II SA/Ol 551/04
WyrokWSA w Olsztynie2004-10-19
Skład orzekający: Marzenna Glabas, Zbigniew Ślusarczyk, Katarzyna Matczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie odbywającej karę pozbawienia wolności przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, w szczególności zasiłku stałego, pomimo spełnienia kryteriów dochodowych i niepełnosprawności?Ratio decidendi
Osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. Nawet jeśli osoba spełnia kryteria dochodowe i posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, fakt odbywania kary pozbawienia wolności stanowi bezwzględną przesłankę negatywną do przyznania świadczeń. Ponadto, decyzje wydane na podstawie poprzedniej ustawy o pomocy społecznej wygasły z dniem wejścia w życie nowej ustawy.Stan faktyczny
A. B., osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności i bez dochodu, złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na fakt odbywania przez wnioskodawcę kary pozbawienia wolności, co zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wyklucza prawo do świadczeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując również na wygaśnięcie poprzednich decyzji z dniem wejścia w życie nowej ustawy o pomocy społecznej. A. B. złożył skargę do WSA, domagając się przywrócenia zasiłku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Karolina Alboszta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2004r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego -oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]", działając na podstawie art. 138 § l pkt l Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 4 czerwca 2004r. Nr"[...]" odmawiającą przyznania A. B. zasiłku stałego.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny.
A. B. zwrócił się w dniu 28 kwietnia 2004r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z wnioskiem o podtrzymanie decyzji przyznającej zasiłek wyrównawczy. Organ I instancji odmówił wnioskowanego świadczenia podając w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia 4 czerwca 2004r., że stosownie do art. 13 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Wskazano, że wprawdzie wnioskodawca orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. z dnia 13 września 2000r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, to obecnie odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w K; i w związku z ww. przepisem nie przysługuje mu prawo do zasiłku stałego.
W odwołaniu wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego A. B. zarzucił, że poprzednio od 1986r. otrzymywał rentę, gdyż jest inwalidą I grupy na stałe. Wprawdzie od l maja 2004r. weszła w życie nowa ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. lecz jego stan zdrowia nie uległ zmianie i nadal winien otrzymywać świadczenie z pomocy społecznej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i decyzją z dnia 26 lipca 2004r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podało, że z dniem 30 kwietnia 2004r. utraciła moc ustawa z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r. Nr 64, póz. 414, ze zm), i weszła w życie z dniem l maja 2004r. ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593, ze zm), która w art. 149 zawiera zapis, że z dniem jej wejścia w życie wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990r., z wyjątkiem decyzji określonych w ust. 2 i 3 oraz art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8 niniejszej ustawy. Wyjaśniono, iż nowa ustawa nie przewiduje wprawdzie świadczenia w postaci zasiłku stałego wyrównawczego, który wcześniej otrzymywał skarżący, jednakże z art. 144 pkt l tej ustawy wynika, ze ilekroć w obowiązujących przepisach jest mowa o zasiłku stałym wyrównawczym rozumie się przez to zasiłek stały.
Podano, iż w sprawie bezspornym jest, że A. B. posiada orzeczenie o niepełnosprawności, którym zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności oraz nie posiada żadnego dochodu. Nie budzi wątpliwości także okoliczność, że aktualnie jest osadzony w Zakładzie Karnym w K., gdzie odbywa karę pozbawienia wolności. Jednak z art. 13 ust. l ww. ustawy wynika, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej.
Nadto wyjaśniono skarżącemu, iż po opuszczeniu zakładu karnego będzie mógł ponownie zwrócić się do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego.
Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożył A. B. wnosząc o ponowne wnikliwe rozpatrzenie jego sprawy. Podniósł, iż jest człowiekiem schorowanym i w związku z tym celowe jest w jego sytuacji przywrócenie mu zasiłku stałego wyrównawczego w wysokości 30% tj. kwoty 128 zł.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniło, iż decyzja w przedmiotowej sprawie należy do tzw. "decyzji związanych", w których organ nie ma możliwości orzekania w ramach uznania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:
Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w granicach danej sprawy - art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270). Wzruszenie decyzji następuje w razie, gdy kontrola wykaże, że decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Odnosząc się do zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, iż jest ona zgodna z prawem.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 13 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593, ze zm), zgodnie z którym osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Z art. 36 tej ustawy wynika natomiast, iż świadczeniami z pomocy społecznej są: świadczenia pieniężne oraz świadczenia niepieniężne. Wśród świadczeń pieniężnych ustawodawca przewidział zasiłek stały, zasiłek okresowy, zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy, zasiłek i pożyczkę na ekonomiczne usamodzielnienie, pomoc dla rodzin zastępczych, pomoc na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki oraz świadczenie pieniężne na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla uchodźców. Z brzmienia zacytowanych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, o których mowa w art. 36.
Zasiłek stały jest świadczeniem, które przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej -art. 37 ust. l pkt l ww. ustawy. Z poczynionych ustaleń w toku postępowania administracyjnego wynika, że wszystkie przesłanki określone w cytowanym przepisie zostały spełnione przez A. B., bowiem jest on osobą samotną bez dochodu z całkowitą niezdolnością do pracy wobec orzeczonego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w B. w dniu 13 września 2000r. znacznego stopnia niepełnosprawności. Zatem gdyby nie bezwzględny zakaz przyznawania pomocy osobom odbywającym karę pozbawienia wolności, określony w art. 13 ust. l ustawy, skarżącemu wnioskowane świadczenie by przysługiwało. Skoro jednak odbywa karę pozbawienia wolności, według jego oświadczenia złożonego podczas wywiadu środowiskowego z dnia 19 maja 2004r. do 2008r., to organy orzekające w tej sprawie nie miały możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia od dnia l maja 2004r.
Dodatkowo wyjaśnić należy skarżącemu, iż organy orzekające w tej sprawie prawidłowo ustaliły, iż z dniem l maja 2004r. wobec zapisu art. 149 ww. ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, z wyjątkiem decyzji określonych w ust. 2 i 3 oraz art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8 niniejszej ustawy, a zatem także wygasła decyzja Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 3 lipca 1997r. Nr "[...]", którą przyznano A. B. zasiłek stały wyrównawczy. W tym miejscu wyjaśnić należy, że obecnie obowiązująca ustawa nie przewiduje już świadczenia określonego w poprzednio obowiązującej ustawie o pomocy społecznej z 1990r. jako zasiłek stały wyrównawczy lecz zgodnie z art. 144 ustawy o pomocy społecznej z 2004r. ilekroć w obowiązujących przepisach jest mowa o zasiłku stałym wyrównawczym rozumie się przez to zasiłek stały.
Skarżącemu wskazać należy, że Sąd Administracyjny nie posiada kompetencji do przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, gdyż dokonuje jak wynika z art.l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) jedynie kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. W mniejszej sprawie Sąd nie stwierdził istnienia naruszenia prawa, które skutkowało by uchyleniem zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270) orzeczono o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło