając organom, że nie wyjaśniły przyczyn niedokonania rozbiórki komina podczas wcześniejszych prac rozbiórkowych prowadzonych przy budynku byłej masarni. Podtrzymując argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji uznał, że istnieje konieczność nałożenia dodatkowych obowiązków na G. M., które zakończyłyby definitywnie proces rozbiórki budynku masarni oraz przywróciłyby estetyczny wygląd jego budynku i zabezpieczyłyby go przed dalszą destrukcją. Z tych też powodów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że decyzja rozbiórkowa nie mogła być rozszerzona o elementy dotyczące budynku masarni, ponieważ przedmiotem postępowania był komin, stanowiący zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz dla mienia, a nie stan ścian budynku należącego do skarżącego. Podniósł ponadto, że w okresie od "[...]" do "[...]" została dokonana rozbiórka przedmiotowego komina. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie nakazu rozbiórki nieużytkowanego komina zlokalizowanego na działce nr ewid. "[...]" przy ul. R. w M., przylegającego do ściany budynku nr "[...]". W niniejszej sprawie niesporne jest, że przedmiotowy komin był nieużytkowany, jego właściciel nie wyraził zamiaru jego remontu, a jego stan techniczny zagrażał bezpieczeństwu ludzi i mienia. Zatem, istniały przesłanki do zastosowania przez organy nadzoru budowlanego art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. 2006, Nr 156, poz. 1118 ze zm.), w myśl którego, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Zgodnie zaś z art. 67 ust. 3 i 4 tej ustawy, w stosunku do obiektów budowlanych niewpisanych do rejestru zabytków, a objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskazaną decyzję wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków, który zobowiązany jest zając stanowisko w terminie 30 dni. Niezajęcie stanowiska w tym terminie uznaje się za uzgodnienie. W ocenie Sądu, rozbiórka przedmiotowego komina, z uwagi na jego usytuowanie przy zabytku wpisanym do rejestru i brak możliwości jednoznacznego ustalenia, że obiekty te nie mają części wspólnych, wymagała jednak uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, nie zaś jedynie uzgodnienia tego organu. Zgodnie bowiem z art. 36 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 8 ustawy z 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga m.in. prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, przy czym robotami budowlanymi są roboty budowlane w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego (a więc w świetle art. 3 pkt 7 tej ustawy, także prace polegające na rozbiórce obiektu budowlanego), podejmowane przy zabytku lub w otoczeniu zabytku. Zatem, organ nadzoru budowlanego, przed wydaniem nakazu jego rozbiórki w trybie art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, powinien co do zasady uzyskać stanowisko (opinię) wojewódzkiego konserwatora zabytków co do nałożenia tego obowiązku, a nie uzgodnienie w rozumieniu art. 67 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. W niniejszej sprawie uzyskanie takiego stanowiska nie było jednak konieczne z uwagi na funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie pozwolenia G. M. na prowadzenie robót budowlanych polegających na rozbiórce tego komina, przylegającego do elewacji północnej zabytkowego budynku młyna przy ul. R. w M. Pozwolenie to wbrew twierdzeniom Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie wygasło, gdyż żadne przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie przewidują takiego skutku w przypadku niezachowania przez inwestora oznaczonego w pozwoleniu przewidywanego terminu rozpoczęcia i zakończenia objętych tym pozwoleniem robót. Nie doszło także do wygaszenia tej decyzji w trybie art. 162 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Ponadto wskazać należy, że art. 43 i nast. ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przewidują procedurę naprawczą w przypadku wykonywania robót budowlanych w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu. Tym samym przyjąć należy, że niewykonanie robót budowlanych w terminie zakreślonym w pozwoleniu Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie skutkuje wygaśnięciem tej decyzji, a jedynie umożliwia temu organowi stosowanie środków prawnych mających na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem, których jednak w niniejszej sprawie nie stosowano. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze, a dotyczących konieczności nałożenia dodatkowych obowiązków na G. M., związanych z rozbiórką budynku byłej masarni, przychylić należy się do poglądu organu, wyrażonego zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i odpowiedzi na skargę, o braku możliwości uwzględnienia tego żądania. Postępowanie prowadzone w trybie art. 67 ustawy Prawo budowlane ma bowiem charakter nadzorczy i wszczynane jest z urzędu, co oznacza, że jego zakres określa wyłącznie organ nadzoru budowlanego z uwzględnieniem przesłanek określonych w tym przepisie. Przedmiotem niniejszego postępowania był nieużytkowany komin przylegający do ściany zabytkowego budynku, będącego własnością skarżącego, a nie ściana tego budynku. Ponadto, podnieść należy, że w świetle § 5 ust. 10 rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 9 czerwca 2004r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich i architektonicznych, a także innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych i poszukiwań ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych - postulowane przez skarżącego, określenie dodatkowych warunków, które zapobiegną uszkodzeniu lub zniszczeniu zabytku, może być elementem pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku, nie zaś decyzji organów nadzoru budowlanego. Zatem, skoro wydane w niniejszej sprawie pozwolenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia "[...]", nr "[...]", nie zawierało stosownych zapisów w tym przedmiocie, nie było podstaw prawnych do ich sformułowania w decyzji organu nadzoru budowlanego. Zauważyć przy tym należy, że organy nadzoru budowlanego w obu kontrolowanych rozstrzygnięciach uwzględniły zakres i sposób prowadzenia prac rozbiórkowych komina, określony w pozwoleniu Nr "[...]" Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia "[...]". Prace rozbiórkowe nakazano bowiem wykonać ręcznie. Po ich przeprowadzeniu zobowiązano zaś G. M. do uporządkowania terenu i do zabezpieczenia przed czynnikami atmosferycznymi odkrytego fragmentu elewacji budynku oraz wykonania właściwego odprowadzenia wód opadowych. Formułowane zaś przez skarżącego zarzuty względem powołanej decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie mogą być uwzględnione, gdyż wykraczają poza granice sprawy będącej przedmiotem kontroli sądu. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.