II SA/Ol 540/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Asesor WSA Katarzyna Matczak Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2006 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2005r. B. G. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko A. G. Po przeprowadzeniu, na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), postępowania wyjaśniającego, działający z upoważnienia Wójta - Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, wydał na podstawie art. 5 i art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), w dniu "[...]" decyzję, nr "[...]", którą odmówił przyznania B. G. świadczeń rodzinnych w formie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na córkę A. z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, samotnego wychowywania dziecka i rozpoczęcia roku szkolnego. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, iż w toku postępowania ustalono, że roczny dochód rodziny za 2004r. wyniósł 6175,74 zł (miesięcznie 514,65 zł). W związku z wygaśnięciem umowy dzierżawnej, która została zawarta stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników od dn. 1 września 1995r. do dn. 31 sierpnia 2005r. do dochodu doliczono dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego za miesiąc wrzesień 2005r. w wysokości 1844,94 zł oraz rentę A. G. po zmarłym ojcu w wysokości 543,98 zł. Łączny miesięczny dochód rodziny (wnioskodawczyni i jej nieletnia córka) wyniósł zatem 2903,57 zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi miesięczną kwotę 1451,79 zł. Wskazał ponadto, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł, natomiast art. 5 ust. 2 określa, że w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Zatem wobec faktu, iż miesięczny dochód na osobę stanowi kwotę 1451,79 zł i jest wyższy od kwoty 583,00 zł określonej w art. 5 ust. 2 cytowanej ustawy, brak jest podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. W odwołaniu od tej decyzji B. G. wniosła o jej zmianę poprzez przyznanie jej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Podniosła, że gospodarstwo rolne, z którego dochód organ administracji wliczył do dochodu jej rodziny, zostało w dniu "[...]"2005r. przekazane aktem notarialnym w bezczynszowe użytkowanie jej córce i zięciowi. Zgodnie z treścią umowy, to biorący nieruchomość rolną do użytkowania są zobowiązani do opłacania podatków, jak też pobierania z nieruchomości pożytków. Zatem dochód z tego gospodarstwa zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych jest liczony do dochodu użytkowników. W tej sytuacji dochód z gospodarstwa nie może być liczony do dochodu jej rodziny, ponieważ doszłoby do sytuacji, kiedy dochód z jednego gospodarstwa byłby liczony do dochodów jej rodziny, jak i do dochodu użytkowników, co stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Wskazała również na art. 5 ust. 8 wymienionej ustawy stanowiący, że w przypadku gdy rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, to jej dochód ustala się z tego gospodarstwa. Skoro więc gospodarstwo zostało przekazane córce i zięciowi, to nie ulega wątpliwości, że jej rodzina nie utrzymuje się z niego. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ II instancji wskazał, że w myśl art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę. Z brzmienia tego przepisu, jak wskazało, wynika jasno, że chodzi tutaj nie o uzyskanie pożytków wprost z prowadzenia gospodarstwa rolnego a z posiadania (bycia właścicielem). Nadto Kolegium wskazało, że ustawodawca w art. 5 ust. 8a cytowanej ustawy określił zamknięty katalog przypadków, w których przy ustaleniu dochodu uzyskanego z gospodarstwa rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem określonych w pkt 1-3 tegoż ustępu. Regulacja ta dotyczy również oddania w bezczynszowe użytkowanie skoro stosuje się do niego przepisy o dzierżawie. Jednym z wymienionych w nim przypadków jest oddanie w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Wydzierżawienie bliskim krewnym wyklucza już możliwość uznania zawartej umowy bezczynszowego użytkowania jako umowy zawartej stosownie do przepisu art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zatem w tej sytuacji dochód z tego gospodarstwa prawidłowo został doliczony do dochodu rodziny odwołującej się B. G. Skoro więc dochód miesięczny na członka rodziny wynosi 1451,79 zł i przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami do tego zasiłku nie przysługuje. W skardze na tę decyzję B. G. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniosła, iż Kolegium błędnie zastosowało art. 5 ust. 8 i 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustęp 8 art. 5 stanowi, jak wskazała, że w przypadku gdy rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, to dochód z tego gospodarstwa ustala się w sposób podany w art. 5 ust. 8a, który wyraźnie sugeruje, że dochód przysługuje osobom, którym z gospodarstwa rolnego wylicza się podatek rolny. Dodała, iż nadal jest właścicielem gospodarstwa ale wymiaru podatku dokonuje się, zgodnie z ustawą o podatku rolnym, na jego aktualnych użytkowników. Podniosła również, że Kolegium nie ustosunkowało się do zarzutu, czy zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych można "pobierać dwukrotnie" dochód z jednego gospodarstwa – raz jako dochód właściciela gospodarstwa i drugi raz jako dochód posiadacza (użytkownika), co ma miejsce w niniejszej sprawie i z czym się nie zgadza, gdyż nawet ustawy podatkowe stosują zasadę jednokrotnego opodatkowania dochodu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądy nie są związane zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.). W omawianej sprawie, w toku kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego. Zatem skarga B. G. zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż podniesione w skardze. Na wstępie należy zauważyć, że zasadniczą przesłanką przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku jest spełnienie przez osoby, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunku, określonego w art. 5 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy, odnoszącego się do sytuacji materialnej tych osób. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 zasiłek rodzinny przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Z kolei art. 5 ust. 2 stanowi, że w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Należy również mieć na względzie, że dochód rodziny to, w świetle art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Z kolei okres zasiłkowy to, zgodnie z art. 3 pkt 10 cytowanej ustawy, okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku ustawodawca uznał za decydujący dochód rodziny strony uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i wyłącznie od jego wysokości uzależnił prawo strony do przedmiotowego świadczenia. Powyższe oznacza, iż przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku w okresie zasiłkowym od dnia 1 września 2005r. do dnia 31 sierpnia 2006r. decydujące znaczenie dla przyznania tych świadczeń będzie miała wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie uzyskanego w roku kalendarzowym 2004. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika (k. "[...]" akt adm.), że w 2004r. rodzina B. G. uzyskała dochód w wysokości 6175,74 zł (miesięcznie 514,65 zł), co odzwierciedla zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]"2005r. Zatem w świetle powyższych rozważań, tylko ten dochód powinien być brany pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Jako błędne należy więc przyjąć uwzględnienie przez organy administracji orzekające w niniejszej sprawie dochodu z gospodarstwa rolnego za miesiąc wrzesień 2005r. Jest to już bowiem dochód uzyskany w następnym roku kalendarzowym, i nie powinien mieć wpływu na ocenę kryterium dochodowego z roku poprzedniego, z którego dochód stanowi podstawę przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku (por. wyrok WSA w Olsztynie z dn. 4.05.2006r. sygn. akt II SA/Ol 103/06). Reasumując, stwierdzić należy, że organy administracji naruszyły normę art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez wliczenie do dochodu skarżącej, dochodu z gospodarstwa uzyskanego w następnym roku kalendarzowym. Mając powyższe na uwadze, skarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji naruszyły przepisy prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych też względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd orzekł jak w sentencji.