II SA/Ol 530/24

Dnia 19 listopada 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2024 roku sprawy ze skargi H. T. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie załatwienia wniosku dotyczącego udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Warmińsko-Mazurskiego na rzecz skarżącego H. T. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] r., Starosta Bartoszycki odmówił H. T. (dalej jako: "skarżący"), załatwienia wniosku dotyczącego udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Decyzja ta została doręczona skarżącemu 5 kwietnia 2024 r. Skarżący wniósł od ww. decyzji odwołanie bezpośrednio do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Olsztynie (dalej jako: "organ odwoławczy", "WINGiK") pismem z 17 kwietnia 2024 r., za pośrednictwem operatora pocztowego Deutsche Post, które wpłynęło do organu odwoławczego 22 kwietnia 2024 r. Postanowieniem z [...] r., WINGiK stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg 6 kwietnia 2024 r. i zakończył się 19 kwietnia 2024 r. Decyzja Starosty Bartoszyckiego zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i pośrednim trybie wnoszenia odwołania. WINGiK stwierdził, że odwołanie zostało wniesione w dniu 22 kwietnia 2024 r. do organu niewłaściwego na tym etapie postępowania. Zgodnie z art. 129 § 1 i 2, art. 132 i art. 133 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "k.p.a."), to Starosta Bartoszycki, jako organ wydający decyzję, był organem właściwym, do którego należało nadać pismo odwołania w placówce pocztowej. WINGiK stwierdził, że z powyższych faktów wynika, że, w rozumieniu art. 65 § 2 k.p.a., przedmiotowe odwołanie zostało wniesione do organu niewłaściwego po upływie przepisanego terminu i należy je traktować za wniesione bez zachowania terminu. Przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia skutkuje stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania i kończy postępowanie. W skardze wniesionej na ww. postanowienie, skarżący zarzucił naruszenie art. 65 § 1 i § 2 k.p.a. i wniósł o nakazanie WINGiK wydania wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu z mapy ewidencyjnej dla nieruchomości zlokalizowanej w gminie B. pod adresem D. dawniej Nr [...](1), obecnie Nr [...](2). W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w dwunastym dniu terminu na wniesienie odwołania wysłał odwołanie do WINGiK. Odwołanie było poprawnie zaadresowane, ale przez przeoczenie, koperta została mylnie zaadresowana bezpośrednio do organu odwoławczego. W tym przypadku WINGiK powinien to odwołanie rozpatrzyć, żądając od organu pierwszej instancji akt sprawy. Dodał, że skarga może być wniesiona do organu w trybie bezpośrednim lub pośrednim. W pierwszym trybie skargę wnosi sam skarżący – art. 251 k.p.a., z kolei wniesienie skargi w trybie pośrednim obejmuje przypadki, gdy skarga przekazywana jest organowi za pośrednictwem organu niższej instancji – art. 248 k.p.a. WINGiK stwierdził uchybienie terminu i nie rozpatrzył odwołania, co jego zdaniem narusza jego prawo do składania skarg do organów administracji publicznej, zagwarantowane w art. 63 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę, WINGiK wskazał, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów art. 65 § 1 i § 2 k.p.a., tylko zgodnie z brzmieniem je realizuje. Organ, który wydał zaskarżoną decyzję był organem właściwym, ponieważ odwołanie tylko na niego nakłada obowiązki i uprawnienia wynikające z art. 130 § 2, art. 132 i art. 133 k.p.a. Organ odwoławczy "z odwołaniem nierozpatrzonym przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, nie może realizować żadnych praw i obowiązków wynikających z Rozdziału 10 Odwołania k.p.a. i działa wg przepisów ogólnych dotyczących postępowania z podaniami, dlatego był organem niewłaściwym w sprawie wniesionego odwołania". Gdyby WINGiK był właściwy w sprawie wniesionego odwołania, to nie mógłby zastosować art. 65 k.p.a. i odwołania by nie mógł zwrócić, ale wówczas złamałby przepisy dotyczące procedury odwoławczej. Podanie (odwołanie) zostało wniesione 22 kwietnia 2024 r., po upływie przepisanego terminu (6-19 kwietnia 2024 r.), "dlatego nie uważa się za wniesione z zachowaniem terminu". W ocenie organu odwoławczego, znaczenie ma data wniesienia podania do organu niewłaściwego, a nie nadania podania w placówce pocztowej. Odnosząc się natomiast do żądania wydania dokumentów, WINGiK wskazał, że nie prowadzi on baz danych, z których można faktycznie zrealizować udostępnienie żądanych dokumentów oraz nie ma uprawnień do wydania wypisu z rejestru gruntów oraz wyrysu mapy ewidencyjnej, ponieważ taka działalność należy do właściwości starosty i tylko przez niego może zostać wykonana. Ostatecznie organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a"), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przeprowadzona przez tutejszy Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, że narusza ono prawo, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego, a skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie WINGiK stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Starosty w przedmiocie odmowy załatwienia wniosku dotyczącego udostępnienia informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Sporną pomiędzy skarżącym a organem jest kwestia, czy nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Zasadą jest, że odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu pierwszej instancji (art. 129 § 1 k.p.a.). Z kolei w myśl art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (...) albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Z akt sprawy wynika, że decyzję organu pierwszej instancji doręczono skarżącemu 5 kwietnia 2024 r., a zatem – w myśl art. 129 § 2 k.p.a. i jak słusznie obliczył organ odwoławczy – czternastodniowy termin do złożenia (nadania) odwołania upływał 19 kwietnia 2024 r. Okolicznością bezsporną jest, że odwołanie zostało nadane 17 kwietnia 2024 r. w placówce operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, tj. w placówce Deutsche Post, co potwierdza stempel na kopercie odwołania oraz potwierdzenie nadania i wydruk ze strony śledzenia przesyłek załączone do skargi. Organowi wyjaśnić należy, że pominięty przez niego w sprawie art. 57 § 5 k.p.a. określa warunki, jakie muszą być spełnione dla uznania terminu za zachowany w sytuacji, gdy pismo nie zostało złożone bezpośrednio organowi administracji. Przepis ten wprowadza wyjątek od zasady, że pismo powinno dotrzeć do adresata przed upływem terminu (por. P. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024). Bez znaczenia w sprawie pozostaje więc okoliczność, że do organu odwołanie wpłynęło 22 kwietnia 2024 r. Odnosząc się natomiast do kwestii niewłaściwości WINGiK, to w istocie, merytoryczne rozpatrzenie odwołania bezpośrednio przez organ odwoławczy narusza przepis art. 129 § 1 i art. 132 k.p.a. i powoduje, że decyzja organu odwoławczego jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1, bowiem narusza właściwość instancyjną (zob. A. Skóra [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 127-269. Tom III, red. M. Karpiuk, P. Krzykowski, Olsztyn 2021, LEX/el.). W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy całkowicie pominął jednak przepis art. 65 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którym jeśli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzić więc należy, że skarżący wniósł odwołanie od decyzji Starosty Bartoszyckiego z zachowaniem ustawowego terminu, wobec czego brak było podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu przez organ odwoławczy. Ostatecznie skarżącemu wyjaśnić należy, że tutejszy Sąd nie mógł odnieść się do kwestii merytorycznych podniesionych w skardze, ponieważ kontrolowana sprawa dotyczy zagadnienia procesowego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, o czym orzeczono w pkt. 1) sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących zwrot uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł, orzeczono w pkt. 2) sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a.