II SA/Ol 521/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (Spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Z. D. i J. D. -jego następców prawnych J. D. i W. D. na decyzje Wojewody z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki budynku: I. stwierdza nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 31 lipca 1997 r. "[...]" w części ustalającej termin rozbiórki; II. w pozostałym zakresie oddala skargę. Uzasadnienie: Decyzją z dnia 31 lipca 1997 r. znak "[...]" Kierownik Urzędu Rejonowego nakazał rozebrać budynek na działce nr ewidencyjny "[...]" w obrębie M. gmina P., będącej własnością Z. i J. D., ustalając termin wykonania rozbiórki do dnia 30 listopada 1997 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że budynek został wybudowany w 1994r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, na gruncie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele rolnicze, bez możliwości jakiejkolwiek zabudowy. Z. i J. D. w odwołaniu od tej decyzji, wniesionym do Wojewody, podnosili, że przedmiotowy obiekt nie stanowi budynku w rozumieniu kodeksu cywilnego i przepisów podatkowych od nieruchomości, ponieważ nie jest trwale związany z gruntem, wykorzystywany jest dla celów rekreacyjnych, jako altana, a położony jest na terenie zbliżonym powierzchniowo do ogródka pracowniczego. Ponadto podnosili, iż organ, w związku z zamiarem złożenia przez nich wniosku o zmianę planu zagospodarowania przestrzennego, nie rozważył możliwości wyrażenia zgody na czasowe użytkowanie obiektu ze względów społecznych . Decyzją z dnia 10 września 1997 roku, znak "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że złożenie wniosku o zmianę planu zagospodarowania przestrzennego gminy nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego likwidacji skutków samowoli budowlanej. Ponadto art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz.U. nr 89, poz. 414 ze zm.) nie upoważnia do stosowania w sprawie art. 38 i 39 Prawa budowlanego z 1974 roku, na które powołuje się strona w odwołaniu. Na powyższą decyzję Z. i J. D. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się umorzenia postępowania lub uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi powoływali się na taką samą argumentację jak w złożonym wcześniej odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto strona skarżąca wskazywała na zasadność wniosku o umorzenie postępowania także z uwagi na to, że minęło 5 lat od wybudowania obiektu, co daje podstawę do zastosowania w sprawie art. 49 prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r. Wojewoda domagał się oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.) Skarga jest niezasadna. Budynek, którego rozbiórkę orzeczono, został zbudowany w 1994 roku, a więc przed datą wejścia w życie ustawy z 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz.U. nr 89, poz. 414 ze zm.). Zgodnie z art. 103 ust. 2 cytowanej ustawy w takiej sytuacji mają zastosowanie przepisy dotychczasowe ,a zatem ustawy z 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zm.) Zgodnie z art. 2 ust. l Prawa budowlanego z 1974r. przez "obiekty budowlane" rozumie się budynki stałe i tymczasowe. Ich budowa mogła być rozpoczęta po uzyskaniu pozwolenia na budowę. (art. 28 ust. l cytowanej ustawy) Strona skarżąca podnosiła, że wybudowany przez nią obiekt w swojej konstrukcji zbliżony jest do altany ogrodowej, ma charakter tymczasowy, nie jest trwale połączony z gruntem i dlatego nie wymagał pozwolenia na budowę. Jednak, jak słusznie zauważył organ odwoławczy , zgodnie z § 44 ust. 2 pkt l rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistycznego (Dz.U. nr 8, póz. 48) pozwolenia na budowę nie wymagała budowa altanek nie przystosowanych do stałego zamieszkania na działkach w pracowniczych ogrodach działkowych. Działka skarżących nie leży na terenach pracowniczych ogrodów działkowych, dlatego wzniesiony obiekt budowlany wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Bowiem obiekty nietrwale związane z gruntem uważa się za budynki tymczasowe, które zgodnie z § 44 ust. l pkt l cyt. rozporządzenia wymagały pozwolenia na budowę. Nieporozumieniem jest odwoływanie się skarżących do art.47 k.c. Ten przepis odnosi się bowiem do części składowej rzeczy. Z treści skargi można się domyślać ,że skarżącym raczej chodziło o art. 46 k.c. ,zawierający definicję nieruchomości, którą jest między innymi budynek trwale związany z gruntem. Pojęcie budynku w rozumieniu prawa budowlanego nie jest jednakże pojęciem prawa rzeczowego, jakim jest nieruchomość budynkowa. W związku z tym w sprawie w ogóle nie mogły mieć zastosowania przepisy kodeksu cywilnego, a zostały zastosowane właściwe przepisy prawa budowlanego. Przepis art. 3 Prawa budowlanego z 1974 roku przewidywał możliwość budowy obiektu budowlanego wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Takimi przepisami w odniesieniu do konkretnych terenów są miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Tymczasem Miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy P. zatwierdzony 9 listopada 1991 roku przez Radę Gminy uchwałą "[...]", (Dz.Urz. Województwa "[...]") wraz z wprowadzonymi zmianami do tego planu uchwałą nr "[...]" z dnia 26 kwietnia 1994 roku (Dz.Urz. Województwa "[...]") nie przewidywał na terenie przedmiotowej działki jakiejkolwiek zabudowy. Zgodnie z ustaleniami tego planu działka skarżących była przeznaczona wyłącznie do użytku rolniczego. W rozpatrywanej sprawie przedmiotowy budynek powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę i na terenie, który nie był przeznaczony pod zabudowę zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Obiekt taki, zgodnie z art. 37 ust. l pkt l Prawa budowlanego z 1974 roku, podlegał przymusowej rozbiórce. W niniejszej sprawie zostały bowiem wykazane obie przesłanki wskazane w tymże przepisie, to jest po pierwsze: wybudowanie obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę , po drugie na terenie przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego na cele rolnicze . Strona skarżąca podniosła zarzut, iż organ nie wykazał w jakim zakresie wybudowany budynek zakłóca planowanie przestrzenne i jest sprzeczny z interesem gminy. Należy zwrócić uwagę, że powołany już Miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy P. przewidywał możliwość wyrażenia zgody przez Radę Gminy na nową zabudowę w rozproszeniu na areale mniejszym niż 10 ha, jeżeli nie pozostawało to w sprzeczności z interesem gminy i obowiązującymi przepisami. Jednakże zapis ten dotyczył wyłącznie zabudowy zagrodowej, a nie budowy budynku letniskowego na działce o powierzchni 6 arów. Odnośnie podnoszonej przez skarżących okoliczności, iż zamierzali złożyć wniosek o zmianę planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie dotyczącym ich działki, to należy zauważyć , że z uwagi na zapis zawarty w cytowanym przepisie art. 37 ust. l pkt l ustawy Prawo budowlane z 1974 r., istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, jaki plan obowiązywał w dacie budowy przedmiotowego obiektu, a nie to jaki plan miałby obowiązywać w przyszłości. (por. wyrok NSA z 19 maja 1999 r., IV SA 196/96, niepublikowany) Odnośnie zarzutu odnoszącego się do braku możliwości nakazania rozbiórki z uwagi na upływ pięcioletniego okresu od wybudowania obiektu, to należy zauważyć, że przepis regulujący tę kwestię został wprowadzony w życie ustawą Prawo budowlane z 1994r. Art. 49 tejże ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji administracyjnych w sprawie, stanowił, że nie można nakazać rozbiórki jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części. Z akt sprawy administracyjnej niewątpliwie zaś wynika, że budowa została zakończona 1994r., decyzję nakazującą rozbiórkę wydano w 1997r., to znaczy jeszcze przed upływem 5 lat, o których mowa w przepisie, na który powołuje się strona. Poza tym do obiektów, których budowa została zakończona przed 1.01.1995r. oraz do obiektów, w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, przepis ten nie ma zastosowania. ( uchwała NSA z dnia 10 czerwca 1996r. OPS 3/96 ONSA 1997/1/2) Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że organy administracji orzekły o nakazie rozbiórki budynku zgodnie z obowiązującym wówczas art. 37 ust. l pkt l Ustawy z 1974 roku Prawo budowlane. W związku z tym uznając skargę za bezzasadną w tym zakresie, Sąd oddalił ją na podstawie art. 151 Ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz. 1270 ze zm.) Stosownie do przepisu art. 134 § l Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie będąc związany granicami skargi, stwierdził, że określenie w decyzji terminu wykonania rozbiórki obiektu budowlanego nie znajduje podstawy w przepisach ustawy z 24 października 1974 roku Prawo budowlane (wyrok NSA z 25 maja 1994 r., sygn. akt SA/Gd 2562/93, OSP 1996 r., z. 3, póz. 51). Brak w przepisach prawa podstawy do określenia w decyzji terminu wykonania nakazanej rozbiórki obiektu budowlanego oznacza, że decyzja w części określającej termin rozbiórki, została wydana bez podstawy prawnej i w tej części jest nieważna zgodnie z dyspozycją wskazaną w przepisie art. 156 § l pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. W tej sytuacji, Sąd orzekając, jak w punkcie I sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § l pkt 2 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność decyzji organu pierwszej instancji w części ustalającej termin rozbiórki. Natomiast kwestia możliwości zastosowania przepisu art. 39 ustawy z 1974 r. Prawo budowlane, może być rozpatrywana w odrębnej sprawie, której przedmiotem będzie rozpoznanie wniosku, o ile taki zostanie złożony, o odroczenie wykonania przymusowej rozbiórki. Wbrew bowiem twierdzeniom Wojewody, przepis ten może mieć zastosowanie do obiektów wybudowanych przed l stycznia 1995r., co do których przymusowa rozbiórkę nakazano na podstawie art. 37 ust. l pkt l prawa budowlanego 1974r. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 listopada 2001 r. OPS 4/01 ( O NSA 2002/2/58) Kierując się powyższymi względami Sąd orzeł jak w sentencji wyroku.