II SA/Ol 552/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego – zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postanawia odrzucić skargę. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działający z upoważnienia Wójta Gminy G., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia "[...]", uchylającą w całości decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy G. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., zobowiązującą E. F. A. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 1683 zł przyznanego decyzją z dnia "[...]". Jednocześnie Kolegium umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej odrzucenie. W uzasadnieniu organ odwoławczy, powołując się m.in. na wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1017/04, podniósł, iż powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego. Zatem organ gminy, którym jest działający z upoważnienia Wójta Gminy G. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., który wydał decyzję w sprawie w pierwszej instancji, a okoliczność ta w żaden sposób nie została podważona, nie ma legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego, wydaną w tejże sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej też jako p.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie skargi po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6), która występuje m. in. w razie niewyczerpania środków zaskarżenia. Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Należy przy tym zaznaczyć, iż w myśl art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W niniejszej sprawie skargę wniósł Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., który zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia "[...]", uchylającą w całości decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy G. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia "[...]", zobowiązującą E. F. A. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 1683 zł przyznanego decyzją z dnia "[...]" i umarzającą postępowanie organu pierwszej instancji. Należy jednak wskazać, iż zgodnie z dominującą linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, znajdującą potwierdzenie w uchwale NSA z dnia 9 października 2000 r. (OPK 14/00 ONSA 2001 nr 1 poz. 17) gmina nie jest stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 kpa i nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję administracyjną, jeśli do wydania decyzji w pierwszej instancji w określonej sprawie upoważniony był wójt (burmistrz, prezydent) tej gminy. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 19 maja 2003 r. (OPS 1/03 ONSA 2003 nr 4 poz. 115) rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy kpa przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 kpa. Wtedy będzie on bronił interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Przyznanie zatem organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżenia decyzji administracyjnej do NSA. W uzasadnieniu pierwszej z wymienionych uchwał Naczelny Sad Administracyjny powołuje się na postanowienie NSA z dnia 15 października 1990 r. sygn. SA/Wr 990/90 (ONSA 1990, z. 4, poz. 7), w którym pogląd ten został szczególnie dobitnie zaakcentowany. Stwierdzono w nim, że "bez względu na przedmiot sprawy i jego rzeczywisty związek z interesem prawnym gminy gmina nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, dotyczącej osoby trzeciej, w której decyzję wydaje wójt tej gminy; ani gmina, ani żaden jej organ nie są uprawnione do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji organu odwoławczego". Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekający w niniejszej sprawie, w pełni podziela wyrażone tam poglądy, gdyż nie straciły one na aktualności po wprowadzeniu reformy sądownictwa administracyjnego. Podobnie w doktrynie przyjmowany jest pogląd, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego i pozbawia ją legitymacji w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. J.P. Tarno, Status prawny jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym i sądowym PiP 2006 nr 2 s. 27-29, Komentarz p.p.s.a. Lexis Nexis Wyd. 4 str. 149-150, M. Stahl Samorząd terytorialny w orzecznictwie sądowym. Rozbieżności i wątpliwości ZNSA 2006 nr 6 s. 42-43, T. Woś Komentarz p.p.s.a. Lexis Nexis Wyd. 3 str. 288, P. Przybysz Komentarz k.p.a. Wyd. 6 str. 125-128). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. działa w tym przypadku jako podmiot wykonujący przyznane mu kompetencje. Na mocy Zarządzenia Nr "[...]" Wójta Gminy G. z dnia "[...]" został on bowiem upoważniony do prowadzenia postępowania w sprawach świadczeń rodzinnych oraz do wydawania i podpisywania decyzji administracyjnych w tych sprawach. Tym samym będąc organem, który wydał rozstrzygnięcie w pierwszej instancji, nie jest uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2006 r., sygn. akt II GSK 387/05). Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skargę odrzucił.