II SA/Ol 528/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2011r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego 1/ oddala skargę; 2/ przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokat H. S. kwotę 240zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Wnioskiem z dnia "[...]" D. P. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" (dalej jako: MOPS) o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie za I kwartał 2011 r. mieszkania ("za korzystanie" z mieszkania - nr "[...]" przy ul. "[...]" w "[...]" za miesiące styczeń, luty i marzec 2011 r., tj. koszty zarządu, fundusz remontowy, woda i jej ogrzanie, ścieki). Uzasadniając wniosek podał, że w tym kwartale nie jest w stanie ponieść wyższej opłaty aniżeli 84 zł ponieważ otrzymuje tylko zasiłek stały w wysokości 444 zł i dodatek do wyżywienia w kwocie 90 zł., skutkiem czego nie stać go na opłacenie całej kwoty 329,63 zł, a może miesięcznie wydatkować jedynie kwotę 28 zł (co za trzy miesiące wynosi 84 zł). Wskazał również, że sprawa mieszkania nie jest wyjaśniona przez sąd w zakresie korzystania z CO - z którego nie korzysta i dlatego też nie może wystąpić o dodatek mieszkaniowy. Do podania załączył kserokopie 4 nieopłaconych blankietów dowodów wpłat na: fundusz remontowy, koszty zarządu, wodę, odprowadzenie ścieków i ogrzanie wody oraz wywóz nieczystości stałych za I półrocze 2011 r. Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Dyrektor MOPS odmówił przyznania D. P. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w wysokości 245,63 zł, z przeznaczeniem na pokrycie opłat za mieszkanie w miesiącu styczniu, lutym i marcu 2011 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1, art. 106 ust. 1 i art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.). Uzasadniając rozstrzygnięcie podniósł, iż w wyniku przeprowadzonego dnia "[...]" 2011 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że D. P.: prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jego dochodem własnym jest zasiłek stały (wypłacany przez MOPS) w wysokości 444,00 zł miesięcznie, posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności (orzeczony okresowo do października 2012 r.), nie nabył uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych w ZUS (posiada, jak podaje, około "[...]" staż pracy), zamieszkuje w lokalu mieszkalnym położonym w "[...]" przy ul. "[...]", należącym do H. T. Mieszkanie zajmuje bez tytułu prawnego bowiem w "[...]" orzeczono jego eksmisję z prawem do lokalu socjalnego - lokal składa się z 2 pokoi, kuchni i łazienki. Podano, że D. P. w okresie zimowym dogrzewa się promiennikiem gazowym, gdyż ma zakręcone zawory CO i odłączone od lokalu źródła dopływu gazu i energii elektrycznej. Wnioskodawca nie ponosi również opłat z tytułu korzystania z mieszkania, jak i mediów, nie uiszcza też żadnego odszkodowania względem właściciela mieszkania za bezumowne korzystanie z lokalu. Organ wskazał, iż w związku z wnioskiem D. P. wystąpiono do właściciela mieszkania i zarządcy budynku nr "[...]" o potwierdzenie faktu dokonywania, bądź nie dokonywania wpłat za korzystanie z lokalu, gdyż wszelkie opłaty za mieszkanie obciążają właściciela H. T. Dnia "[...]" 2011 r. H. T. złożył pisemne wyjaśnienia, w których potwierdził, że w dalszym ciągu osobiście dokonuje zapłaty rachunków za przedmiotowy lokal (opłaty za I kwartał 2011 r. są już uregulowane), zaś D. P., który bezumownie zajmuje mieszkanie, przez cały ubiegły rok i do chwili obecnej nie partycypuje w tych kosztach. Zarządca budynku – J. P., pismem z dnia "[...]" 2011 r. poinformowała, iż D. P. w okresie od "[...]" do "[...]" 2011 r. nie wpłacił żadnej kwoty na konto Wspólnoty tytułem opłat za lokal. Natomiast Urząd Miasta poinformował, iż D. P. otrzymał propozycję zamieszkania w lokalu socjalnym na ul. "[...]" w "[...]" (lokal składa się z 1 pokoju, kuchni i WC o łącznej powierzchni użytkowej 28,91 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 18,62 m2 i spełnia wymogi lokalu socjalnego w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego). Nie przyjął jednak oferty zawarcia umowy najmu lokalu przy ul. "[...]", a z uzyskanych informacji wynika iż toczy się postępowanie egzekucyjne - z wniosku wierzyciela H. T. - o jego eksmisję z aktualnie zajmowanego lokalu. Organ podniósł, że w niniejszej sprawie nie zachodzi także sytuacja, kiedy przez nieregulowanie opłat mieszkaniowych wnioskodawca mógłby utracić prawo do lokalu, albowiem eksmisja już została orzeczona prawomocnym wyrokiem Sądu, a jedynie jej wykonanie zostało wstrzymane do czasu uzyskania lokalu socjalnego przez Urząd Miasta "[...]". Z kolei, skoro opłaty za mieszkanie za miesiące styczeń, luty i marzec 2011 r. zostały już uregulowane przez właściciela mieszkania, to brak jest podstaw do przyznania świadczenia, a tym bardziej by wnioskowane wsparcie uznać za niezbędną, realną potrzebę bytową. Konkludując organ wskazał, iż musi racjonalnie gospodarować posiadanymi środkami i przeznaczać je na potrzeby bytowe istniejące i konieczne do zabezpieczenia potrzeb wszystkich podopiecznych, będących niejednokrotnie w dużo trudniejszej sytuacji niż wnioskodawca i mających na utrzymaniu dzieci. Dodano, że D. P. ma możliwość uregulowania swej sytuacji mieszkaniowej poprzez przyjęcie lokalu socjalnego, jednakże nie odpowiedział pozytywnie na tę ofertę i w ten sposób odmawia współpracy w rozwiązaniu swej trudnej sytuacji mieszkaniowej. W odwołaniu od powyższej decyzji D. P., opisując swoją trudną sytuację socjalno-bytową i zły stan techniczny zajmowanego mieszkania, zwrócił się o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]", utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie m. in. argumentowało, że zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, nieobowiązkowym co powoduje, że to organ pomocy decyduje, czy przyzna i w jakiej wysokości świadczenie, o które wnioskodawca się ubiega. Skutkiem tego zasiłek celowy może, ale nie musi być przyznany, nawet wówczas, gdy strona spełnia wszystkie ustawowe wymagania uprawniające do ubiegania się o tę formę pomocy. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak całkowitej swobody działania organu administracji publicznej. Swobodne uznanie ograniczone jest bowiem przepisami prawa materialnego, jak również przepisami procedury administracyjnej. Te ostatnie zaś, wynikające z k.p.a., a zawarte m.in. w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 tej ustawy, nakładają na organ administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania oceny sprawy na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. Kolegium wskazało, że w sprawie powyższe warunki zostały spełnione. Organ pierwszej instancji, po przeprowadzeniu aktualizacji wywiadu środowiskowego ustalił bowiem, że D. P. zamieszkuje w lokalu mieszkalnym będącym własnością H. T. i jego żony, zajmuje lokal bez tytułu prawnego bowiem nie posiada żadnej umowy z obecnym właścicielem. Ma orzeczoną eksmisję prawomocnym wyrokiem sądu z prawem do lokalu socjalnego – otrzymał już propozycję uzyskania lokalu socjalnego. Obecnie D. P. nie dokonuje dobrowolnych wpłat tytułem odszkodowania dla właściciela mieszkania, nie ponosi również żadnych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania. Nadto, w przypadku D. P. nie zostało przekroczone kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Powyższe zatem kwalifikuje go do otrzymania zasiłku celowego. MOPS skorzystał jednakże z faktu, że zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, nieobowiązkowym, a ponadto musi istnieć konkretny cel, na który taki zasiłek ma zostać przyznany, i zdecydował o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy. Uznano bowiem całkowicie zasadnie, że wprawdzie zapewnienie potrzeb mieszkaniowych można uznać za niezbędną potrzebę bytową, o której mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, to jednak odmowa przyznania świadczenia nie narusza prawa w sytuacji, gdy wszelkie należności za mieszkanie, z którego bezumownie korzysta D. P., regulowane są przez jego właściciela – H. T. Ponadto, D. P., co potwierdziło prawidłowo przeprowadzone postępowanie, w 2011 r. nie poniósł żadnych opłat tytułem korzystania z lokalu mieszkalnego, nie płaci również odszkodowania właścicielowi mieszkania za jego bezumowne używanie. Wnioskodawca otrzymał również propozycję lokalu socjalnego, jednakże oferty nie przyjął i nadal zajmuje mieszkanie H. T. Nie jest zatem zasadnym przyznanie D. P. pomocy na opłacenie kosztów za korzystanie z mieszkania, w sytuacji, gdy odwołujący się nie jest zobowiązany do ich uiszczania, nie płaci przy tym odszkodowania za bezumowne korzystanie z mieszkania jego właścicielowi. Nie można zatem stwierdzić, że w niniejszej sprawie zaszła przesłanka "niezbędnej potrzeby bytowej" do udzielenia żądanej pomocy. Kolegium dodało, że D. P. otrzymuje z MOPS pomoc w formie zasiłku stałego w kwocie 444 zł miesięcznie. Ponadto, otrzymuje comiesięczne wsparcie na różne cele, tj. na żywność, odzież, lekarstwa, zakup gazu. Z tych okoliczności wynika, że MOPS nie pozostawił wnioskodawcy bez pomocy. Podkreśliło również, że fundusze organu pierwszej instancji, jakie może przeznaczyć na pomoc potrzebującym, nie są nieograniczone i nie ma on możliwości udzielania pomocy każdemu potrzebującemu w nieograniczonym rozmiarze. We wniesionej do Sądu skardze na decyzję Kolegium z dnia "[...]" D. P. podniósł m.in., iż nie są prawdziwe twierdzenia organów o niezasadności przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Argumentował, iż podstawowym warunkiem bytu - korzystania z mieszkania H. T. - jest opłacenie mieszkania, z którego się korzysta. Podał, iż nie posiada środków na dokonywanie opłat za mieszkanie, dlatego musiał zwrócić się o przyznanie zasiłku na ten cel. Z kolei odmowa przyznania zasiłku celowego świadczy tylko o negatywnym nastawieniu organów do jego osoby. W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniosło o jej uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej (zwanej w dalej "ustawą"), w której to unormowano zasady przyznawania świadczeń z zakresu pomocy społecznej, stanowiącej instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przepisu art. 3 ust. 1 ustawy wynika, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Z przepisu tego wynika kolejne ograniczenie zakresu działania organów pomocy społecznej – mają one jedynie pomagać w działaniu osób zmierzających do poprawy swej sytuacji życiowej, a nie gwarantować źródła utrzymania (art. 3 ust. 2 ustawy). Należy dodać, że w myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Inaczej mówiąc, możliwe do spełnienia jest tylko to, na co pozwalają środki w chwili załatwienia sprawy. Oczywiście nie wyklucza to wniesienia ponownego wniosku o zasiłek, jeśli tylko zostaną spełnione przez wnioskodawcę ustawowe przesłanki do jej otrzymania, a ośrodek pomocy społecznej będzie dysponował środkami. Prawo do uzyskania świadczeń na podstawie ustawy o pomocy społecznej, co do zasady, jest uzależnione, m.in. od spełnienia przez wnioskodawcę (członków jego rodziny) tzw. kryterium dochodowego. W dacie rozpoznawania wniosku skarżącego przez organy obu instancji, dla osoby samotnie gospodarującej miesięczny dochód nie powinien przekraczać kwoty 477 zł, co wynika z treści art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy i ustaleń organów obu instancji, D. P. kryterium tego nie przekracza. W myśl art. 39 ustawy, zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Pod tym pojęciem należy uznać potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także pełnienia ról społecznych. Ponadto, podkreśla się, że "niezbędna potrzeba" ma na celu zapewnienie potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych. Jednocześnie wskazuje się, że pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej, pomagać im w przezwyciężaniu ich trudności, a nie zaspokajać wszystkie oczekiwania podopiecznych. Zasiłek celowy, jak na to wskazuje jego nazwa, przeznaczony jest na zaspokojenie określonej potrzeby, dlatego też nie może mieć charakteru świadczenia wypłacanego w sposób stały i systematyczny (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 437/08, publ. LEX Nr 500822). Wskazać należy, że zarówno ocena "niezbędnej potrzeby bytowej" oraz ustalenie kwoty ewentualnego wsparcia pozostawiono organowi przyznającemu świadczenie. Spełnienie warunków do otrzymania zasiłku celowego nie obliguje bowiem organu do jego przyznania. Organ ma prawo dokonywać oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. W świetle powyższego istotnego znaczenia nabiera stwierdzenie, że decyzja oparta na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy jest decyzją uznaniową. Organ orzekający nie jest w takim przypadku związany normą prawa materialnego z tym, że argumentacja organu co do rozmiaru udzielonej pomocy, bądź jej odmowy, musi odpowiadać regule art. 7 k.p.a. W myśl tego przepisu prawa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć - stosownie do art. 107 k.p.a. - wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Organy rozpoznające niniejszą sprawę w niczym, w ocenie Sądu, powyższym przepisom prawa nie uchybiły. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że D. P.: prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jego dochodem własnym jest zasiłek stały w wysokości 444,00 zł miesięcznie, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, bez uprawnień emerytalno-rentowych w ZUS. Skarżący spełnia zatem ogólne przesłanki warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej. Jednakże organy obu instancji odmawiając skarżącemu zasiłku celowego na opłacenie należności mieszkaniowych wzięły pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącego, ale również cel, na jaki zasiłek ma być przyznany oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej i potrzeby innych osób ubiegających się w tym czasie o pomoc pieniężną. Organ orzekający w pierwszej kolejności zobowiązany jest do dokonania oceny, czy w okolicznościach sprawy o przyznanie zasiłku celowego przyznanie wnioskowanej pomocy zmierzałoby do zaspokojenia niezbędnych potrzeb wnioskodawcy, czyli zaspokojenia potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, aktualnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka oraz umożliwiłoby mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały oceny socjalno-bytowej sytuacji skarżącego i uznały, że chociaż opłacenie zaległych opłat za mieszkanie można uznać za potrzebę bytową (art. 39 ust. 2 ustawy zawiera przykładowy katalog "niezbędnych potrzeb życiowych"), to jednak cel na jaki ma być wydatkowane wnioskowane świadczenie pozwala na wysnucie wniosku, iż nie chodzi o zapewnienie potrzeby podstawowej, bieżącej, pilnej i aktualnej. W tym zakresie organy wskazały, że w sytuacji, gdy wszelkie należności za mieszkanie, z którego bezumownie korzysta D. P., regulowane są przez jego właściciela, a nadto, skarżący nie poniósł żadnych opłat tytułem korzystania z lokalu mieszkalnego, nie płaci również odszkodowania właścicielowi mieszkania za jego bezumowne używanie, to przyznanie zasiłku na opłacenie mieszkania nie byłoby realizacją potrzeby "niezbędnej". Podniesiono również, że wnioskodawca otrzymał propozycję lokalu socjalnego, jednakże oferty nie przyjął. Wskazać należy, że pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i pomagać im w przezwyciężaniu ich trudności, a jej rolą nie jest pełne zaspokajanie wszystkich potrzeb i spełnianie wszystkich oczekiwań podopiecznych. Tym samym Sąd podzielił stanowisko orzekających w niniejszej sprawie organów administracji, że w celach pomocy społecznej nie mieści się regulowanie za nich jakichkolwiek zadłużeń, wobec czego uregulowanie zaległych zobowiązań za mieszkanie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej. Należy dodać, iż organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Na tę okoliczność organ pierwszej instancji przedstawił środki budżetowe, które posiada na ten cel i wydatki, które już na ten cel poniósł oraz przewidywaną wysokość środków, które organ może przeznaczyć na zaspokojenie potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Reasumując, uznać należy, że organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Zaspokojenie wszystkich uzasadnionych potrzeb w zakresie pomocy społecznej należy oceniać w kategoriach postulatywnych, nie znajdujących jednak odzwierciedlenia w rzeczywistych możliwościach samorządu terytorialnego w tym zakresie. W ocenie składu orzekającego organy prowadząc niniejsze postępowanie w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy i z należytą starannością rozważyły i uzasadniły przesłanki odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. W przedmiocie wynagrodzenia adwokata za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu orzeczono w oparciu o art. 250 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)