II SA/Ol 531/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi R. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz R. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. (dalej: "PINB") decyzją z dnia 12 lutego 2024 r. zobowiązał właściciela nieruchomości – P.J. do rozbiórki obiektu budowlanego - wolnostojącej, trwale związanej z gruntem tablicy reklamowej umieszczonej na działce nr [...] obr. [...], gm. N., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przedmiotowa decyzja została doręczona inwestorowi – R. (dalej: "skarżący") 4 marca 2024 r. W dniu 8 kwietnia 2024 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że odwołanie zostało wysłane w terminie, tj. 18 marca 2024 r. w placówce pocztowej, ale po dwóch dniach otrzymał informację, że urząd pocztowy zwraca wysłaną korespondencję bez podania przyczyny. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2024 r., nr P.7721.41.2024 12MMa Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyjaśniono, że skarżący nie uprawdopodobnił, że dołożył należytej staranności przy dbaniu o swój interes jakim jest złożenie odwołania w terminie. Poza tym nie podał przyczyny zwrotu korespondencji przez Pocztę Polską, chociaż przyczyna niedoręczenia pisma została opisana na przesyłce. Skoro zatem odwołanie zostało nadane po terminie, tj. 22 marca 2024 r. (termin do wniesienia odwołania minął 18 marca 2024 r.), a w złożonym wniosku skarżący nie uprawdopodobnił uchybienia terminu z nie swojej winy, to WINB odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na powyższe postanowienie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia odwołania lub wyznaczenie nowego terminu na dokonanie tej czynności. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że wniósł odwołanie od decyzji PINB w ustawowym terminie, tj. 18 marca 2024 r. nadając je w placówce pocztowej. Po dwóch dniach otrzymał elektroniczne zawiadomienie z Poczty Polskiej zawierające informację, iż Urząd Pocztowy w N. zwraca wysłaną korespondencję - nie podano przyczyny zwrotu. W tej sytuacji skarżący 22 marca 2024 r. powtórnie wysłał odwołanie. W międzyczasie skarżący otrzymał korespondencję zawierającą odwołanie wysłane 18 marca 2024 r. Na tylnej części koperty widniał napis: "Adresat nie istnieje". Okazało się, że skarżący błędnie wpisał ulicę adresata – zamiast ul. M wpisana została ul. M1. Skarżący wyjaśnił, że starał się ten błąd naprawić bez zbędnej zwłoki. Wskazał również, że w 2021 r. przeszedł udar i ma duże problemy ze zdrowiem (na potwierdzenie dołączył orzeczenie o niepełnosprawności), ma również sporą wadę wzroku, która prawdopodobnie była główną przyczyną błędnego wpisania ulicy na kopercie. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935. – zwanej dalej p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (§ 1). Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot kontroli sądowej stanowiło postanowienie WINB, którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z dnia 12 lutego 2024 r. w sprawie zobowiązania właściciela nieruchomości do rozbiórki obiektu budowlanego. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: "k.p.a.", od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, zaś art. 129 § 2 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się, że w sytuacji gdy odwołanie zostanie złożone po upływie – przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. lub w przepisach szczególnych – terminu do jego wniesienia, wówczas na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej z reguły powoduje, że rozstrzygnięcie to staje się ostateczne. Każde uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie (art. 134), chyba że strona domaga się przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony (por. A. Wróbel [w:] Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex/el. 2023. Komentarz do art. 134; postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2016 r., I OZ 1237/16; wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1551/19; dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: "CBOSA"). Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zatem warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy w niedochowaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2019, s. 397-399). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., FZ 13/04, niepublikowane). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła przewidzieć i usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2008 r., II OZ 1231/08, CBOSA). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., II OZ 849/10, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie z akt administracyjnych wynika, że decyzja PINB z dnia 12 lutego 2024 r. została doręczona skarżącemu skutecznie w dniu 4 marca 2024 r. (wydruk ze śledzenia przesyłek). Zatem termin do wniesienia odwołania upływał skarżącemu w poniedziałek 18 marca 2024 r. Tymczasem odwołanie wniesione zostało przez skarżącego w dniu 22 marca 2024 r., a zatem po upływie terminu do jego wniesienia, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania skarżący wskazał, że z powodu złego stanu zdrowia (spora wada wzroku, przebyty w 2021 r. udar) błędne zaadresował przesyłkę i w związku z tym przesyłka została mu zwrócona. Skarżący wyjaśnił, że wniósł odwołanie od decyzji PINB w ustawowym terminie, tj. 18 marca 2024 r. nadając je w placówce pocztowej. Po dwóch dniach otrzymał elektroniczne zawiadomienie z Poczty Polskiej zawierające informację, iż Urząd Pocztowy w N. zwraca wysłaną korespondencję - nie podano przyczyny zwrotu. W tej sytuacji skarżący 22 marca 2024 r. powtórnie wysłał odwołanie. W międzyczasie skarżący otrzymał korespondencję zawierającą odwołanie wysłane 18 marca 2024 r. Na tylnej części koperty widniał napis: "Adresat nie istnieje". Okazało się, że skarżący błędnie wpisał ulicę adresata – zamiast ul. M wpisana została ul. M1. WINB w zaskarżonym postanowieniu uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż dołożył należytej staranności przy dbaniu o swój interes jakim jest złożenie odwołania w terminie. Poza tym nie podał przyczyny zwrotu korespondencji przez Pocztę Polską, chociaż przyczyna niedoręczenia pisma została opisana na przesyłce. W ocenie Sądu, powyższe okoliczności były wystarczające, aby uznać, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Problemy skarżącego ze zdrowiem, a w szczególności ze wzrokiem spowodowały, że błędnie zaadresował on odwołanie do PINB (wskazał niewłaściwą nazwę ulicy) i chociaż nadał odwołanie w terminie, tj. 18 marca 2024 r., przesyłka nie została doręczona adresatowi. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie skarżący w sposób wystarczający uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezawinionych. Przypomnieć należy, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia. W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., II FSK 178/12, CBOSA). Także w doktrynie przyjmuje się, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamykać stronie drogi do obrony jej praw (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2017, s. 362). Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.