II SA/Ol 531/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg J. B. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić zwolnienia J. B. od kosztów sądowych. W odpowiedzi na doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł skarżąca – J. B. złożyła, na urzędowym formularzu, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na długi czas trwania sprawy, której dotyczy skarga i rosnące w związku z tym koszty. Podniosła, iż znajduje się ciężkiej sytuacji finansowej, gdyż wspólnie z mężem mają "[...]" kredyty i pożyczkę, a ich spłata istotnie obniża ich realne środki na życie, które zostają na utrzymanie dwojga "[...]" dzieci. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwójką dzieci. Do majątku skarżącej należy dom o pow. "[...]" w stanie surowym oraz nieruchomość rolna o pow. "[...]". W rubryce nr 10 skarżąca wykazała dochody: własny z tytułu "wypłaty" w kwocie "[...]" i z tytułu "najmu" w kwocie "[...]" (nie wskazując, co jest przedmiotem najmu) oraz męża z tytułu "wypłaty" w kwocie "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, iż strony zobowiązane są co do zasady do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu, powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W konsekwencji, jeżeli strona posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę, bądź też posiada majątek, szczególnie nieruchomości, to powinna partycypować w kosztach postępowania (zob. M. Niezgódka-Medek, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 725-728 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. Zauważyć należy, iż dochód z tytułu zatrudnienia zarówno skarżącej ("[...]"), jak i jej męża ("[...]"), znacznie przewyższa kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę, a skarżąca uzyskuje ponadto dochód z tytułu najmu ("[...]"). Nie można uznać zatem, że sytuacja finansowa skarżącej i jej rodziny jest rzeczywiście tak trudna, że nie jest ona w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Dodatkowo zauważyć należy, iż na ocenę możliwości finansowych strony ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu, lecz także będący w jej posiadaniu majątek. W niniejszej natomiast sprawie, do majątku skarżącej należy dom o pow. "[...]" w stanie surowym oraz nieruchomość rolna o pow. "[...]", na której - zgodnie z aktami administracyjnymi - planowana jest inwestycja polegająca na budowie dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z niezbędną infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu (na działce skarżącej i działce sąsiedniej). W tej zatem sytuacji trudno przyjąć, że osoba, która planuje inwestycję o takich rozmiarach, nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na pokrycie wymaganych obecnie kosztów sądowych oraz ewentualnych dalszych, które mogą, ale nie muszą, pojawić się na dalszym etapie postępowania. We wniosku skarżąca powołała się wprawdzie na trudną obecnie sytuację finansową rodziny spowodowaną koniecznością spłaty "[...]" kredytów i pożyczki, jednakże co do zasady ponoszenie wydatków związanych ze spłatą pożyczek, czy też kredytów, nie może być uznane samo w sobie za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, gdy strona wykonuje inne ciążące na niej zobowiązania, a jednocześnie żąda by na tej podstawie koszty postępowania sądowego w jej sprawie pokrywał za nią Skarb Państwa. Nie można tym samym uznać za usprawiedliwiony poglądu, według którego cele, na które zaciągnięte zostały pożyczki/kredyty, są w każdym przypadku ważniejsze od ponoszenia kosztów sprawy sądowoadministracyjnej. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy skarżąca, którą ze względu na przedstawioną wyżej sytuację finansową i majątkową, trudno jest uznać za osobę należącą do grona osób ubogich, nie wykazała, że mimo posiadanych dochodów i majątku nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na zakończenie zauważyć należy, że skarżąca nie wypełniła prawidłowo rubryki nr 8 urzędowego formularza (8. Stan majątkowy osób pozostających ze mną we wspólnym gospodarstwie domowym). Mając jednak na uwadze sytuację materialną skarżącej i jej rodziny wykazaną w tym formularzu uznano, że w warunkach niniejszej sprawy względy ekonomiki procesowej uzasadniają merytoryczne rozpoznanie wniosku bez wzywania skarżącej do uzupełnienia przedmiotowego braku. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.