II SA/Ol 544/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika w sprawie ze skargi H. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia: 1. odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy, obejmującego ustanowienie zawodowego pełnomocnika. We wniosku z dnia "[...]", H. R. wniosła o zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]", Nr "[...]". Wskazała, iż źródłem utrzymania jej i jej męża są emerytury w łącznej wysokości ok. "[...]". Podniosła, iż oboje są chorzy i wydają dużo na leki, wizyty lekarskie i opiekę pielęgniarską. Miesięczne opłaty na mieszkanie, prąd, telefon i telewizję wynoszą łącznie "[...]", na leki – ok. "[...]", a czasami i więcej. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca przedłożyła wniosek z dnia "[...]", w którym rozszerzając zakres pierwotnego żądania, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Do ich majątku należy mieszkanie o powierzchni "[...]". W rubryce nr 10 (pozycja "dochód miesięczny brutto"), skarżąca wykazała emerytury własną i męża w łącznej wysokości "[...]", natomiast w rubryce nr 11 wydatki – czynsz, prąd, telefon i telewizja w łącznej kwocie "[...]" oraz leki – ok. "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem przekonująco go uzasadnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, pismem z dnia "[...]", skarżąca wezwana została do złożenia w wyznaczonym w wezwaniu terminie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych oraz pouczona, że niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Z uwagi na brak wskazania pełnomocnika, o którego ustanowienie wnosi skarżąca, po pouczeniu, że ze względu na przedmiot niniejszej sprawy może być reprezentowana jedynie przez radcę prawnego lub adwokata, skarżącą wezwano do dokonania wyboru w tym zakresie (a). Mając natomiast na uwadze rozbieżności w zakresie wysokości dochodów (brutto, netto) skarżącej i jej męża oraz wysokości ponoszonych wydatków, wynikające z wniosków z dnia "[...]" i "[...]", wezwano ją również do złożenia dokumentów, z których wynika wysokość netto dochodów wykazanych w rubryce nr 10 (b) oraz potwierdzających wysokość wydatków, wykazanych w rubryce nr 11 oraz ewentualnych innych ponoszonych przez nią i jej męża (c). Dodatkowo skarżącą wezwano do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez nią i jej męża rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (d) oraz oświadczenia dotyczącego ewentualnego korzystania z jakiejkolwiek pomocy finansowej/rzeczowej członków rodziny, osób trzecich lub jakichkolwiek instytucji, w tym "[...]" (e). W wyznaczonym w wezwaniu terminie skarżąca nie przedłożyła jakichkolwiek dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W terminie do ich złożenia, przesłała natomiast pismo procesowe z dnia "[...]", w którym oświadczyła, iż cofa wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, uiszczając jednocześnie wpis od skargi. Zauważyć należy, iż prawo pomocy może być przyznane stronie wyłącznie na jej wniosek (art. 243 § 1 ppsa). Wobec cofnięcia przez skarżącą wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w tym zakresie stało się zatem bezprzedmiotowe. Przepisy ppsa nie przewidują jednak umorzenia postępowania w sprawach wpadkowych (akcesoryjnych), takich jak przyznanie prawa pomocy. Z tego też względu, cofnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy, na etapie rozpoznawania tego wniosku przez referendarza sądowego, skutkować może jedynie odmową przyznania prawa pomocy, a nie umorzeniem postępowania. Wobec cofnięcia przez skarżącą wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należało zatem odmówić przyznania jej prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W odniesieniu do wniosku skarżącej o ustanowienie zawodowego pełnomocnika, stwierdzić natomiast należy, iż wobec braku przedłożenia żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, które służyć miały uzupełnieniu informacji na temat sytuacji finansowej skarżącej i jej męża oraz wyjaśnieniu wątpliwości powstałych na tle złożonych przez nią oświadczeń we wnioskach z dnia "[...]" i "[...]" nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla jej 2-osobowej rodziny. Brak przedłożenia żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych uniemożliwia bowiem ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych skarżącej oraz stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia ona przesłankę, uzasadniającą przyznanie prawa pomocy, obejmującego ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Podkreślić jednocześnie należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. W konsekwencji, należało odmówić przyznania skarżącej również prawa pomocy, obejmującego ustanowienie zawodowego pełnomocnika. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.