II SA/Ol 515/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. P. od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 29 sierpnia 2012r. sygn. akt II SA/Ol 515/12 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. P. wniósł skargę na decyzję Wojewody z dnia "[...]" utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza P. z dnia "[...]" w sprawie wymeldowania A. P. z pobytu stałego w lokalu nr "[...]" położonym w miejscowości P. przy ul. O. "[...]". Jednocześnie wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na okoliczność utraty pracy i braku środków finansowych. Ze względu na skreślenie wszystkich rubryk w formularzu PPF w części dotyczącym oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący został zobowiązany do wyjaśnienia, w jaki sposób prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie mając dochodów ani oszczędności i podania przy tym przeciętnej miesięcznej wysokości poszczególnych wydatków oraz wskazanie źródła pokrywania każdego z nich. Został także wezwany do dostarczenia kopii dokumentów odnoszących się do okoliczności wskazanych w skardze dotyczących kwestii wynagrodzenia, kwatery pracowniczej i zapewnianego wyżywienia w ramach stosunku pracy, który według podanej tam informacji wygasł w dniu 19 czerwca 2012r., a także zaświadczających o wysokości, terminie i sposobie wypłacenia odprawy oraz ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Zażądano ponadto wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, z ostatnich trzech miesięcy oraz dowodów opłacenia kosztów mieszkaniowych po 19 czerwca 2012r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył w piśmie z dnia 7 sierpnia 2012 r., iż nie prowadzi samodzielnego gospodarstwa domowego i nie ponosi wydatków na mieszkanie, gdyż zamieszkuje u kuzyna w Warszawie, któremu dokłada do utrzymania około 500-600 zł miesięcznie na wyżywienie. Wyjaśnił, iż środki na ponoszenie tych kosztów wyżywienia uzyskuje ze stosunku pracy, który po kilku tygodniach od śmierci jego pracodawcy, nawiązał z nim jego syn. Podał, iż z poprzedniego miejsca pracy odprawa mu nie przysługuje, a niewykorzystana część urlopu "przeszła" do wykorzystania w nowym miejscu pracy. Oświadczył, iż nie posiada oszczędności, ani kont bankowych, a kuzyn u którego czasowo mieszka nie kwituje wręczanych mu pieniędzy "na życie". Do pisma załączył kopie świadectwa pracy i umowy o pracę oraz oświadczenie o nieposiadaniu rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2012r. Referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, iż opierając się na oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu w dniu 10 lipca 2012r., uwzględniając przy tym treść skargi, sporządzonej w dniu 9 lipca 2012r., należałoby przyjąć, iż od dnia 19 czerwca 2012r. skarżący jest bez pracy i dochodów oraz nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Postępowanie uzupełniające wykazało natomiast, iż po wygaśnięciu stosunku pracy, które nastąpiło nie 19 czerwca, lecz 19 maja br., skarżący jeszcze w dniu 1 czerwca 2012r. zawarł kolejną umowę o pracę i z tego tytułu otrzymał w owym miesiącu wynagrodzenie, a ponadto, że nie prowadzi samodzielnie gospodarstwa domowego. Dodatkowo wskazano, iż skarżący nie uzupełnił w wymaganym zakresie informacji na temat wygasłego stosunku pracy, pomimo uprzedzenia o negatywnych skutkach tego rodzaju zaniechania. Podniesiono, iż gdyby nawet przyjąć deklarowaną kwotę dochodu 1500 zł brutto i kosztów utrzymania (500-600 zł), w skład których nie wchodzą wydatki mieszkaniowe, to brak jest podstaw do stwierdzenia, iż skarżący nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych, sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do 100 zł wpisu sądowego. A. P. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Wyjaśnił, iż w dniu 31 sierpnia została rozwiązana umowa o pracę zawarta z nim na czas określony i w związku z tym jest osobą bezrobotną. Podał, iż jest na utrzymaniu brata, który obiecał mu utrzymanie do czasu znalezienia pracy. Oświadczył, iż w najbliższym czasie zarejestruje się w urzędzie pracy, na dowód czego prześle Sądowi stosowne zaświadczenie, lecz musi czekać do 10 września - do wypłaty ostatniej pensji, gdyż obecnie nie ma nawet pieniędzy na bilet do P. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, iż sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpatrzeniu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 wskazanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przede wszystkim podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Należy także wskazać, iż to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstw od tej generalnej reguły. Oceniając sytuację materialną skarżącego Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący – jak oświadczył – jest obecnie osobą bezrobotną i pozostaje na utrzymaniu brata. Z jego wniosku wynika, iż nie posiada żadnego majątku, ani zasobów finansowych. Wprawdzie skarżący nie nadesłał Sądowi zaświadczenia o zarejestrowaniu w urzędzie pracy, o czym pisał w swoim sprzeciwie, lecz Sąd uznał, iż poświadczenie tej okoliczności nie jest warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Nawet biorąc bowiem pod uwagę dotychczasową wysokość dochodów uzyskiwanych z wynagrodzenia za pracę w kwocie minimalnego wynagrodzenia i kosztów utrzymania, jakie ponosi nie są to kwoty pozwalające na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Sąd wziął przy tym pod uwagę całość kosztów postępowania, jakie musiałby ewentualnie ponieść skarżący, a nie tylko wysokość wpisu uiszczanego przy wniesieniu skargi. Z tych też względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.