II SA/Ol 548/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2011r. sprawy ze skargi T. Sz. i K. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia własności działki – wznowienia postępowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia "[...]" T. S. i K. A. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną tego organu z dnia "[...]" wskazując, jako przesłanki wznowienia, art. 145 § 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.). W uzasadnieniu wniosku wskazali, że nie brali, jako strony, udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, a o decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w "[...]" z dnia "[...]" dowiedzieli się prawie po 20 latach (K. A. nie figuruje w wykazie stron otrzymujących decyzję organu pierwszej instancji). Podali, że w ich ocenie Kolegium nie zbadało, że decyzja organu pierwszej instancji oparta została na sfałszowanych dowodach, to jest sfałszowaniu aktu zgonu Z. A., który zmarł w roku "[...]", a nie w "[...]", zmiany jego imienia z Z. na A. oraz podrobienia decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy poprzez nadanie znaku w "[...]", a wydaniu decyzji dnia "[...]". Wskazali także, że Prokurator Rejonowy postanowieniem z dnia "[...]" zatwierdził postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie - zaistniałego w okresie od "[...]" w "[...]" podrobienia dokumentów na szkodę T. S. i innych wobec stwierdzenia, iż nastąpiło przedawnienie karalności. Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w "[...]" z dnia "[...]", znak "[...]", w sprawie nieodpłatnego przeniesienia na własność T. S. i K. A. działki gruntu pod zabudowaniami o pow. "[...]", położonej we wsi "[...]", oznaczonej na mapie i w rejestrze gruntów numerem "[...]" udziału w działce współwłasnościowej o ogólnej powierzchni "[...]". Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podało art. 150 § 1 oraz art. 148 w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu wskazało, że decyzję Kolegium z dnia "[...]", Nr "[...]", stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w "[...]" z dnia "[...]", znak "[...]", strony otrzymały w dniu "[...]" - data i podpis na zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji. O istnieniu i treści decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy strony dowiedziały się, według ich twierdzeń, zawartych w piśmie z dnia "[...]", z pisma Starosty "[...]" z dnia "[...]". Z kolei kwestię sfałszowania decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w "[...]" poprzez podrobienie daty i znaku oraz podania, innego imienia ojca strony podnosiły już w roku "[...]" (pismo T. S. z dnia "[...]"). Kolegium argumentowało, że w myśl art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, natomiast termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to jest, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wskazało, iż organ administracji obowiązany jest z urzędu badać, czy został zachowany termin określony w art. 148 k.p.a. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w ogólną zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania – zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. Podniosło, iż bezspornym jest w sprawie, że o okolicznościach mogących stanowić przesłankę wznowienia postępowania, wskazaną w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., to jest gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, lub gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa strony wiedziały (wskazywały na taką przesłankę) w dniu "[...]" (pismo T. S. z dnia "[...]" adresowane do Kolegium). Tak więc wniosek T. S. i K. A. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Kolegium z dnia "[...]", został złożony po upływie terminów wskazanych w art. 148 k.p.a. T. S. i K. A. wystąpili w dniu "[...]" do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia "[...]". We wniosku podnieśli m.in., że o decyzji z dnia "[...]" (wydanej na podstawie sfałszowanych dokumentów) dowiedzieli się po 20 latach, bowiem nie figurowali w wykazie stron, którym ta decyzja została doręczona. Wskazali również, że współwłaściciel uniemożliwia im dostęp do ich budynków, a gmina zmusza ich do opuszczenia zajmowanych budynków wskazując na zasadę pierwokupu (budynki niszczeją, a wszystkie wnioski kierowane do gminy pozostają bez odpowiedzi). Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 150 § 1 oraz art. 148 w zw. z art. 149 § 3 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję własną z dnia "[...]". Utrzymując zakwestionowane rozstrzygnięcie Kolegium podniosło m.in., iż organ administracji obowiązany jest z urzędu badać, czy został zachowany termin określony w art. 148 k.p.a. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych. Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. W sprawie bezspornym jest, że o treści decyzji Kolegium z dnia "[...]", Nr "[...]", strony dowiedziały się "[...]". Również bezspornym jest w sprawie, że o okolicznościach mogących stanowić przesłankę wznowienia postępowania, wskazaną w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., to jest gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, lub gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa strony wiedziały w dniu "[...]". Tak więc wniosek T. S. i K. A. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Kolegium z dnia "[...]" został złożony po upływie terminów wskazanych w art. 148 k.p.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem zasadą jest, że strona wnosi podanie w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, a w sprawie, strony powyższego terminu nie zachowały. Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Sądu T. S. i K. A. żądając jej uchylenia, jak tez uchylenia decyzji z dnia "[...]". Podnieśli m.in., że decyzja Kolegium z dnia "[...]" obarczona jest podstawą wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., polegającą na nieustaleniu, czy wydana decyzja została oparta na sfałszowanych dokumentach, których treść miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżący wskazali, że organ nie odniósł się do kwestii sfałszowania aktu zgonu ich ojca i zmiany imienia z "[...]" na "[...]". Ponadto zwrócili się również o odniesienie się do kwestii sfałszowania dokumentów, na podstawie których Kolegium wydało decyzję z dnia "[...]". W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako; p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się, aby w zaskarżonych decyzjach zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili ich wydawania. W szczególności uznać należy, iż zarówno ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny, jak i zastosowane przepisy prawa oraz ich wykładnia nie budzą wątpliwości. Na wstępie należy zaznaczyć, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte, co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 i 145a § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania może zostać wszczęte z urzędu lub na wniosek strony. Złożenie wniosku wszczyna postępowanie wstępne, które powinno zakończyć się załatwieniem sprawy, rozstrzygnięciem przewidzianym w art. 149 k.p.a. Obowiązkiem organu, do którego wpływa wniosek o wznowienie postępowania jest zbadanie w pierwszej kolejności, czy wniosek został wniesiony przez osobę będącą stroną, czy został on złożony w ustawowym terminie oraz, czy wnoszący go podmiot powołuje się na przesłanki określone w art. 145 § 1 lub 145a k.p.a. Dopiero pozytywna weryfikacja wniosku pod względem powyższych przesłanek może skutkować wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 2 k.p.a., a następnie przeprowadzeniem przez organ postępowania, co do przyczyn wznowienia i co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W przypadku zaś nie spełnienia którejkolwiek z przyczyn formalnych, o których mowa wyżej, organ na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., zobowiązany jest postanowieniem (w poprzednio obowiązującym stanie prawnym decyzją) odmówić wznowienia postępowania. Ta ostatnia okoliczność zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem wniosek Skarżących o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Zgodnie z brzmieniem art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. W sytuacji złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak udziału strony w postępowaniu bez własnej winy) bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Wykazanie okoliczności świadczących o dotrzymaniu terminu spoczywa na stronie ubiegającej się o wznowienie postępowania. Organ natomiast zobowiązany jest z urzędu badać dochowanie terminu (v.: wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Wr 1164/95, niepubl.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy podzielić należy stanowisko organu, iż Skarżący złożyli wniosek o wznowienie postępowania z uchybieniem ustawowego terminu. Z akt sprawy wynika bowiem bezsprzecznie, że decyzję Kolegium z dnia "[...]", Nr "[...]", stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w "[...]" z dnia "[...]", znak "[...]", strony otrzymały w dniu "[...]", o czym świadczą opatrzone datą i podpisem zwrotne poświadczenia odbioru decyzji. Z kolei o istnieniu i treści decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w "[...]" strony dowiedziały się (twierdzenia zawarte w piśmie z dnia "[...]") z pisma Starosty "[...]" z dnia "[...]". Natomiast kwestia sfałszowania decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy poprzez podrobienie daty i znaku oraz podania, innego imienia ojca strony była już akcentowana przez strony w "[...]". Powyższe okoliczności jednoznacznie i bezspornie wskazują, że złożenie przez Skarżących w dniu "[...]" wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło z uchybieniem wynikających z art. 148 k.p.a. ustawowych terminów. Była to, w ocenie Sądu, wystarczająca przesłanka do odmowy wznowienia postępowania, bez potrzeby badania, przez organy, podstaw wznowienia wskazanych przez Skarżących. Należy również zauważyć, że sporna decyzja z dnia "[...]" nie była kwestionowana przez okres ponad 12 miesięcy. Skoro więc został uchybiony termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, to bezzasadne było badanie podstaw wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a. Jednakże Sąd, ustosunkowując się do zarzutu podniesionego w skardze, a mianowicie, że decyzja z dnia "[...]" została wydana w wyniku przestępstwa pragnie podkreślić, że wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. (decyzja została wydana w wyniku przestępstwa) jest dopuszczalne, jeżeli łącznie zostaną spełnione trzy warunki: 1) musi mieć miejsce fakt popełnienia przestępstwa, 2) popełnienie przestępstwa (np. fałszerstwa) ma być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu 3) pomiędzy wydaniem decyzji, a popełnieniem przestępstwa ma istnieć związek przyczynowy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 2006 r., s. 645). Niewątpliwie, Skarżący nie wykazali tych przesłanek. Podnieśli jedynie, że została ona oparta na sfałszowanych dowodach, to jest sfałszowaniu aktu zgonu Z. A., który zmarł w roku "[...]", a nie w "[...]", zmianie jego imienia z Z. na A. oraz podrobienia decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w "[...]" poprzez nadanie znaku w "[...]". Kwestia popełnienia, czy też nie popełnienia przestępstwa pozostaje jednak poza oceną Sądu z przyczyn powyżej wskazanych. Sąd administracyjny niezwiązany granicami skargi nie stwierdził innych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na względzie, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono, jak na wstępie.