II SA/Ol 537/15
WyrokWSA w Olsztynie2015-11-26
Skład orzekający: Janina Kosowska, Beata Jezielska, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę wiaty garażowej, opierając się na procedurze z art. 49b Prawa budowlanego, w sytuacji gdy inwestor nie wykonał nałożonych obowiązków legalizacyjnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały procedurę z art. 49b Prawa budowlanego, nakazując rozbiórkę wiaty garażowej. Inwestor nie wykonał obowiązków legalizacyjnych nałożonych postanowieniem, co zgodnie z art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące braku możliwości ponownego wstrzymania robót budowlanych oraz kwestii zaskarżalności postanowień wydanych na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę czterech słupów żelbetowych stanowiących konstrukcję wiaty garażowej. Organy nadzoru budowlanego zastosowały procedurę z art. 49b Prawa budowlanego, wzywając inwestorów do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Po bezskutecznym upływie terminu, wydano decyzję nakazującą rozbiórkę. Inwestorzy wnieśli skargę, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej, błędnego zastosowania przepisów oraz braku możliwości zaskarżenia postanowień o wstrzymaniu robót budowlanych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki konstrukcji wiaty oddala skargę.
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta A decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" zobowiązał inwestorów R. G. G. oraz L. G. do wykonania:
1. inwentaryzacji budowlanej wykonanych robót budowlanych przy budowie wiaty garażowej od strony frontowej budynku mieszkalnego przy ul. A (działka nr "[...]") w A, oraz
2. wykonania ekspertyzy technicznej elementów konstrukcyjnych wskazanej wiaty garażowej z określeniem sposobu wykonania jej przykrycia dachowego.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]", uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" i stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał na konieczność zastosowania procedury z art. 49b Prawa budowlanego ze względu na fakt, iż przedmiotowe roboty budowlane stanowiły budowę wiaty o powierzchni do 25 m², a więc na ich rozpoczęcie wymagane było skuteczne zgłoszenie właściwemu organowi administracji architektoniczno budowlanej.
Po stwierdzeniu nieważności decyzji organ I instancji postanowieniem nr "[...]" z dnia "[...]" wstrzymał prowadzenie robót budowlanych, a następnie w związku z faktem, że inwestorzy nie wykonali nałożonych na nich obowiązków, decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" wydaną w oparciu o art. 49b ust. 1 i 2 Prawa budowlanego nakazał wykonanie rozbiórki czterech słupów żelbetowych. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja z "[...]" uchylił decyzję z "[...]" oraz poprzedzające je postanowienie z "[...]" i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcia organu I instancji winny być uchylone w celu umożliwienia stronie legalizacji samowoli zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego.
Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta A postanowieniem z dnia "[...]" wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie wiaty garażowej od strony frontowej budynku mieszkalnego przy ul. A (dz. nr "[...]") w A oraz orzekł o obowiązku przedłożenia wymienionych w postanowieniu dokumentów.
W związku z faktem, iż inwestorzy nie wywiązali się z nałożonych na nich obowiązków organ I instancji działając w oparciu o art. 49b ust. 1 i 2 Prawa budowlanego decyzją nr "[...]" z dnia "[...]", nakazał wykonanie rozbiórki czterech słupów żelbetowych o przekroju kołowym i średnicy 20 cm oraz wysokości 2,25 m, stanowiących konstrukcję wiaty przed wjazdem do garażu, zlokalizowanego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. A w A.
Na powyższe rozstrzygnięcie w ustawowym terminie wnieśli odwołanie R. G G. L. G., wskazując, iż zaskarżona decyzja została wydana mimo, iż organ I instancji nie przekazał do organu odwoławczego zażalenia na poprzedzające ją postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Ponadto wskazali, iż organ I instancji nie miał możliwości ponownie wstrzymywać robót budowlanych, gdyż w sprawie zostało już wydane postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych z dnia "[...]". W ocenie skarżących decyzja oraz poprzedzające ją postanowienie naruszają prawo w sposób rażący.
Decyzją z "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że rozpoczęcie procesu inwestycyjnego powinno być co do zasady poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę. Zasadę tę wyraża art. 28 Prawa budowlanego stanowiąc, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątkiem od tej zasady jest art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w świetle którego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolnostojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m², przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m² powierzchni działki. Art 30 ust. 1 Prawa budowlanego stwierdza, że zgłoszenia właściwemu organowi wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 budowa, o której mowa m. in. w art. 29 ust. 1 pkt 1-3.
Zdaniem organu II instancji, w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że inwestorzy rozpoczęli budowę wiaty o powierzchni do 25 m² bez wymaganego prawem wcześniejszego zgłoszenia zamiaru wykonania - przewidzianego w art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W tej sytuacji zobligowany treścią art. 49b ww. ustawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wdrożył procedurę legalizacyjną i postanowieniem z dnia "[...]" wydanym na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego nałożył na inwestorów obowiązek dostarczenia w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia dokumentów wymaganych do legalizacji obiektu. Wobec niewykonania obowiązków PINB wydał decyzję rozbiórki obiektu. Organ odwoławczy podniósł, że rozstrzygnięcie to nie narusza prawa, bowiem zgodnie z treścią art. 49b ust. 3 nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia jest obligatoryjne, gdy mimo nałożenia w postępowaniu legalizacyjnym (art. 49b ust. 2) obowiązków inwestor, na którego je nałożono nie wykonał ich w ustawowym 30 dniowym terminie. Organ wyjaśnił, że termin określony w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego jest terminem ustawowym, a co zatem idzie organ nie może go skrócić ani przedłużyć, a więc przesłanki o których mowa w art. 49b ust. 3 ustawy zostały spełnione. Wydanie decyzji o rozbiórce było zatem obligatoryjne i niezależne od woli organu.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ II instancji wskazał, iż stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" wywołało skutki prawne od momentu jej wydania, a więc z datą wsteczną. Oznacza to, że w wyniku jej wyeliminowania zaszła konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy. Istotne jest również to, iż organy związane są wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wydanymi w przedmiotowej sprawie.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 30 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Ol 40/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odniósł się do kwestii robót budowlanych wykonywanych z istotnymi odstępstwami przy budynku mieszkalnym znajdującym się na ulicy A w A, jak również samowolnie wykonywanych robót budowlanych przy budowie przedmiotowej wiaty. Organ nadzoru budowlanego został zobligowany do prowadzenia dwóch oddzielnych postępowań z racji naruszenia prawa przy wykonywaniu robót na różnych obiektach, jak również z racji odmiennej kwalifikacji naruszenia prawa. Sąd wskazał w w/w wyroku, iż "odnosząc się do kwestii legalizacji samowolnie wybudowanych żelbetowych słupów stanowiących konstrukcję przyszłej wiaty garażowej należy zauważyć, że istotną kwestią jest prawidłowa kwalifikacja tego obiektu, a następnie w świetle tych ustaleń - rozważenie ewentualnej możliwości jego legalizacji we właściwym trybie. Organy nie rozważyły, w jakim trybie, tj. przewidzianym art. 48, w art. 49b ust. 1, czy też art. 51 Prawa budowlanego, należy prowadzić postępowanie w tej sprawie".
Organ odwoławczy wskazał dalej, że wprawdzie w przytoczonym wyroku Sąd nie przesądził, który z trybów należy wybrać jednak w ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia "[...]" w sposób jednoznaczny wskazano konieczność zastosowania art. 49b Prawa budowlanego.
W związku z powyższym organ I instancji miał możliwość ponownie wstrzymać prowadzenie robót budowlanych na podstawie art. 49b Prawa budowlanego mimo wcześniejszego wstrzymania ich na podstawie art. 50 - postanowienia te zostały, bowiem wydane innym przedmiocie. Natomiast postanowienie z dnia "[...]" zostało uchylone z innych powodów niż wskazują skarżący. Organ odwoławczy nie podważył bowiem samej zasadności wydania postanowienia, lecz uchylił to postanowienie ze względu na błędne określenie obowiązków, po to aby umożliwić inwestorowi legalizację samowolnie wykonanych robót budowlanych.
Organ II instancji podniósł, że strony nie podjęły żadnych kroków w celu realizacji nałożonych w postanowieniu obowiązków skarżąc wyłącznie samo postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych.
Skargę na ww. decyzję wywiódł L. G.. Skarżący podniósł, że sporne słupy zostały wybudowane przed 2002 rokiem i stanowiły integralną część domu, gdyż przekrycie dachowe miało być przedłużeniem daszku nad wejściem do garażu. W 2003 r. na skutek skargi sąsiadów, PINB wstrzymał budowę domu i wydał decyzję na wykonanie projektu zamiennego budynku, który uwzględniał wiatę jako jedno z odstępstw od pierwotnego projektu budowlanego.
Skarżący wskazał, że faktem jest, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddzielił budowę zadaszenia od budowy domu, co według skarżącego nie było konieczne, ale nastąpiło to dopiero w 2006 roku. Na skutek tego rozstrzygnięcia PINB wstrzymał oddzielnym postanowieniem budowę wiaty, która to budowa i tak wcześniej była wstrzymana postanowieniem o wstrzymaniu budowy domu. Wydano wówczas decyzję nr "[...]" nakazującą wykonanie określonych czynności, tj. wykonanie inwentaryzacji budowlanej oraz ekspertyzy technicznej elementów konstrukcyjnych wiaty garażowej z określeniem sposobu wykonania jej przykrycia dachowego. Obowiązki te wykonane zostały w terminie.
Skarżący nadmienił, że zadaszenie umiejscowione jest od strony budynku nr 4, którego właściciele wyrazili zgodę na jego lokalizację.
Skarżący podkreślił, że stawiane zadaszenie nie jest wiatą wolnostojącą. Jest na stałe związane z budynkiem mieszkalnym i było wznoszone razem z budową domu, a więc jako takie nie podlegało osobnemu zgłoszeniu.
Ponieważ budowa zadaszenia wjazdu do garażu, zwana budową wiaty została sztucznie rozdzielona od domu inwestorzy musieli ponownie wykonać zamienny projekt budowlany domu bez uwzględnienia tak zwanej wiaty, na co ponieśli dodatkowe koszty finansowe.
Dnia "[...]" PINB ponownie wydał postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych dla inwestycji wiaty garażowej od strony frontowej budynku mieszkalnego (postanowienie nr "[...]"). Postanowienie to zostało uchylone. Inwestorzy w tym czasie nie wykonywali żadnych robót budowlanych przy budowie spornej wiaty.
Następnie PINB dla miasta A znowu wydał postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych dla inwestycji wiaty garażowej od strony frontowej budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. A (postanowienie nr "[...]").
Skarżący podniósł, że oba postanowienia oparte zostały na tych samych przesłankach.
Postanowienia te nakładały na inwestorów kolejne obowiązki do wykonania, tj. wykonanie projektu tym razem zagospodarowania działki i dzieje się tak bez końca od 12 lat. Niedopuszczalne jest prowadzenie jednego postępowania administracyjnego w oparciu o stosowanie różnych podstaw prawnych co ma miejsce w toczącej się sprawie (decyzja nr "[...]", postanowienie "[...]", postanowienie "[...]"). Nie jest winą inwestorów różna interpretacja przepisów prawa przez organy administracji państwowej, a to inwestorzy ponoszą koszty wydawanych decyzji.
Skarżący wskazał, że w prowadzonym postępowaniu zostały naruszone interesy majątkowe inwestorów, ponieważ zarówno wykonana na koszt inwestorów inwentaryzacja budowlana wiaty, jak i ekspertyza techniczna nakazana decyzją "[...]" nie są już przydatne do niczego i tym samym pieniądze inwestorów wydane zostały zupełnie niepotrzebnie i bezcelowo, a żaden organ administracyjny nie odnosi się już do ponoszonych wydatków, tak jakby ich w ogóle nie było.
Skarżący wskazał, że zgodnie z procesową zasadą "powagi rzeczy osądzonej", nie jest dopuszczalne ponowne wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych (po utracie ważności pierwszego), opartego na tych samych przesłankach co poprzednie, co ma miejsce w postanowieniu "[...]" i postanowieniu "[...]".
Powyższe oznacza – zdaniem skarżącego - że organ nadzoru budowlanego nie mógł ponownie wydać postanowienia nr "[...]" o wstrzymaniu robót budowlanych, a co za tym idzie decyzji Nr "[...]" nakładającej obowiązek rozbiórki słupów żelbetowych.
Skarżący zauważył, że utrata ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych stanowi podstawę umorzenia postępowania. W tej sprawie organ wydaje kolejne postanowienie o wstrzymaniu robót, czwarte z kolei.
Skarżący wskazał również, że skoro złożył w terminie zażalenie na postanowienie nr "[...]" o wstrzymaniu robót budowlanych, to organ I instancji winien dostarczyć to zażalenie do organu nadrzędnego i dopiero organ nadrzędny powinien wydać postanowienie o zasadności bądź niezasadności tegoż zażalenia.
Zdaniem skarżącego zarówno postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, jak i będąca konsekwencją tego postanowienia decyzja Nr "[...]" zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i jako tak wydane nie powinny zostać w obiegu prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Sąd poddawszy kontroli skarżone rozstrzygnięcie stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W sprawie niniejszej organy nadzoru budowlanego orzekły o konieczności rozbiórki czterech słupów żelbetowych o przekroju kołowym i średnicy 20 cm oraz wysokości 2,25 m, stanowiących konstrukcję wiaty przed wjazdem do garażu, zlokalizowanego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. A w A (dz. Nr "[...]"). Jako podstawę swego rozstrzygnięcia organy podały art. 49b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.).
Na wstępie wskazać należy, że w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. W wyroku z dnia 30 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Ol 40/06 Sąd uchylając decyzję organu nadzoru budowlanego stopnia wojewódzkiego wydaną w przedmiocie nałożenia obowiązku uzupełnienia dokumentów i wykonania robót budowlanych wskazał, odnosząc się do kwestii legalizacji samowolnie wybudowanych żelbetowych słupów stanowiących konstrukcję przyszłej wiaty garażowej, że istotną kwestią jest prawidłowa kwalifikacja tego obiektu, a następnie w świetle tych ustaleń - rozważenie ewentualnej możliwości jego legalizacji we właściwym trybie. Organy nie rozważyły, w jakim trybie, tj. przewidzianym art. 48, w art. 49b ust. 1 czy też art. 51 Prawa budowlanego, należy prowadzić postępowanie w tej sprawie.
Po opisanym wyroku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał w dniu "[...]" decyzję nr "[...]", którą zobowiązał inwestorów (po wcześniejszym wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych) do przedłożenia inwentaryzacji budowlanej wykonanych robót budowlanych oraz wykonania ekspertyzy technicznej elementów konstrukcyjnych wskazanej wiaty garażowej z określeniem sposobu wykonania jej przykrycia dachowego. Jako podstawę prawną decyzji z dnia "[...]" organ wskazał art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Niemniej jednak z akt sprawy wynika, że powyższa decyzja z "[...]" została wyeliminowana z obrotu prawnego, bowiem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" stwierdził nieważność decyzji z "[...]".
Powyższe oznacza, że decyzja z "[...]" nie wywoływała skutków prawnych od chwili jej wydania. Stwierdzając bowiem nieważność decyzji, organ administracji automatycznie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją od dnia wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji jest konieczność ponownego rozpoznania sprawy.
W piśmiennictwie przyjmuje się bowiem, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji nie ogranicza się tylko do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, ale powoduje uznanie, iż decyzja od samego początku nie była zdolna do wywołania dalszych skutków prawnych. W razie rażącego naruszenia prawa, sprawa administracyjna wraca do merytorycznego rozpatrzenia przez organ, który wydał decyzję nieważną (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 12. Wydanie, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2012, str. 540).
Dlatego też organ po stwierdzeniu nieważności decyzji zobowiązany był wszcząć postępowanie celem załatwienia sprawy związanej z samowolną realizacją wiaty.
Jak wskazano wyżej Sąd w wyroku z dnia 30 maja 2006 r. nakazał prowadzenie postępowania naprawczego w jednym z trybów przewidzianych Prawem budowlanym, tj. w trybie art. 48, art. 49b lub art. 51.
Organy orzekające przyjęły w sprawie tryb naprawczy przewidziany w art. 49b Prawa budowlanego.
Z treści art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego wynika, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
Art. 49b ust. 2 stanowi natomiast, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni:
1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4;
2) projektu zagospodarowania działki lub terenu;
3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
Natomiast w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1 (art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego).
Jeżeli natomiast stosownie do treści art. 49b ust. 4 Prawa budowlanego zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 2, właściwy organ, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na to postanowienie przysługuje zażalenie. Wypełnienie obowiązków określonych w art. 49b ust. 2 i 4 Prawa budowlanego umożliwia dokończenie budowy (art. 49b ust. 6 Prawa budowlanego).
Przyjąć należy, że samowolą budowlaną w rozumieniu przepisów komentowanej ustawy jest wybudowanie albo budowa obiektu lub jego części, nie tylko bez wymaganego pozwolenia na budowę, ale także bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Przepisy art. 49b dotyczą skutków wybudowania lub budowy obiektu bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu (por. Prawo budowlane, Komentarz pod redakcją Z. Niewiadomskiego, 5. Wydanie, C.H.BECK, Warszawa 2013, str. 552).
Tryb przewidziany tym przepisem należy odróżnić od trybu określonego w art. 48 oraz art. 51 Prawa budowlanego. Pierwszy z trybów dotyczy rozbiórki obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Artykuły 50 i 51 Prawa budowlanego regulują z kolei inne przypadki niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1, np. prowadzenie robót budowlanych innych niż budowa, budowy obiektów niewymagających zgłoszenia, czy też pozwolenia na budowę.
W ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, że skoro na budowę wiaty o powierzchni do 25 m² konieczne jest dokonanie zgłoszenia stosownie do treści art. 30 ust. 1 pkt 1, w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego to w sprawie winien mieć zastosowanie art. 49b tej ustawy, który sankcjonuje skutki budowy obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia.
Prawidłowo zatem organ I instancji na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów przewidzianych tym przepisem, celem umożliwienia stronie legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych.
W tym miejscu wskazać należy, że wbrew twierdzeniu skarżącego na postanowienie wydane na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego zażalenie nie przysługuje, gdyż w tym przepisie nie przewidziano takiego środka zaskarżenia. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego w przywołanym przez skarżącego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Bk 632/04, w którym wskazano, że na postanowienie wydane w oparciu o art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego przysługuje zażalenie. Stanowisko to jest odosobnione, a obecne orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie wskazuje, że na takie postanowienie nie przysługuje zażalenia (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 1085/12, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 405/11; orzeczenia opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie www.nsa.gov.pl).
Na postanowienie wydane w trybie art. 49b Prawa budowlanego strona może wnieść zażalenie dopiero wraz z odwołaniem. Zgodnie bowiem z art. 142 Kodeksu postępowania administracyjnego, postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.
Dlatego też brak przekazania przez organ I instancji zażalenia skarżącego na postanowienie z "[...]" i brak oddzielnego rozpoznania tego środka zaskarżenia przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie miał wpływu na wynika sprawy.
Z akt administracyjnych wynika, że skarżący nie wykonał obowiązków nałożonych wydanym prawidłowo postanowieniem organu I instancji z dnia "[...]". W takiej sytuacji zaś organ nadzoru budowlanego nie miał innej możliwości jak wydać nakaz rozbiórki czterech słupów żelbetowych w oparciu o art. 49b ust. 3 Prawa budowlanego przewidującego w takiej sytuacji obowiązkowy nakaz rozbiórki obiektu budowlanego.
Odnosząc się zaś do stanowiska skarżącego przedstawionego na rozprawie, że obecne przepisy Prawa budowlanego nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, jak i zgłoszenia budowy wiaty o powierzchni do 50 m², wskazać należy, że przepis art. 30 ust. 1 pkt 1 w dacie orzekania przez organ odwoławczy nie przewidywał możliwości budowy wiaty o tej powierzchni bez możliwości dokonania zgłoszenia. Znowelizowane przepisy art. 29 ust. 2c i 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego weszły bowiem w życie z dniem 28 czerwca 2015 r. i nie obowiązywały w dacie orzekania przez organ odwoławczy.
W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło