II SA/Ol 516/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Kolegium z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oddala skargę. Wnioskiem z 2 października 2013 r. Komendant Wojewódzki Policji wystąpił do Prezydenta Miasta o sprawdzenie kwalifikacji R. P. do kierowania pojazdami. Wskazano, iż od 29 czerwca 2012 r. naruszył on wielokrotnie przepisy ruchu drogowego, uzyskując łącznie 25 punktów karnych. Opisane zostały wykroczenia i przypisana im liczba punktów. Decyzją z "[...]" organ orzekł o skierowaniu ww. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy, tj. prawa jazdy kategorii B. Strona złożyła odwołanie wskazując, iż wskazane wykroczenia uległy zatarciu. Zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z "[...]". W uzasadnieniu wskazano, iż ostateczną decyzją z "[...]" organ pierwszej instancji zatrzymał stronie prawo jazdy z uwagi na nieprzedstawienie w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, co stanowiło konsekwencję przekroczenia 24 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Z zestawienia art. 102 ust. 2 i art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami wynika natomiast, że jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Odnosząc się do zarzutu odwołania stwierdzono, iż nie ma znaczenia, czy w dniu orzekania w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami wpisy stanowiące podstawę sporządzenia wniosku przez komendanta wojewódzkiego Policji, pozostają nadal w ewidencji, czy też zostały, z uwagi na upływ czasu, z niej usunięte. Stąd też zatarcie ukarania, czy przedawnienie wykonania kary za wykroczenia w ruchu drogowym po skierowaniu wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy nie ma wpływu na możliwość orzekania przez właściwy organ w tym przedmiocie. Przekroczenie 24 punktów w ciągu roku od pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego, z którym wiązało się przypisanie odpowiedniej liczby punktów skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie we wpisach ostatecznych istniejących na dzień sporządzenia wniosku przez komendanta. Przepisy nie przewidują bowiem określonego terminu, do którego możliwe jest wydanie decyzji o skierowaniu na egzamin sprawdzający. Odrębnym zagadnieniem jest karalność za wykroczenia, wymierzanie kary za wykroczenie, a odrębnym wynikający z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. W skardze na decyzję Kolegium pełnomocnik strony zarzucił wydanie jej z naruszeniem: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 84 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez: - brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło Kolegium do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, - zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, 2) art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób. W uzasadnieniu stwierdzono, iż z zaskarżonej decyzji nie wynika, jak organ I instancji odniósł się do faktu i okoliczności związanych z wydaniem decyzji po upływie ponad 4 lat od daty zawiadomienia komendanta wojewódzkiego Policji. Okoliczność ta ma istotne znaczenie z uwagi na fakt, że wykroczenia uległy zatarciu po 2 latach od daty ich popełnienia. Błędne jest stwierdzenie organów obu instancji, że zachodzą okoliczności pozwalające na skierowanie strony na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego w zakresie posiadanego prawa jazdy kategorii B. Zdaniem skarżącego, organ nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, a decyzja odmawiająca zwrotu dokumentu prawa jazdy razi dowolnością i powierzchownością. Dla pełnego wyjaśnienia sprawy koniczne jest co najmniej dokładne i wszechstronne zbadanie okoliczności pozwalających na stwierdzenie, że pomimo upływu ponad 4 lat i zatarcia wykroczeń, do których odnosiło się zawiadomienie Komendanta Policji z roku 2013 istnieją podstawy do skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 z późn. zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Do takowych naruszeń prawa nie doszło w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania decyzji art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2017r., poz. 1260 j.t. – dalej jako p.r.d.), kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlegała osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art.130 ust.1. Przepis ten miał charakter bezwzględnie obowiązujący i nie dawał organowi uprawnień do uznaniowego traktowania i rozstrzygania o skutkach naruszenia przez kierowcę przepisów ruchu drogowego. Oznacza to, że osoba kierująca pojazdem, która za naruszenie przepisów związanych z bezpieczeństwem na drogach otrzymała ponad 24 punkty wpisane do wskazanej ewidencji, musiała być bezwzględnie skierowana na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Jedynymi przesłankami skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest posiadanie przez osobę naruszającą przepisy ruchu drogowego uprawnień do kierowania pojazdami, przekroczenie przez nią ustalonego limitu punktów wpisanych do ewidencji, o jakiej mowa w art. 130 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym oraz złożenie stosownego wniosku przez wskazany organ Policji. W orzecznictwie trafnie wskazuje się, że decyzja o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d. ma charakter związany. Oznacza to, że właściwy starosta (prezydent) nie ma wyboru co do możliwości skierowania lub odstąpienia od niego w przypadku złożenia wniosku przez właściwego komendanta Policji. Wszystkie te elementy w niniejszej sprawie wystąpiły. Należy w całej rozciągłości podzielić stanowisko Kolegium wyrażone w odpowiedzi na skargę. Skarga nie zawiera mianowicie żadnych nowych elementów, do których uprzednio nie odniosłoby się Kolegium w zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie skargi stanowi wyłącznie polemikę z rozumowaniem przytoczonym w uzasadnieniu tej decyzji, przy czym owa polemika oparta jest tylko i wyłącznie na podtrzymywaniu przez stronę pierwotnego stanowiska, bez jakiegokolwiek szerszego umotywowania. Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie jest oczywisty i nie budził wątpliwości na żadnym etapie postępowania. Jego ocena prawna została zaś szeroko przedstawiona przez Kolegium. Skarżący pozostaje w błędnym przekonaniu, jakoby zatarcie wykroczeń skutkowało koniecznością odstąpienia od wydawania stosownych decyzji administracyjnych. Ostateczne wpisy do ewidencji o popełnionych przez kierowcę naruszeniach przepisów ruchu drogowego decydują o przyznaniu określonej ilości punktów karnych, a ilość takich punktów przesądza o obowiązku sporządzenia wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Nie ma natomiast znaczenia, czy w dniu rozpatrzenia takiego wniosku przez organ wpisy o naruszeniach, stanowiące podstawę do naliczenia punktów karnych, a potem podstawę sporządzenia wniosku przez komendanta wojewódzkiego Policji, nadal pozostają w ewidencji, czy też zostały z niej usunięte wobec zatarcia ukarania (skazania). Zatarcie ukarania (skazania) po skierowaniu wniosku o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy nie ma wpływu na możliwość orzekania w tym przedmiocie przez właściwy organ administracji. Ustawodawca mając na uwadze poprawę bezpieczeństwa w ruchu drogowym, przyjął bowiem sztywną zasadę, że przekroczenie liczby 24 punktów w ciągu roku od pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego, z którym wiązało się przypisanie odpowiedniej liczby punktów, skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie we wpisach ostatecznych istniejących na dzień sporządzenia wskazanego wniosku. Oznacza to, że jeżeli wniosek właściwego komendanta wojewódzkiego Policji został sporządzony na podstawie ostatecznych wpisów, to organ administracji, podejmując decyzję na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa o ruchu drogowym, nie był uprawniony do badania prawidłowości orzeczeń, na podstawie których dokonano w ewidencji takich wpisów, gdyż kwestie te należą do wyłącznej kompetencji organów prowadzących ewidencję. Organ ten nie jest również uprawniony do weryfikowania, czy wpisy ostateczne na dzień sporządzenia wniosku komendanta wojewódzkiego Policji nadal są ujęte w ewidencji, czy też w okresie po skierowaniu wniosku nastąpiło ich wykreślenie wobec zatarcia ukarania (skazania). Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy stanowi obligatoryjną, administracyjnoprawną konsekwencję przekroczenia w określonym czasie ustalonej przez ustawodawcę liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Prawo o ruchu drogowym nie przewidywało w tym zakresie jakichkolwiek wyjątków ani nie wprowadzało żadnych ograniczeń czasowych co do daty wydania decyzji. Wskazać również trzeba, że zatarcie faktu karalności za wykroczenie drogowe powoduje wprawdzie usunięcie punktów wpisanych do ewidencji prowadzonej na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d., lecz nie podważa faktu uzyskania przez kierowcę punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym w dacie wystąpienia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów (vide wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 511/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej nie można również pominąć ratio legis regulacji zawartej w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b p.r.d. Kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma bowiem na celu sprawdzenie czy kierowca zna przepisy i czy potrafi bezpiecznie prowadzić pojazd. Przekroczenie limitu 24 punktów z powodu naruszenia przepisów ruchu drogowego oznacza powtarzające się nieprawidłowe zachowanie na drodze i stwarza potencjalne niebezpieczeństwo w ruchu drogowym. Celem tej regulacji jest wyeliminowanie z ruchu drogowego kierowców, którzy stwarzają zagrożenie w ruchu drogowym. Zatem przekroczenie liczby 24 punktów w ciągu roku od pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie w wpisach ostatecznych istniejących na dzień sporządzenia wniosku przez komendanta policji. Niezależnie od powyższego podstawą do skierowania skarżącego na sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego był art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. 2017 r., poz. 978 j.t., z póź. zm.). Stanowi on, iż sprawdzeniu takiemu podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Nie ulega wątpliwości, iż przesłanka ta zaistniała w przypadku skarżącego, jako że "[...]" wydano wobec niego decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy z uwagi na nieprzedstawienie w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Decyzja ta ma walor ostateczności, a stosowne orzeczenie nie zostało przedłożone. Ze względu zaś na upływ rocznego okresu od dnia zatrzymania prawa jazdy, warunkiem jego wydania jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Dlatego organ I instancji odrębną decyzją odmówił zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, a przedmiotową decyzją orzekł o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Reasumując, należy stwierdzić, że skarżona decyzja organu odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające ich uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący, pozwalający na wydanie decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W zaskarżonej decyzji zaś wskazano okoliczności i fakty, które zostały udowodnione, na których oparł się organ wydając swoje rozstrzygnięcie. W związku z powyższym, skargę jako niezasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.