II SA/Ol 513/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Irena Szczepkowska Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2007 r. sprawy ze skargi M.L. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr"[...]" w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT z tytułu kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Decyzją z dnia "[...]" Starosta Powiatu E. orzekł o uznaniu M.L. z dniem 14 maja 2003 roku za osobę bezrobotną i o przyznaniu prawa do zasiłku od dnia 22 maja 2003 roku. W uzasadnieniu podano, iż wymieniony w dniu rejestracji spełniał określone w ustawie z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu warunki do otrzymania statusu osoby bezrobotnej i zasiłku. Decyzją z dnia "[...]" Starosta Powiatu E. orzekł o utracie przez M.L. prawa do zasiłku od dnia 23 maja 2004 roku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Decyzją z dnia "[...]" Starosta Powiatu E. uchylił wcześniejszą własną decyzję z dnia "[...]" i orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej przez M.L. od dnia 1 czerwca 2004r. z powodu podjęcia zatrudnienia. W uzasadnieniu wskazano, iż uchyloną decyzją orzeczono o utracie przez M.L. statusu osoby bezrobotnej z dniem 14 czerwca 2004r. z powodu niestawienia się w wyznaczonym terminie. Jednakże skarżący dopiero w dniu 8 lipca 2004r. poinformował organ, iż podjął zatrudnienie od dnia 1 czerwca 2004 roku. W związku z powyższym orzeczono o utracie statusu osoby bezrobotnej przez M.L. od dnia 1 czerwca 2004 roku. Postanowieniem z dnia "[...]" Starosta Powiatu E. wznowił postępowania zakończone wydaniem wyżej wskazanych decyzji, powołując się na fakt wyjścia na jaw nowych okoliczności nie znanych organowi w dniu ich wydania. Decyzją z dnia "[...]" Starosta Powiatu E. uchylił własne decyzje z dnia "[...]" orzekającą o uznaniu M.L. za osobę bezrobotną z dniem 14 maja 2003r. i o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych, z dnia "[...]" orzekającą o utracie prawa do zasiłku od dnia 23 maja 2004r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania oraz z dnia "[...]" orzekającą o utracie z dniem 1 czerwca 2004r. statusu osoby bezrobotnej z powodu podjęcia zatrudnienia i jednocześnie orzeczono o odmowie uznania M.L. za osobę bezrobotną z dniem 14 maja 2003 roku oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu nabycia prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 14 maja 2003 roku. W uzasadnieniu wskazano, iż M.L. pobierał nieprzerwanie zasiłek od dnia 22 maja 2003r. do dnia 22 maja 2004 roku, wykorzystując w pełni ustawowy okres jego przysługiwania. Z dniem 1 czerwca 2004 roku został wyrejestrowany z ewidencji osób bezrobotnych z powodu podjęcia zatrudnienia. W dniu 5 grudnia 2006 roku po wyjaśnieniu sprawy z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. okazało się, iż we wskazanym okresie, tj. od dnia 14 maja 2003 roku do dnia 30 listopada 2006 roku M.L. pobierał świadczenie rentowe. Tym samym nie spełniał ustawowych wymogów, których spełnienie jest niezbędne do posiadania statusu osoby bezrobotnej i otrzymania prawa do zasiłku. Od powyższej decyzji odwołał się M.L., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzucił błędne zastosowanie i niewłaściwe zinterpretowanie przepisów prawa. Odwołujący się podał, iż przyznane mu świadczenie rentowe oparto o decyzję orzecznika stwierdzającą, iż jest on częściowo niezdolny do wykonywania niektórych zawodów, czego organ nie wziął pod uwagę. O jego gotowości do podjęcia pracy świadczy okoliczność, iż w 2004 roku taką pracę podjął. Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż wprawdzie organ pierwszej instancji winien jako podstawę prawną wskazać przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003r. Nr 58 poz. 514 ze zm.), która obowiązywała na dzień wydawania uchylonych decyzji, lecz uchybienie to nie miało w ocenie organu odwoławczego istotnego znaczenia. Treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) poprzednio obowiązującej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ma identyczną treść jak przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) obecnie obowiązującej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie tym przepisem za osobą bezrobotną nie może być uznana osoba, która jest uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy. Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji wynika jednoznacznie, iż M.L. nabył prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia 14 maja 2003r. Zatem nie spełniał wymogów określonych w ustawie i nie mógł posiadać statusu osoby bezrobotnej. Nie ma przy tym znaczenia stopień niepełnosprawności, jak sugeruje skarżący. Skoro odwołujący się jest uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy, to nie spełnia warunków do uznania go za bezrobotnego. Organ podkreślił także, iż M.L. został poinformowany o warunkach jakie musi spełniać w celu nabycia statusu osoby bezrobotnej, o czym świadczy jego podpis pod oświadczeniem bezrobotnego w karcie rejestracyjnej. W związku z tym uznano, iż decyzja organu pierwszej instancji jest zasadna. Na powyższą decyzję skargę wniósł M.L., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w niniejszej sprawie. Zarzucił, iż podstawą decyzji była błędna interpretacja przepisów prawa. Zdaniem skarżącego ustawodawca używając w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określenia "niezdolny do pracy" miał na myśli osobę całkowicie niezdolną do pracy. Jako osoba częściowo niezdolna do wykonywania niektórych rodzajów pracy nie spełniał on zatem warunku wyłączającego stosowanie wskazanej ustawy. W ocenie skarżącego zastosowana interpretacja przepisów przedmiotowej ustawy jest sprzeczna z Konstytucją i decyzja nie może ostać się w obrocie prawnym. Skarżący podkreślił, iż społecznym celem renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest wyrównanie szans osób niepełnosprawnych tylko częściowo zdolnych do pracy w stosunku do osób pełnosprawnych. Wskazał, iż wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest zbyt mała, aby pokryć pełne koszty utrzymania. W jego wypadku otrzymywana kwota była niższa od minimum socjalnego, zaś zdaniem skarżącego państwo polskie nie tworzy ustaw, tak aby obywatele byli zmuszenia do życia w warunkach niegodnych człowieka. W ocenie skarżącego godności obywatela broni Konstytucja i zasady współżycia społecznego, stąd wykładnia przyjęta przez Wojewodę jest błędna. Wskazał, iż renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy nie jest przeznaczona na zaspokojenie egzystencji obywatela, lecz na pokrycie pogorszenia zdolności zarobkowych osoby niepełnosprawnej oraz koszty leczenia tej niepełnosprawności. W związku z tym wywody organów prowadzą do skutków sprzecznych z Konstytucją i zasadami współżycia społecznego, na straży których mają stać. Ponadto skarżący zarzucił, iż zaskarżoną decyzję podjęto tylko na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, iż zgodnie z art. 67 ust. 2 Konstytucji obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Zatem sama Konstytucja odsyła do ustawy, jako aktu szczegółowo określającego warunki nabycia prawa do zabezpieczenia społecznego. Taką ustawą jest m. in. ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wyjaśniono, iż jeżeli skarżący kwestionował wysokość przyznanej mu renty, to mógł złożyć odwołanie od decyzji ZUS. Natomiast ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zawiera przepisy bezwzględnie obowiązujące, co oznacza iż nie ma możliwości uznaniowego przyznawania prawa do zasiłku dla bezrobotnych np. ze względu na trudną sytuację materialną bezrobotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest zasadna. Przede wszystkim należy wskazać, iż słuszny jest pogląd prezentowany przez organ odwoławczy, iż w niniejszej sprawie należało zastosować przepisy ustawy obowiązującej w dacie wydania uchylonych decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż dla uzyskania statusu bezrobotnego w dniu 14 maja 2003r. skarżący winien spełniać wymogi wówczas obowiązującej ustawy, a nie warunków określonych w obecnym stanie prawnym. Jednakże faktycznie treść przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit c ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003r. Nr 58 poz. 514 ze zm.), obowiązującej w dacie wydania zaskarżonych decyzji jest identyczna jak treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c obecnie obowiązującej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku (Dz. U. z 2004r., nr 99, poz. 1001 ze zm.) o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Mianowicie za osobę bezrobotną nie mogła być uznana osoba, która nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004r., nr 39, poz. 353 ze zm.) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który jest niezdolny do pracy i spełnia inne wymogi określone w tym przepisie. Z kolei art. 12 tejże ustawy stanowi, że osobą niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Częściowa niezdolności do pracy polega na utracie w stopniu znacznym zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Zatem w świetle tych przepisów nie ma znaczenia, czy renta jest przyznana z tytułu całkowitej czy też częściowej niezdolności do pracy, bo w każdym przypadku jest to renta z tytułu niezdolności do pracy. Wprawdzie także przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu umożliwiały przyznanie statusu osoby bezrobotnej osobie niepełnosprawnej, której stan zdrowia pozwala na podjęcie zatrudnienia co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie (art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. g ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu), jeżeli jednak osoba taka nie nabyła prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (powołany wyżej art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c). Reasumując należy stwierdzić, iż zarówno w poprzednim stanie prawnym, jak i obecnie skarżący mógłby nabyć status osoby bezrobotnej będąc częściowo niezdolny do pracy, gdyby nie nabył prawa do renty z tego tytułu. Nie ulega jednak wątpliwości, iż w okresie objętym uchylonymi decyzjami skarżący był uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy, a tym samym nie mógł uzyskać statusu osoby bezrobotnej. Zatem fakt powołania niewłaściwych przepisów nie miał wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Przy czym ze względu na to, iż fakt pobierania renty przez skarżącego nie był znany organowi w dniu wydawania uchylonych decyzji uzasadnione było ich wzruszenie w trybie wznowieniowym, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnić należy, iż przepisy powołanych ustaw są jasne i precyzyjne, a w związku z tym nie wymagają interpretacji i odwoływania się do Konstytucji RP. Ponadto, jak słusznie podniósł organ w odpowiedzi na skargę, Konstytucja RP wprawdzie zapewnia obywatelom pozostającym bez pracy nie z własnej woli i nie mającym innych środków utrzymania prawo do zabezpieczenia społecznego, jednakże co do zakresu i formy tej pomocy odsyła do ustaw. Nie można zatem wywodzić, iż sama Konstytucja uprawnia do żądania zabezpieczenia socjalnego w takim zakresie, w jakim domaga się tego skarżący. Nie można także uznać, aby okoliczność iż wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niższa od renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, upoważniała skarżącego do domagania się dodatkowego wsparcia poprzez przyznanie mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie dają organom możliwości uznaniowego przyznawania statusu osoby bezrobotnej, lecz ściśle określają warunki jakie muszą być spełnione, aby wnioskodawca uzyskał taki status, a tym samym prawo do świadczeń określonych w tej ustawie. Sam fakt trudnej sytuacji materialnej nie upoważnia do żądania przyznania takiego statusu w sytuacji, gdy osoba o niego się ubiegająca nie spełnia ustawowych kryteriów niezbędnych do jego uzyskania. Niezasadny jest także zarzut, iż organ odwoławczy przywołał jedynie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wprawdzie w samej sentencji rozstrzygnięcia nie zostały przywołane wszystkie przepisy, lecz w obszernym uzasadnieniu decyzji organ – w myśl dyrektywy zawartej w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego – wyjaśnił podstawę prawną podjętej decyzji i przytoczył stosowne przepisy prawa. Zatem uchybienie to nie stanowi wady zaskarżonej decyzji skutkującej koniecznością jej uchylenia. Wobec powyższego w ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W związku z tym skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 53, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o wynagrodzeniu dla adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy.