II SA/Ol 519/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia del. SO Dorota Radaszkiewicz Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" organ pierwszej instancji przyznał B. F. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych – P. F. i K. F. w kwocie po 500 zł miesięcznie. W dniu 30 sierpnia 2013 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo Prezesa Sądu Okręgowego w A, z którego wynika, że w maju 2013 r. została przekazana na konto B. F. wpłata od dłużnika alimentacyjnego w kwocie 431,33 euro, a w czerwcu 2013 r. w kwocie 143,11 euro. Zawiadomieniem z dnia 10 października 2013 r. organ pierwszej instancji poinformował stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, w sprawie ustalenia kwoty i okresu nienależnie pobranych świadczeń. Decyzją z dnia "[...]" Wójt Gminy A orzekł wobec B. F. o wysokości nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione wypłacone w okresie ich pobierania, tj. od 1 października 2012r. do 30 września 2013r., w wysokości 2.427,14 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi na dzień spłaty – z decyzji Nr "[...]" z dnia "[...]" oraz decyzji Nr "[...]" z dnia "[...]". W uzasadnieniu organ wskazał na stan faktyczny i prawny sprawy. Podał, że strona pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2012 r. do 30 września 2013r. w wysokości po 500 zł miesięcznie na P. F. i K. F.. Niemniej, jak wynika z pisma Prezesa Sądu Okręgowego strona uzyskała w maju 2013r. od dłużnika alimentacyjnego wpłatę w kwocie 431,33 euro (przymusowa egzekucja), a w czerwcu 2013r. w kwocie 143,11 euro. Na podstawie średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia miesiąca ustalono, że strona otrzymała łącznie tytułem alimentów kwotę 2.427,14 zł i według organu kwota ta stanowi świadczenia nienależnie pobrane. W tym zakresie organ pierwszej instancji wskazał, że stosownie do art. 2 pkt 7 lit d. ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez nienależnie pobrane świadczenie należy rozumieć świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Od przedmiotowej decyzji strona odwołała się w terminie. W treści odwołania wskazała, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i narusza prawo materialne. Podniosła, że organ nie zbadał za jaki okres wypłacono jej alimenty w kwocie 2.427,14 zł. Dodała, że były to zaległe alimenty. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium podkreśliło, że z treści art. 2 pkt 7 lit. d omawianej ustawy wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Strona była pouczona o konieczności niezwłocznego poinformowania organu I instancji w przypadku otrzymania alimentów od dłużnika alimentacyjnego. Została również pouczona o treści art. 2 ust 7 lit d ustawy. Fakt stosownego pouczenia strony wynika zarówno z wniosku o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego złożonego w dniu 30 sierpnia 2012 r. jak i z decyzji przyznającej B. F. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych – P. F. i K. F. w kwocie po 500 zł miesięcznie. W okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego strona uzyskała bezsprzecznie alimenty. Skargę na ww. decyzję wywiodła B. F., wnosząc o uchylenie decyzji organów obydwu instancji. Strona skarżąca podniosła, że otrzymana częściowo kwota zaległych alimentów od dłużnika nie może być uznana za tożsamy okres, musi ona dotyczyć tego samego miesiąca co wypłacane są środki na bieżące utrzymanie. Istotną bowiem okolicznością jest tożsamość okresu, na który wypłacono równocześnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Rażącym naruszeniem prawa jest w ocenie skarżącej to, że na niej spoczywa obowiązek przekazywania zaległości alimentacyjnych od dłużnika w pierwszej kolejności dla organu wypłacającego świadczenia. Według skarżącej stawianie tezy, że przyjmowanie jakichkolwiek alimentów od dłużnika w czasie ich pobierania z funduszu alimentacyjnego jest kwotą nienależnie pobraną, stanowi naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie co do zasady podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. W myśl regulacji art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa może bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. Bezspornie w niniejszej sprawie prawo skarżącej do świadczeń z funduszu alimentacyjnego powstało po 1 stycznia 2012 r., a zatem w sprawie organy prawidłowo zastosowały znowelizowany przepis art. 2 pkt 7 lit. d. Przepis ten, który przed nowelizacją stanowił, że "ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty", nie mógł mieć więc w takim brzmieniu zastosowania w sprawie. Z treści aktualnie obowiązującego art. 2 pkt 7 lit. d omawianej ustawy wynika natomiast, że ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów. Wyżej wymieniony przepis w przedstawionej tu treści wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2012 r., wprowadzony ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2011 r. Nr 205 poz.1212). Trzeba tu podkreślić, że ustawa ta w art. 3 stanowi, że sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Jak wspomniano taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Stosownie zaś do art. 28 ust. 1 ww. ustawy, w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności: 1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, 2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, 3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia, 4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia. - po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.8)), a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 2 w przypadku gdy w okresie wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej nie zostaną zaspokojone, po zaprzestaniu wypłaty świadczenia organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności: 1) należności wierzyciela alimentacyjnego - do wysokości zasądzonych miesięcznie świadczeń, 2) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, 3) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, 4) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia, 5) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia - po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Na gruncie niniejszej sprawy zaś nie budzi wątpliwości, że decyzją z dnia "[...]" organ pierwszej instancji przyznał B. F. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych – P. F. i K. F. w kwocie po 500 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2012r. do 31 sierpnia 2013r. Natomiast w dniu 30 sierpnia 2013 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo Prezesa Sądu Okręgowego z którego wynika, że w maju 2013 r. została przekazana na konto B. F. wpłata od dłużnika alimentacyjnego w kwocie 431,33 euro, a w czerwcu 2013 r. w kwocie 143,11 euro. Skarżąca niewątpliwie była pouczona o konieczności niezwłocznego poinformowania organu I instancji w przypadku otrzymania alimentów od dłużnika alimentacyjnego. Została również pouczona o treści art. 2 ust 7 lit d ustawy. Fakt stosownego pouczenia strony wynika zarówno z wniosku o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego złożonego w dniu 30 sierpnia 2012 r. jak i z decyzji przyznającej B. F. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych – P. F. i K. F. w kwocie po 500 zł miesięcznie (akta adm., k. – 31, 38). W okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego strona uzyskała zatem bezsprzecznie alimenty. Biorąc zaś pod uwagę wskazaną w przepisie art. 28 kolejność zaspokajania dłużnika alimentacyjnego trzeba zgodzić się z organem, że nie miało żadnego znaczenia, iż strona skarżąca otrzymała alimenty zaległe. Istotne jest, że pobierając świadczenie z funduszu alimentacyjnego bezspornie uzyskała alimenty, a to doprowadziło do naruszenia kolejności zaspokojenia przez dłużnika alimentacyjnego wierzycieli określonej w art. 28 ustawy. Tym samym organy słusznie orzekły o wysokości nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione wypłacone w okresie ich pobierania, tj. od 1 października 2012r. do 30 września 2013r. w wysokości 2.427,14 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako bezzasadną, należało oddalić.