II SA/Ol 534/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004 r., sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia 5 kwietnia 2004 roku, znak "[...]" odmówił M. B. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego bezzwrotnego na pokrycie kosztów wynajmu pokoju w wysokości 500 złotych argumentując, że jej dochód własny przekracza kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Nie zgadzając się z powyższą decyzją M. B. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu podniosła, że zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z prośbą o pokrycie kosztów wynajmu pokoju na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 października 2001 roku w sprawie udzielania pomocy na usamodzielnienie, kontynuowanie nauki oraz zagospodarowanie dla pełnoletnich osób z rodzin zastępczych oraz osób opuszczających niektóre typy placówek opiekuńczo-wychowawczych i domów pomocy społecznej, zakłady poprawcze, schroniska dla nieletnich i specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze (Dz. U. nr 120, poz. 1293 ze zm.), a nie o zasiłek celowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 12 lipca 2004 roku, znak "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, że skarżąca zwróciła się do organu I instancji o "całkowite pokrycie wydatków związanych z wynajmem pokoju, tj. 500 złotych miesięcznie oraz ułatwienie uzyskania mieszkania socjalnego z zasobów gminy O.". Z kolei w toku postępowania precyzując żądanie oświadczyła, że wnosi o "przyznanie zasiłku celowego bezzwrotnego na wynajem pokoju w wysokości 500 złotych oraz ułatwienie uzyskania mieszkania socjalnego z zasobów gminy O.". Natomiast po odmowie przyznania zasiłku celowego bezzwrotnego na pokrycie kosztów wynajmu pokoju, M. B. zarzuciła, że wniosła o pokrycie kosztów wynajmu pokoju na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 października 2001 roku, a nie o zasiłek celowy. W tej sytuacji organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie znajduje uzasadnienia, gdyż § 5 cyt. rozporządzenia stanowi o zadaniach opiekuna wyznaczonego dla osoby usamodzielnianej, a nie o uprawnieniach tej osoby do żądania kosztów wynajmu pokoju. Ponadto z wyjaśnień Zastępcy Dyrektora MOPS w O. zawartych w piśmie z 7 maja 2004 roku wynika, że odwołująca otrzymała należną pomoc jako osoba usamodzielniana na podstawie § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 października 2001 roku. MOPS w O. wystąpił też do Urzędu Miasta O. o przyznanie odwołującej lokalu mieszkalnego z zasobów komunalnych. Zatem zdaniem organu odwoławczego, gdy MOPS w O. wypełnił wobec M. B. obowiązki wynikające z przepisów cyt. rozporządzenia, to skarżąca w toku postępowania sprecyzowała wniosek o "przyznanie zasiłku celowego bezzwrotnego". Zgodnie z tym wnioskiem organ I instancji rozpatrzył sprawę, a ponieważ osiągany przez skarżącą dochód przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej - odmówił przyznania zasiłku. Na powyższą decyzję M. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się stwierdzenia jej nieważności oraz decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu podniosła, że ma prawo do pełnego usamodzielnienia, które gwarantuje jej rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 października 2001 roku. Jej zdaniem MOPS w O. nie wypełnił wszystkich obowiązków wynikających z cyt. rozporządzenia. Ponadto jako osoba niepełnosprawna ma prawo do korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji zgodnie z Ustawą o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie argumentując, że z materiałów dowodowych prowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że skarżąca we wniosku wszczynającym postępowanie nieprecyzyjnie określiła swoje żądanie. Żądanie zostało uściślone w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, z którego wynikało, że jest ona zainteresowana uzyskaniem bezzwrotnego zasiłku celowego na wynajem pokoju w wysokości 500 zł. W chwili składania wniosku nie udokumentowała faktu wynajęcia pokoju, ani też tego, że koszt wynajęcia pokoju wynosi 500 zł. Dlatego organ I instancji zasadnie potraktował złożony wniosek jako wniosek o przyznanie zasiłku celowego. O odmowie przyznania świadczenia zdecydował fakt, że dochód skarżącej jest wyższy niż uprawniające do tego kryterium dochodowe osoby prowadzącej samodzielnie gospodarstwo domowe. W ocenie Kolegium skarga nie jest zasadna. Przedmiotem prowadzonego postępowania odwoławczego i zaskarżonej decyzji było jedynie świadczenie w postaci zasiłku celowego przyznawanego na podstawie Ustawy o pomocy społecznej z 29 listopada 1990 roku (tekst jedn. Dz.U. z 1998 roku, nr 64, poz. 414 ze zm.). Ta ustawa nie przewidywała możliwości udzielenia osobom usamodzielnianym świadczenia w postaci comiesięcznego opłacania czynszu za wynajem lokalu mieszkalnego. Takiego świadczenia nie przewiduje również obowiązująca od l maja 2004 roku Ustawa z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593). Słusznie też nie rozpatrywano sprawy pod kątem zastosowania art. 41 pkt l powyższej ustawy, gdyż na podstawie tego przepisu może być przyznany zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej (461 zł), a skarżąca domagała się świadczenia w wysokości 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. M. B. wystąpiła do organu I instancji z prośbą o pokrycie wydatków związanych z wynajmem pokoju, tj. 500 zł miesięcznie oraz ułatwienie uzyskania mieszkania socjalnego z zasobów gminy O. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2001 roku (IV SA 1091/99, niepubl.), w razie wszczęcia postępowania na wniosek - obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Natomiast, jeżeli organ, do którego zgłoszono wniosek o wszczęcie postępowania, ma wątpliwości co do tego, czego dotyczy wniosek - obowiązkiem tego organu jest podjęcie z urzędu czynności wyjaśnienia treści żądania strony. Co prawda podczas wywiadu środowiskowego organ doszedł do przekonania, że skarżąca zwróciła się z prośbą o przyznanie jej zasiłku celowego bezzwrotnego na wynajem pokoju oraz ułatwienie uzyskania mieszkania socjalnego z zasobów gminy O. Jednakże w odwołaniu od decyzji skarżąca podniosła, że nie zwracała się o przyznanie jej zasiłku celowego bezzwrotnego, tylko z prośbą o pokrycie kosztów wynajmu pokoju na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 października 2001 roku. W tej sytuacji należy uznać, że organ nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku i nie ustalił dokładne treści żądania strony. A przecież treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Skarżąca jako osoba usamodzielniana domagała się pokrycia kosztów wynajmu pokoju na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 października 2001 roku i to żądanie powinno być rozpatrywane w postępowaniu przed organem I instancji co było zupełnie oczywiste już od czasu złożenia odwołania przez M. B. Wydaje się, że w sytuacji gdy treść pierwotnego wniosku skarżącej mogła budzić i budziła wątpliwości co do tego czego M. B. się domaga, to w sytuacji gdy uwzględnić to, iż wobec skarżącej mogły być zastosowane przepisy cytowanego wcześniej rozporządzenia samo stwierdzenie w wywiadzie środowiskowym, że wnosi ona o przyznanie zasiłku celowego nie było wystarczające. Ten tok myślenia dodatkowo umacnia to, że M. B. jest do pewnego stopnia osobą nieporadną, nadto od samego początku rzeczą oczywistą było to, iż zasiłek celowy nie zostanie jej przyznany, gdyż posiada ona rentę i tym samym nie spełnia kryterium dochodowego by otrzymać stały zasiłek celowy. Dlatego też chociaż sprawa o przyznanie M. B. zasiłku celowego z teoretycznego punktu widzenia rozstrzygnięta została prawidłowo nie można było uznać, że organy orzekające w niniejszej sprawie rozstrzygnęły ten wniosek z którym do opieki społecznej wystąpiła M. B. Sąd w żadnym stopniu nie przesądza tego czy, a jeżeli tak to jakie świadczenie może być przyznane skarżącej na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 9 października 200Ir. ale jeżeli skarżąca z takim wnioskiem wystąpiła to winien on być rozpoznany. W tym stanie sprawy, na mocy art. 145 § l pkt l lit. c Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, póz 1270 ze zm.), orzeczono w punkcie I wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej j ą decyzji organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. w punkcie II wyroku orzeczono, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.