II SA/Ol 536/10

Dnia 19 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Irena Szczepkowska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2010 roku sprawy ze skargi E. D. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 listopada 2009 roku - sygn. akt II SO/Ol 17/09 postanawia - odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2009r. sygn. akt II SO/Ol 17/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie umorzył postępowanie w sprawie z wniosku E. D. na Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie wymierzenia kary grzywny za nieprzekazanie skarg wraz z aktami. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że wnioskiem z dnia 20 października 2009r. E. D. wystąpił do tut. Sądu o wymierzenie Dyrektorowi Aresztu Śledczego kary grzywny za nie przekazanie sądowi administracyjnemu wniesionych przez niego skarg na bezczynność organu, których kopie zostały dołączone do wniosku. Skargi te dotyczyły udostępnienia akt, kary dyscyplinarnej, posiadania w celi sprzętu komputerowego, udzielania przepustek, podgrupy klasyfikacyjnej. Podał, iż mimo wyraźnego wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie jako adresata tych skarg, zostały one przekazane do Wydziału Penitencjarnego w Sądzie Okręgowym, do którego wnioskodawca nie ma zaufania. Jednakże pismem z dnia 2 listopada 2009r. E. D. oświadczył, iż cofa swój wniosek z 20 października 2009r. o wymierzenie grzywny z uwagi na fakt, iż zgodnie z jego wolą skargi zostały przesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się przesłanek kwalifikujących cofnięcie wniosku jako niedopuszczalne i na mocy art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) umorzył postępowanie. Następnie pismem z dnia 16 maja 2010 r. skarżący wskazał, że na podstawie art. 88 § 1 i 2, art. 84 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego w związku 106 § 5 ppsa uchyla się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego Sądowi w piśmie z dnia 2 listopada 2009 r., w którym cofnął wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Aresztu Śledczego za nieprzekazanie Sądowi wniesionej skargi z dnia 7 października 2009 r. na bezczynność tego organu w przedmiocie odmowy uchylenia kary dyscyplinarnej. E. D. wyjaśnił, że w błąd w powyższym zakresie wprowadził go organ informując pismem z dnia 29 października 2009 r., że skargi adresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zostały przekazane do tego Sądu. Tymczasem z pisma WSA w Olsztynie z 6 maja 2010 r. II SAB/Ol 55-57/09 wynika, że organ przedmiotowej skargi nie przekazał. Gdyby nie ten błąd E. D. stwierdził, że nie cofnąłby wniosku o wymierzenie grzywny. Następnie E. D. pismem z 1 czerwca 20010 r. sprecyzował, że wniosek z dnia 16 maja 2010 r. jest skargą o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 maja 2009 r. sygn. akt II SO/Ol 17/09. Wyjaśnił, że podstawę wznowienia stanowi art. 273 § 2 ppsa. Wskazał, że pismem z 12 maja 2010 r. organ poinformował skarżącego, że przekazał do WSA w Olsztynie trzy skargi na bezczynność. Tymczasem skarg tych skarżący wniósł pięć i dwie skargi nie zostały przekazane do Sądu. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Dyrektor Aresztu Śledczego wniósł o odrzucenie skargi. Podniósł, że skarżący był na bieżąco informowany o sposobie rozpoznania i kierowania składanych przez niego skarg i wniosków. Wskazał, że administracja Aresztu Śledczego nie dysponuje skargami E. D. z dnia 6 i 7 października 2009 r. o czym świadczy pismo z dnia 9 października 2009 r. adresowane do Sądu Okręgowego. Organ wyjaśnił, że zgodnie z zaleceniem Sądu Okręgowego z dnia 27 października 2009 r. jedynie skargi z 8 października 2009 r. i z 9 października 2009 r. (dwie) zostały przekazane do WSA w Olsztynie. Następnie WSA w Olsztynie postanowieniami z 12 listopada 2009 r. sygn. akt II SAB/Ol 55/09, 56/09 i 57/09 odrzucił te skargi. Innych skarg do przekazania do WSA w Olsztynie Dyrektor Aresztu Śledczego nie otrzymał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi dopuszcza możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia sądu, jeżeli zapadło ono z naruszeniem bezwzględnie obowiązujących zasad prawa i jest rażąco sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy. Temu celowi służy instytucja wznowienia postępowania, która jest dopuszczalna jedynie w ściśle sprecyzowanych w ustawie przypadkach. Należy podkreślić, że wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają wyłącznie te przesłanki wznowienia postępowania, które są następstwem zdarzeń powstałych w danym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Warunkiem możliwości rozpatrywania zasadności skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest wniesienie jej w terminie i oparcie na ustawowej podstawie wznowienia, co wynika wprost z art. 280 § 1 ppsa. Brak jednej z tych przesłanek powoduje, że rozpatrywanie skargi pod względem merytorycznym jest niemożliwe i skutkuje odrzuceniem skargi. Podstawy wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wojewódzkiego sądu administracyjnego zostały wymienione w przepisach art. 271- 274 ppsa i można podzielić je na trzy grupy: przyczyny nieważności (art. 271), orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą (art. 272) oraz właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273). W myśl art. 277 w/w ustawy skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W przedmiotowej sprawie skarżący złożył skargę w terminie określonym w art. 277 ppsa, skoro o podstawie wznowienia na którą się powołuje dowiedział się w maju 2010 r. Skarżący w skardze wskazał również na ustawową przesłankę wznowienia wymienioną w art. 273 § 2 ppsa, zgodnie z którą można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Stosownie natomiast do treści art. 281 na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Skarżący wskazując na podstawę wznowienia wyjaśnił, że w październiku 2009r. sporządził pięć skarg na bezczynność organu kierowanych do WSA w Olsztynie, które zamierzał wnieść za pośrednictwem organu. Z uwagi na brak przekazania skarg do Sądu skarżący złożył wniosek o wymierzenie organowi grzywny, który to wniosek został następnie cofnięty ze względu na pismo organu z 29 października 2009 r., w którym organ poinformował, że przesłał skargi do WSA w Olsztynie. Z tego względu skarżący cofnął wniosek o wymierzenie grzywny, a Sąd postanowieniem z dnia 17 listopada 2009 r. umorzył postępowanie w tym przedmiocie. Po czym skarżący w maju 2010 r. z pisma WSA w Olsztynie i z pisma organu dowiedział się, że organ przesłał do Sądu jedynie trzy skargi. Podstawą wznowienia - w ocenie skarżącego - jest więc wprowadzenie go w błąd przez organ, który poinformował o przesłaniu skarg, nie podał zaś, że przesłał trzy z pięciu wniesionych skarg. Z akt sprawy wynika, że faktycznie skarżący sporządził pięć skarg na bezczynność adresowanych do WSA w Olsztynie, tj. z 6, 7, 8 i 9 (dwie) października 2009 r. Przy czym skargi te zostały przekazane do Sądu Okręgowego, o czym skarżący został poinformowany odpowiednio pismami z 8 października 2009 r. (o przekazaniu skarg z 6 i 7 października 2009 r.) i z 12 października 2009 r. (o przekazaniu skarg z 8 października 2009 r. dwóch skarg z 9 października 2009 r.) Następnie Sąd Okręgowy zwrócił organowi trzy skargi, wskazując, że organ winien je przekazać do WSA w Olsztynie, a organ poinformował skarżącego, że jego skargi zostały przekazane do Sądu nie wskazując jednocześnie, które z wniesionych skarg przekazał. Z tego względu skarżący cofnął wniosek o wymierzenie grzywny. Odnosząc tak ustalony stan faktyczny do przesłanki wznowienia postępowania podanej przez skarżącego wskazać należy, że przesłanka ta w istocie nie zachodzi, a to obliguje Sąd do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. Na rozprawie dochodzi bowiem do powtórnego badania okoliczności warunkujących dopuszczalność wznowienia postępowania. Tym razem jednak sąd jest również uprawniony do zbadania, czy podniesione w skardze przesłanki wznowienia realnie zaistniały (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 4, Komentarze LexisNexis, Warszawa 2010, str. 635). W rezultacie skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu zarówno wtedy, gdy nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jak i wtedy, gdy zostanie ustalone, że powołana w skardze ustawowa podstawa nie zachodzi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2006 r., I FSK 30/06 LEX nr 305389). Z analizy art. 273 § 2 ppsa wynika, że przesłanka wznowienia wskazana w tym przepisie zachodzi jedynie, gdy wyjdą na jaw takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. W sprawie niniejszej skarżący będąc powiadomiony przez organ lakonicznym pismem informującym, że jego skargi zostały przekazane do Sądu, z którego to pisma nie wynikało jakie są to konkretnie skargi, mógł zwrócić się do organu o wskazanie, które konkretnie skargi zostały przekazane do WSA w Olsztynie, czy były to wszystkie skargi lub tylko niektóre z nich. O takie informacje mógł również wystąpić do Sądu przed cofnięciem wniosku o wymierzenie grzywny organowi. Skarżący jednak tego nie uczynił zawierzając drugiej stronie, że jego skargi zostały przekazane. Ta okoliczność przesądza o braku zaistnienia restytucyjnej przesłanki wznowienia określonej w art. 273 § 2 ppsa. Strona bowiem mogła wyjaśnić okoliczności na które obecnie powołuje się w skardze o wznowienie postępowania, ustalając, które skargi zostały przekazane do WSA w Olsztynie, tym bardziej, że strona była poinformowana o przekazaniu skarg do Sądu Okręgowego dwoma oddzielnymi pismami organu, tj. pismami z 8 i 12 października 2009 r. Ustalenie tych okoliczności mogłoby ewentualnie nie spowodować cofnięcia wniosku o wymierzenie grzywny, choć oczywiście cofnięcie takiego wniosku leży jedynie w dyspozycji strony i wiąże Sąd z wyjątkiem przypadków określonych w art. 60 ppsa. Na marginesie organowi można wskazać jedynie, że to do sądu należy ocena dopuszczalności skargi, a następnie ocena zasadności zarzutów w niej zawartych. Bezpodstawnym jest zatem niewypełnienie przez organ obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 ppsa z tego względu, iż organ uznaje, że skarga nie podlega kontroli sądu administracyjnego z uwagi na to, że nie mieści się w katalogu czynności i aktów poddanych nadzorowi sądowemu, których wyliczenie zawiera art. 3 § 2 ppsa. Ocena taka nie leży w kompetencjach organu administracji. Jeżeli skarga nie podlega kontroli sądu podlega ona odrzuceniu, jednakże właściwym do podjęcia takiej decyzji jest wyłącznie sąd administracyjny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2009 r. I OZ 740/09 orzeczenie dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tak więc nie przekazując skargi wraz z aktami sprawy w terminie organ zawsze będzie się narażał na możliwość wymierzenia mu przez sąd grzywny, nawet jeżeli później okaże się, że skarga taka i tak będzie podlegała odrzuceniu ze względu na brak właściwości rzeczowej sądu administracyjnego do jej rozpoznania. Z tych względów skarga o wznowienie postępowania, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 ppsa.