II SA/Ol 530/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2008 r. sprawy ze skargi S. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup żywności - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania S. E. od decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" z dnia "[...]" znak: "[...]", przyznającej pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup żywności w okresie od dnia "[...]" 2008r. do dnia "[...]" 2008r. w wysokości 30 zł miesięcznie, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawą rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego były następujące ustalenia i wnioski: W dniu "[...]" S. E. złożył wniosek o zapewnienie mu pomocy w zakresie dożywiania w formie posiłku lub świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. We wniosku zaznaczył, iż według jego oceny w przypadku przyznania świadczenia pieniężnego, winno ono wynosić sto złotych (100 zł) miesięcznie, gdyż kwota ta może w minimalnym stopniu pozwolić osiągnąć cele założone w ustawie z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259). Na podstawie przeprowadzonego w dniu "[...]" wywiadu środowiskowego pracownik pomocy społecznej ustalił, iż wnioskodawca zamieszkuje z żoną, która prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Otrzymuje zasiłek stały w wysokości "[...]" zł miesięcznie oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości "[...]" zł. Łączny dochód wnioskodawcy wynosi zatem "[...]" zł miesięcznie. Działający z upoważnienia Burmistrza Kierownik Działu Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznając S. E. świadczenie pieniężne w wysokości 30 zł wskazał, iż pomoc w zakresie dożywiania wynikająca z ustawy o dożywianiu może być przyznawana w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych - art. 3 pkt 1; osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % przewidzianego w przepisie art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (D. U. Nr 64, poz. 593 ze zm., dalej jako: u.o.p.s.) - kryterium dochodowego stanowiącego obecnie kwotę 715 zł. Tym samym wnioskodawca dysponujący miesięcznym dochodem w wysokości "[...]" zł kwalifikuje się do przyznania mu pomocy w zakresie dożywiania. Uzasadniając wysokość zasiłków celowych przyznawanych w ramach ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania organ I instancji kierował się następującymi wskaźnikami: - ustalonym budżetem na dożywianie w 2008r. wynoszącym 1.775.223 zł - liczbą dzieci i młodzieży wymagającej pomocy w formie posiłku (kwota 1.250.000 przeznaczona na 208.333 posiłki w średniej wysokości 6 zł dla 1500 dzieci) - dowozem posiłków do szkoły na terenie wiejskim (kwota 7000) - pomocą dla 1430 osób (kwota 518.223 zł podzielona przez 1430 osób oraz 12 miesięcy, dająca sumę średnio 30 zł na osobę) Zaznaczył, iż jest to kalkulacja na podstawie której od kwietnia 2008r. przyjęto następujące zasady przyznawania pomocy w formie zasiłków celowych na żywność: dla osób samotnie gospodarujących pomoc w wysokości 30 zł, a dla osób mających na utrzymaniu dzieci kwotę 50 zł miesięcznie. W odwołaniu od powyższej decyzji S. E. podniósł, że świadczenie pieniężne jest w niższej kwocie niż wnioskował, jak również, iż kwota w wysokości 1 zł dziennie jest niewystarczająca na zaspokojenie potrzeb żywnościowych. Zarzucił organowi I instancji rażące naruszenie prawa poprzez niezrealizowanie obowiązków jakie nakłada na organ ustawa. Wskazał również iż, jest on dyskryminowany, ponieważ otrzymał pomoc w niższej wysokości niż ucząca się młodzież czy osoby mające na utrzymaniu dzieci. W dniu "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję, nr "[...]", utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach zaskarżonej decyzji stwierdziło, iż S. E. jako osoba samotnie gospodarująca otrzymał świadczenie w takiej samej wysokości jak inne osoby samotnie gospodarujące. Większa kwota została przyznana jedynie osobom mającym na wychowaniu dzieci. Kolegium wskazało odnośnie wysokości pomocy dla dzieci i młodzieży, że w odróżnieniu od osób dorosłych nie są one w stanie same zapewnić sobie żadnych dochodów i jako takie powinny być objęte szczególnym wsparciem ze strony ośrodków pomocy społecznej. Ponadto organ odwoławczy przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (II SA/Gd 1136/01) dotyczący świadczeń z pomocy społecznej, w którym Sąd zauważył, iż "szczupłość posiadanych (przez organ) środków finansowych często sprawia, że świadczenia znacznie odbiegają w swojej wysokości od oczekiwań osób lub rodzin o nie wnioskujących. Nie jest to jednakże równoznaczne z naruszeniem prawa". Dlatego też organ pomocy społecznej posiadając określone środki w budżecie przeznaczone na pomoc w zakresie dożywiania na bieżący rok przez musi racjonalnie nimi gospodarować. Organ II instancji podkreślił również, że zarówno przepisy u.o.p.s., jak i ustawy o dożywianiu nie wskazują minimalnych czy maksymalnych kwot które winny być przyznane osobie spełniającej kryterium dochodowe. Rozstrzygnięcia w tych sprawach podejmowane są w ramach uznania administracyjnego. Konstrukcja przepisu o pomocy w dożywianiu w ramach ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania jest podobna do konstrukcji zasiłku celowego i jako taka jest świadczeniem uznaniowym tzn. takim, którego przyznanie przy spełnieniu kryterium dochodowego wynikającego z art. 8 ust. 3 u.o.p.s. nie tworzy po stronie organu pomocy społecznej obowiązku przyznania świadczenia. Na powyższą decyzję Kolegium S. E. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie żądając jej uchylenia, jak też uchylenia decyzji organu I instancji. Uzasadniając skargę przytoczył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Dodał, iż możliwości finansowe organu powinny pozostawać bez względu na wysokość wnioskowanego świadczenia. Argumentację organu dotyczącą wysokości pomocy dla dzieci i młodzieży uznał za ohydną. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując pogląd prawny wyrażony w kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Innymi słowy mówiąc sąd administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w toku kontroli legalności zaskarżonego aktu podjętego w postępowaniu administracyjnym nie stwierdził istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organy rozpatrujące sprawę poczyniły prawidłowe ustalenia i wbrew stanowisku skarżącego dokonały trafnej wykładni przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy u.o.p.s. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 u.o.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Zamieszczenie w niniejszym przepisie przez ustawodawcę słowa "może" oznacza, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, podejmowana jest na podstawie uznania administracyjnego. Tym samym spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Skoro więc decyzja o przyznaniu zasiłku celowego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony, która musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania jej tego świadczenia lub jego rozmiar będzie różny od tego, który strona określiła we wniosku. Zarówno wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Wskazał na to również Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 25 stycznia 2008r. (sygn. akt l OSK 624/2007) orzekł, iż: "sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi bowiem mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej". Jednakże decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego nie może też być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o.p.s. daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i art. 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu zasiłku celowego wskazał możliwości i środki finansowe na zasiłki celowe jakimi dysponuje w 2008r. Zgodnie z wyliczeniami organu pierwszej instancji średnia wysokość zasiłku dla osoby samotnie gospodarującej będzie wynosić w 2008r. 30 zł., a dla osób mających na utrzymaniu dzieci kwotę 50 zł miesięcznie. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, a o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko sytuacja życiowa skarżącego, lecz także możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Zatem zarzuty skargi dotyczące przyznania zbyt niskiej kwoty na zaspokojenie potrzeb żywnościowych są bezzasadne, gdyż spełnianie kryteriów ustawowych przez osobę zainteresowaną nie oznacza obowiązku przyznania jej tego świadczenia we wnioskowanej wysokości. Ponadto w ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy odniosły się do przepisów ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Ustawa ta określa szczegółowe warunki, bez których spełnienia nie mogą być przyznane określone w niej formy pomocy w zakresie dożywiania. Zasadniczym kryterium jest dochód, którego wysokość wpływa na odpłatność lub nieodpłatność pomocy w formie świadczenia rzeczowego lub posiłku. Organy administracyjne również odniosły się do tej kwestii w swoich rozstrzygnięciach. Z uwagi na to, iż skarżący osiąga dochód mniejszy niż 150 % kryterium dochodowego kwalifikował się do przyznania świadczenia pieniężnego na zakup żywności. Wskazać również należy, iż kontrolując decyzję wydaną w ramach uznania administracyjnego, zwłaszcza korzystną dla strony, Sąd nie może wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji wyznaczonych przez ustawę organów i określać wysokość przyznawanej pomocy w tych przypadkach, w których ustawodawca pozostawił uznaniu organów, gdyż tylko one, dysponując środkami finansowymi, mogą udzielać świadczeń. Reasumując, sama trudna sytuacja finansowa skarżącego nie mogła mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ani organy administracji, ani sąd administracyjny nie orzekają w oparciu o zasady współżycia społecznego. Mając powyższe na względzie, wobec braku podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.