II SA/Ol 515/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.C. o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ustalenia opłaty "[...]" postanawia odmówić zwolnienia skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej. Postanowieniem z 3 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie utrzymał w mocy postanowienie Starszego referendarza sądowego o odmowie zwolnienia R.C. od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. We wniosku z 14 listopada 2017 r. skarżący zwrócił się o zwolnienie z wpisu od złożonej skargi kasacyjnej w kwocie 4410 zł. W uzasadnieniu wskazano, że dla jego uiszczenia wymagane byłoby spieniężenie jednego z trwałych składników majątku, który objęty jest małżeńską wspólnością majątkową. Zauważono, że konieczne byłoby do tego uzyskanie zgody żony wnioskodawcy, co jest zdarzeniem niezależnym od jego woli, ponadto oznaczałoby, że to ona poniosłaby połowę tej opłaty, do czego nie jest w żadnym razie zobowiązana. Wskazano, że skarżący nie posiada żadnych oszczędności. Poza dochodem z tytułu dzierżawy gruntów rolnych, który przeznaczany jest na zaspokojenie bieżących potrzeb rodzinnych, czerpał dotychczas dochody z tytułu działalności gospodarczej, lecz w 2016 r. w związku z postępowaniem upadłościowym powstała strata w wysokości ponad "[...]" zł i od 1 marca 2017 r. prowadzenie działalności gospodarczej zostało zawieszone. W takiej sytuacji zapłata wpisu w kwocie ok 4,5 tys. pozostaje niemalże nie do wykonania dla skarżącego. Odnosząc się do poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy podkreślono, iż "zmianie uległy okoliczności dotyczące skarżącego, które uzasadniają udzielenie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W szczególności na znaczne pogorszenie już i tak bardzo trudnej sytuacji finansowej wpłynęła okoliczność zobowiązania skarżącego w kwocie "[...]" zł wynikająca z nakazu zapłaty wydanego (...) przez Sąd (...) w dniu "[...]". (...). Wskazana należność dotyczy udzielenia zabezpieczenia hipotecznego przez skarżącego i jego żonę kredytu udzielonego innym podmiotom z uwagi na brak spłaty przez kredytobiorcę wierzyciel - "[...]" (...) wystąpiła o spłatę zobowiązania właśnie do Skarżącego. Powyższe potwierdza, że Skarżący nie posiada takiego majątku który czyniłby zadość wskazanemu zobowiązaniu a dalej który pozwalałby na utrzymanie konieczne dla niego i rodziny. W takim stanie rzeczy uzyskanie środków z innych źródeł pozostaje faktycznie niemożliwe, jako że udzielenie pożyczki uniemożliwia zupełny brak płynności finansowej skarżącego oraz posiadanych zobowiązań. Nadto w stosunku do Skarżącego toczą się sprawy egzekucyjne, związane z istnieniem wymagalnych już zobowiązań, między innymi wszczęcie egzekucji z dnia "[...]" 2015 r. na wniosek wierzyciela "[...]" (...) w sprawie w której wartość zobowiązania wraz z należnościami ubocznymi oraz kosztami postępowania wynosi ponad "[...]" zł. Skarżący nie jest w stanie uregulować wszystkich należności, ze względu na brak płynności finansowej." Podsumowując stwierdzono, że brak przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie może spowodować obciążenie go opłatą administracyjną, co spowoduje konieczność ogłoszenia upadłości. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dzieckiem. Do majątku małżonków należą: dom o powierzchni 120 m2 (wartość: ok. 800.000 zł), dwa mieszkania o powierzchni 90 m2 i 57 m2 (wartość odpowiednio: 300.000 zł i 260.000 zł), grunty rolne o powierzchni 26 ha (wartość: ok. 250.000 zł), grunt (bez wskazania jakiego rodzaju) o powierzchni 320 m2 (wartość: 40.000 zł) oraz samochód osobowy marki "[...]", rok produkcji: "[...]" (wartość: ok. 20.000 zł). W rubryce nr 10 wnioskodawca wykazał dochód żony z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.800 zł brutto oraz dochód własny z tytułu dzierżawy gruntów rolnych w wysokości 20.000 zł rocznie, co stanowi 1.666,66 zł miesięcznie, a w rubryce nr 11 jako zobowiązania i stałe wydatki wskazał "opłaty miesięczne" w wysokości 400 zł oraz "ubezpieczenia" w wysokości 1.000 zł rocznie. Do wniosku załączono (w formie kopii): - informację z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczącą "[...]" sp.j. "[...]", - zeznania podatkowe skarżącego za 2015 r. PIT-36 i PIT-36L oraz za 2016 r. PIT-36 i PIT-36L wraz z pierwszą stroną załącznika PIT/B (dotyczące ww. spółki), - zeznania podatkowe za 2015 r. i 2016 r. CIT-8 (dotyczące spółki: "[...]" sp. z o.o.), (Na zeznaniach brak jest wymaganych podpisów. Nie ma też potwierdzeń ich dostarczenia urzędowi skarbowemu.) - bilanse ww. spółek na koniec 2015 r. i 2016 r., - rachunek zysków i strat "[...]" sp.j. "[...]" za 2015 r., - rachunki zysków i strat "[...]" sp. z o.o. za 2015 i 2016 r., (Na dokumentach z trzech powyższych pozycji nie ma daty ich sporządzenia i podpisu osoby sporządzającej, a podpis osoby zatwierdzającej jest nieczytelny.) - postanowienie z 2 marca 2017 r. o wpisaniu w KRS informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej przez "[...]" sp.j., - nakaz zapłaty z "[...]" Rozpatrując zgłoszony wniosek zważono, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, stanowiąc przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny [art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.)]. We wcześniejszych postanowieniach wyjaśniono, iż przepis ten odnosi się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Zdaniem skarżącego, dotyczące go okoliczności uległy zmianie, co czyni zasadnym ponowienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Celem wykazania tego stwierdził: "W szczególności na znaczne pogorszenie już i tak bardzo trudnej sytuacji finansowej wpłynęła okoliczność zobowiązania skarżącego w kwocie "[...]" zł wynikająca z nakazu zapłaty wydanego (...) przez Sąd (...) w dniu "[...]" (...). Powyższe potwierdza, że Skarżący nie posiada takiego majątku który czyniłby zadość wskazanemu zobowiązaniu a dalej który pozwalałby na utrzymanie konieczne dla niego i rodziny. W takim stanie rzeczy uzyskanie środków z innych źródeł pozostaje faktycznie niemożliwe, jako że udzielenie pożyczki uniemożliwia zupełny brak płynności finansowej skarżącego oraz posiadanych zobowiązań. Nadto w stosunku do Skarżącego toczą się sprawy egzekucyjne, związane z istnieniem wymagalnych już zobowiązań, między innymi wszczęcie egzekucji z dnia "[...]" 2015 r. (...) w sprawie w której wartość zobowiązania wraz z należnościami ubocznymi oraz kosztami postępowania wynosi ponad "[...]" zł. Skarżący nie jest w stanie uregulować wszystkich należności, ze względu na brak płynności finansowej." Według orzekającego, taka argumentacja nie dezaktualizuje końcowych wniosków uzasadnienia postanowienia Sądu z 3 lipca 2017 r., które brzmiały następująco: "sytuacja materialna wnioskodawcy nie przemawia za uznaniem, że uiszczenie wpisu w niniejszej sprawie przekracza jego możliwości finansowe. Do majątku wnioskodawcy i jego rodziny należy m.in. dom o powierzchni 120 m2, dwa mieszkania o powierzchni 90 m2 i 57 m2, grunty rolne o powierzchni 26 ha, samochód osobowy. Łączny stały dochód rodziny wnioskodawcy wynosi 4466,66 zł brutto miesięcznie (wynagrodzenie małżonki i przychód z dzierżawy gruntów rolnych). Fakt ten stawia wnioskodawcę i jego rodzinę ewidentnie poza kręgiem osób najuboższych. (...) Mając na uwadze wysokość środków, którymi dysponuje wnioskodawca i jego rodzina oraz wysokość wykazanych wydatków stałych (łącznie około 1400 zł), należy uznać, iż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Wnioskodawca nie wykazał, iż znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu zaoszczędzenie pieniędzy na opłaty sądowe oraz uzasadnia przerzucenie kosztów postępowania na Skarb Państwa. Posiadanie majątku trwałego i ruchomego w znacznym rozmiarze ewidentnie umożliwia skarżącemu poniesienie kosztów postępowania w postaci uiszczenia wpisu od skargi." Aby uiścić 8819 zł wpisu od skargi, skarżący nie musiał się jednak posunąć do spieniężenia żadnego składnika majątku. Jeśli nawet obecnie byłby to jedyny sposób na pokrycie o połowę niższego wpisu od skargi kasacyjnej, to - jak już wskazał Starszy referendarz sądowy w utrzymanym w mocy postanowieniu - "wzgląd na to, że majątek ten objęty jest małżeńską wspólnością majątkową nie może stanowić uzasadnienia dla przyznania wnioskodawcy prawa pomocy". Jak dalej stwierdził, "obowiązek wzajemnej pomocy małżonków oraz przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli, znajduje umocowanie prawne w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 23 i 27 KRO). W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych obowiązek ten rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego i to niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Z obowiązku udzielania pomocy drugiemu małżonkowi, także w związku z prowadzeniem spraw sądowych, małżonków nie zwalnia nawet rozdzielność majątkowa." Możliwości wykorzystania środków ulokowanych w majątku nie zaprzecza sama przez się powoływana obecnie konieczność spłaty długów. Występowały one także wcześniej ["wszczęcie egzekucji z "[...]" 2015 r. (...) w sprawie w której wartość zobowiązania (...) wynosi ponad 400 000,00 zł], o zajęciu zaś któregokolwiek z zadeklarowanych składników majątku nie ma mowy. Stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia wniosku, referendarz sądowy, w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy, postanowił jak w sentencji.