II SA/Ol 515/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w dniu 19 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia zawiesić postępowanie sądowe. WSA/pos.1- sentencja postanowienia Spółka A w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", nr "[...]", w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie o nazwie "[...]" poza kasynem gry zawarła m.in. wniosek o zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do czasu udzielenia przez Trybunał Konstytucyjny odpowiedzi na pytania prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz pytanie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 686/13, "Czy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540, ze zm) są zgodne: a) z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) z art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania sądowego wskazano, że art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych adresowany jest do podmiotów działających legalnie, a nie ignorujących przepisy tak jak to czyni skarżąca Spółka. W ocenie organu nie zachodzi związek między odpowiedzią na pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego, a niniejszą sprawą, gdyż pytanie to dotyczy konstytucyjności rozwiązań prawnych dotyczących podmiotów działających legalnie, zgodnie z ustawą o grach hazardowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wskazać należy, iż praktyka sądowa opowiada się za szerokim interpretowaniem użytego w tym przepisie pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 302 i nast.). Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) należy więc rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na jego wynik (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FSK 845/05). Warunkiem skorzystania z tej podstawy, mającej związek z wynikiem innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego (w tym również przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej - vide np. postanowienie NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 278/11) oraz przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte. Zawieszenie postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 niniejszej ustawy ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu, co nie oznacza jego dowolności w tym zakresie. Analizując celowość zawieszenia postępowania sąd winien wziąć pod uwagę wystąpienie w przyszłości przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem, jak i przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym, już toczącym się postępowaniu. Możliwość zainicjowania tego rodzaju nadzwyczajnego postępowania nie może być jednak traktowana jako samoistna negatywna przesłanka fakultatywnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy. Względy ekonomii procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego przemawiają za potrzebą zawieszenia postępowania w razie badania przez Trybunał Konstytucyjny kwestii zgodności z Konstytucją RP lub aktami wyższego rzędu aktu normatywnego, który stanowi postawę do wydania zaskarżonego orzeczenia (vide: np. postanowienie NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 278/11). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu przywołanym we wniosku Spółki o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego (z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. II GSK 686/13), wyraźnie wskazał, że skutkiem wprowadzenia przepisów art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych jest likwidacja możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w formie salonów gier na automatach oraz punktów gier na automatach o niskich wygranych, które funkcjonowały na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.). Prowadzenie tego typu działalności stało się dopuszczalne jedynie przez podmioty posiadające koncesję na prowadzenie kasyna gry. Stanowi to bez wątpienia formę ograniczenia działalności gospodarczej i dlatego podlega ocenie z punktu widzenia zasady proporcjonalności, dla której podstawę stanowią art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust.3 Konstytucji. W dalszej części Sąd ten podkreślił, że skoro cała ustawa o grach hazardowych wprowadza bardzo daleko idące ograniczenia wolności działalności gospodarczej, to zakres swobody regulacyjnej ustawodawcy w odniesieniu do ograniczenia tej wolności wymaga oceny uwzględniającej fakt uczestnictwa Polski w zintegrowanym wspólnym rynku europejskim. Z uwagi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r., w którym orzekł on że przepisy krajowe tego rodzaju, jak przepisy ustawy o grach hazardowych, które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu przepisu art. 1 pkt 11 Dyrektywy Nr 98/34, ich projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy wskazanej Dyrektywy. Z jej uregulowań, a także regulacji rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 ze zm.) wynika, że rola Komisji Europejskiej w procedurze notyfikacji przepisów technicznych nie ma charakteru wyłącznie konsultacyjnego, lecz stanowczy. Obowiązek notyfikacji wynika z aktów prawa unijnego, do których przestrzegania Polska zobowiązała się na mocy umowy międzynarodowej ratyfikowanej w art. 90 Konstytucji. Przemawia to więc za zasadnością potraktowania braku notyfikacji jako istotnej wady postępowania ustawodawczego z punktu widzenia zasady rzetelnej procedury ustawodawczej (art. 2 Konstytucji) i legalizmu działania władz publicznych (art. 7 Konstytucji). Wobec powyższego w rozpoznawanej sprawie zawieszenie postępowania sądowego jest uzasadnione wystąpieniem przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 686/13) do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o stwierdzenie "czy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, ze zm), są zgodne: a) z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) z art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust.3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?" Nadto Sądowi wiadomym jest, że postanowieniem z dnia 21.05.2012 r. (sygn. akt III SA/GI 1979/11) WSA w Gliwicach przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne dotyczące zgodności z Konstytucją art. 89 ustawy z dnia z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.). Sąd ten w uzasadnieniu orzeczenia wskazanemu uregulowaniu zarzuca naruszenie szeregu zasad konstytucyjnych: zasady zaufania obywatela do państwa i prawa oraz zasady racjonalności działań ustawodawcy, które wypływają z ustanowionej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego; zasady winy jako podstawy odpowiedzialności, wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji); zasady poprawnej legislacji, stanowiącej element zasady demokratycznego państwa prawa, wywiedzionej z art. 2 Konstytucji RP; zasady godności człowieka jako najwyższego i niezbywalnego dobra (art. 30 Konstytucji); zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP; zasady równości oraz sprawiedliwości społecznej (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Od rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny powyższych pytań tak, Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, będzie zależało jej rozpoznanie. W ocenie tutejszego Sądu zachodzi bowiem zależność między wynikiem postępowania wszczętego przez WSA w Gliwicach i NSA przed Trybunałem Konstytucyjnym, a sprawą niniejszą. Problem prawny objęty zarzutami skargi w niniejszym postępowaniu jest bowiem analogiczny do problemu, z którym do Trybunału Konstytucyjnego wystąpił WSA w Gliwicach i NSA. Idzie o art. 89 ustawy o grach hazardowych, jako podstawę prawną wymierzania kary pieniężnej za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. Dlatego celem zachowania spójności wykładni przepisów prawa należało postępowanie w sprawie niniejszej zawiesić, do czasu udzielenia odpowiedzi przez Trybunał Konstytucyjny na wyżej wskazane pytania prawne. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny ewentualnej niezgodności ww. przepisu ustawy z Konstytucją, ma wpływ na sytuację prawną Spółki i jej odpowiedzialność administracyjną z tytułu urządzania gier poza kasynem gry. Z tego względu Sąd uznał za zasadne zawieszenie postępowania sądowego do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.