II SA/Ol 529/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. i Z.P. o zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J. i Z.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem postanawia zwolnić skarżących od wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł. Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2008 r., Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku skarżących – J. i Z.P. o zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]", zwolnił skarżących od wpisu od skargi w kwocie 500 zł oraz odmówił zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Uzasadniając przyczyny braku uwzględnienia wniosku skarżących w całości wskazał, iż ze złożonego przez skarżących oświadczenia wynika, iż część z ponoszonych przez nich wydatków nie ma charakteru stałego, tak jak w szczególności zależne od stanu zdrowia skarżącego oraz stanu nieruchomości skarżących wydatki związane z jego pobytami w szpitalu, czy też wydatki na konieczne remonty. Mając zaś to na uwadze uznał, że oszczędności w wydatkach poczynione w związku z brakiem ponoszenia wskazanych wyżej, mogłyby być przeznaczone na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych, których obowiązek uiszczenia może pojawić się dopiero na dalszym etapie postępowania sądowego. Referendarz sądowy wskazał jednocześnie, iż w sytuacji, gdy z uwagi na pojawienie się konieczności poniesienia przez skarżących dodatkowych wydatków koniecznych nie będą oni w stanie poczynić oszczędności z przeznaczeniem na koszty sądowe, będą mogli na dalszym etapie postępowania sądowego ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 14 października 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę skarżących, złożoną w niniejszej sprawie. W skardze kasacyjnej od przedmiotowego wyroku, do której załączony został wypełniony przez skarżących urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 19 listopada 2008 r., zawodowy pełnomocnik wniósł m.in. o zwolnienie ich od kosztów sądowych związanych z wniesieniem tej skargi. W uzasadnieniu formularza wniosku, po uprzednim opisaniu stanu zdrowia i przebytych chorób, skarżący podnieśli, iż oboje są inwalidami "[...]". Skarżący znajduje się pod stałą opieką lekarzy specjalistów, często też przebywa w szpitalach, z czym wiążą się znaczne wydatki. Skarżąca w związku z własnymi problemami zdrowotnymi "[...]" również często przechodzi kontrolne badania lekarskie. Oboje przyjmują na stałe leki, które jak wskazali są coraz droższe. Skarżący "[...]" zmuszony jest ponadto do częstej ich zmiany, co zwiększa koszty leczenia. Wydatki na lekarstwa i podróże (do placówek medycznych) pochłaniają większość ich dochodu. W dalszej kolejności skarżący podnieśli, iż po opłaceniu wskazanych wydatków oraz wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania i budynku gospodarczego, w tym zwiększonych w okresie grzewczym wydatków na opał, na żywność pozostaje im już tylko nieduża cześć dochodu. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Do ich majątku należy mieszkanie oraz budynek gospodarczy, w którym przechowują opał na zimę. Źródłem dochodu 2-osobowej rodziny są "[...]", których wykazana w oświadczeniu wysokość znajduje potwierdzenie w załączonych do wniosku przekazach pocztowych. Do wniosku załączone zostały ponadto kserokopie dwóch kart informacyjnych leczenia szpitalnego. Pismami z dnia 8 grudnia 2008 r., skarżący wezwani zostali do uzupełnienia braków formalnych formularza wniosku oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń, dotyczących zakresu ich żądania oraz wydatków koniecznych, których poniesienie uniemożliwiło im zgromadzenie środków pieniężnych na pokrycie aktualnie wymaganych kosztów sądowych i uniemożliwia ich opłacenie obecnie. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwania skarżący przedłożyli pismo procesowe z dnia 15 grudnia 2008 r., w którym potwierdzili, iż zakresem ich żądania objęte jest zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Z pisma tego wynika, iż w okresie ostatnich czterech miesięcy skarżący ponieśli, jak określili – znaczące w ich sytuacji materialnej, dodatkowe wydatki konieczne związane z ociepleniem pokoju, zakupem węgla oraz ubezpieczeniem mieszkania i następstw nieszczęśliwych wypadków, a na potwierdzenie poniesienia tych wydatków i ich wysokości załączyli do pisma procesowego kserokopie faktur VAT i polis ubezpieczeniowych. Skarżący oświadczyli ponadto, iż z uwagi na trudności z zarejestrowaniem się do lekarzy specjalistów zmuszeni są kilkakrotnie jeździć do punktów rejestracji, a to powoduje wzrost wydatków związanych z leczeniem. Do przedmiotowego pisma procesowego, załączony został uzupełniony odpis wniosku z dnia 19 listopada 2008 r. Na wstępie wyjaśnić należy, iż tożsama sytuacja bytowa skarżących w kontekście konsekwencji, jakie w zakresie kosztów postępowania niesie za sobą ich współuczestnictwo materialne w sprawie, czyni zasadnym wspólne rozpoznanie ich wniosku. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie, skarżący zwolnieni zostali od wpisu od skargi. Jak wynika z akt sądowych, w toku postępowania sądowego uiścili opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem, w dniu 3 grudnia 2008 r. do Sądu wpłynęła natomiast skarga kasacyjna od tego wyroku, sporządzona przez upoważnionego przez skarżących do dokonania tej czynności zawodowego pełnomocnika. W konsekwencji, na obecnym etapie postępowania sądowego jedynym wymogiem dla nadania sprawie dalszego biegu jest uiszczenie przez skarżących wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł. We wniosku z dnia 19 listopada 2008 r., skarżący wnieśli o zwolnienie ich od tego wpisu. Wniosek skarżących uznać należy za uzasadniony. Wskazać należy, iż skarżący są osobami "[...]", które ze względu na stan zdrowia zmuszone są przeznaczać znaczną część dochodu na wydatki związane z leczeniem – leki i dojazdy do placówek medycznych. Skarżący wiarygodnie wykazali, iż wzrost wydatków na ten cel (spowodowany wzrostem cen leków, koniecznością częstej ich wymiany "[...]" oraz częstszymi niż zazwyczaj wyjazdami do lekarzy), jak również konieczność poniesienia wskazanych w piśmie procesowym z dnia 15 grudnia 2008 r. dodatkowych wydatków koniecznych, w tym zwiększonych w okresie zimowym wydatków związanych z ogrzewaniem mieszkania, uniemożliwiły im zgromadzenie środków pieniężnych, które mogliby przeznaczyć na wymagany obecnie wpis od skargi kasacyjnej. Mając to na uwadze, uznano, że uiszczenie tego wpisu, szczególnie, że musiałoby nastąpić w okresie świątecznym, któremu co do zasady towarzyszą większe niż zwykle wydatki, nastąpiłoby z uszczerbkiem koniecznego dla nich utrzymania. Uwzględniono jednocześnie to, że skarżący w miarę swoich możliwości partycypowali w kosztach postępowania sądowego, uiszczając opłatę kancelaryjną za odpis wyroku z uzasadnieniem, podjęli również we własnym zakresie kroki w celu złożenia sporządzonej przez zawodowego pełnomocnika skargi kasacyjnej. Powyższe uznać można natomiast za potwierdzenie tego, że skarżący wnoszą o przyznanie im prawa pomocy tylko, gdy rzeczywiście nie są w stanie ponieść wymaganych na danym etapie postępowania kosztów sądowych. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.