II SA/Ol 555/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie W dniu 18 listopada 2004 r., sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" W przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 9 czerwca 2004r. Nr 338 Kierownik Miejskiego-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił S. J. przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu organ I instancji argumentował, iż strona 10 maja 2004r. zwróciła się z prośbą o przyznanie tegoż zasiłku w związku z niepełnosprawnością syna J. za miesiąc marzec i kwiecień 2004r. Wnioskodawczyni do dnia 28 lutego 2004r. otrzymywała zasiłek stały na niepełnosprawne dziecko. W dniu 3 marca 2004r. na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. syn S. J. został zaliczony do osób niepełnosprawnych jednakże bez wskazań uprawniających do przyznania zasiłku stałego. Następnie w wyniku odwołania wnioskodawczyni Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w E. uchylił powyższe orzeczenie zaliczając syna S.J. do osób ze wskazaniami uprawniającymi do przyznania zasiłku stałego. Orzeczenie to wraz ze stosownym wnioskiem zostało złożone 10 maja 2004r. Według organu I instancji wniosek o przyznanie świadczenia za wskazany okres nie może być załatwiony pozytywnie, gdyż z dniem 1 maja 2004r. weszła w życie nowa ustawa o pomocy społecznej, która nie przewiduje już zasiłku stałego dla matek sprawujących opiekę nad dzieckiem niepełnosprawnym. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła S. J. zarzucając, iż wydana decyzja nie jest słuszna. Podkreśliła, iż syn miał orzeczoną niepełnosprawność do 28 lutego 2004r. i do tego też dnia otrzymywała ona zasiłek stały na niepełnosprawne dziecko. W dniu 14 stycznia 2004r. odwołująca złożyła wniosek do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o niepełnosprawności. Zespół ten wydał orzeczenie dopiero 3 marca 2004r. Z uwagi na to, że orzeczenie to było niekorzystne dla skarżącej odwołała się ona do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który wydał orzeczenie 15 kwietnia 2004r. Orzeczenie to zostało doręczone skarżącej 4 maja 2004r. Odwołująca wskazała, iż odmowę wypłaty świadczenia za marzec i kwiecień uważa za niesłuszną, gdyż to nie z jej winy postępowanie przed zespołami do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności toczyło się tak długo, a stosowny wniosek o przyznanie zasiłku stałego został złożony już w styczniu 2004r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 12 lipca 2004r. Nr "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium w uzasadnieniu decyzji zgodziło się ze stanowiskiem S.J., że to nie od niej zależało długie załatwianie sprawy przez organy orzekające o niepełnosprawności. Zdaniem organu II instancji jednak, obowiązujące w dniu złożenia wniosku przepisy uniemożliwiają przyznanie skarżącej zasiłku stałego za marzec i kwiecień 2004r. W świetle bowiem obowiązującej do dnia l maja 2004r. ustawy z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) zasiłek stały przysługiwał osobie, jeżeli spełniała ona kryteria określone w art. 27 ust. l ustawy. Z dniem l maja 2004r. weszła w życie ustawa z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593). Akt ten nie przewiduje już przyznania zasiłku stałego dla matek sprawujących opiekę nad dzieckiem niepełnosprawnym, zaś przepis art. 150 tej ustawy stanowi, że do spraw wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy z 12 marca 2004r. Na po wyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła S. J. Skarżąca podniosła, iż składając wniosek do organów orzekających o niepełnosprawności zachowała wszystkie terminy. Wniosek o orzeczenie niepełnosprawności został złożony już 14 stycznia 2004r., czyli na półtora miesiąca przed upływem okresu na jaki poprzednio orzeczono niepełnosprawność syna skarżącej. Skarżąca wskazała na przewlekłość toczącego się przed organami orzekającymi postępowania, która to przewlekłość nie wynikła z j ej winy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Z akt administracyjnych wynika, że do dnia 28 lutego 2004r. skarżąca otrzymywała zasiłek stały ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Przed upływem terminu do którego przyznano zasiłek skarżąca wystąpiła do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o wydanie stosownego orzeczenia, z którego wynikałyby wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). Orzeczenie takie było niezbędne organom pomocy społecznej do przyznania zasiłku stałego. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, póz. 414 ze z.) zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Z wykładni tego przepisu wynika, iż świadczenie to było świadczeniem obowiązkowym tzn. świadczenie to musiało zostać przyznane w przypadku, gdy zostały spełnione wymogi do jego uzyskania. Skarżąca, jak wskazano wyżej otrzymywała zasiłek stały do 28 lutego 2004r. Oznacza to, iż dziecko musiało wymagać opieki w zakresie określonym w art. 27 ustawy z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej. Warunkiem koniecznym do stwierdzenia, czy dziecko po tej dacie w dalszym ciągu wymaga opieki o jakiej stanowi art. 27 ww. ustawy, było uzyskanie stosownego orzeczenia lekarskiego. Od treści tego orzeczenia uzależnione było dalsze pobieranie zasiłku stałego przez matkę dziecka. Z treści orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wynika, iż syn skarżącej został zaliczony do osób niepełnosprawnych wraz ze wskazaniami o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, przy czym niepełnosprawność datuje się od urodzenia. Oznacza to, że w marcu i kwietniu 2004r. dziecko wymagało szczególnej opieki, o której mowa w art. 27 ust. l ustawy o pomocy społecznej. Matce dziecka za ten okres należało się więc świadczenie określone tym przepisem. Należy też przyjąć, że stan dziecka w tym okresie nie zmienił się w stosunku do stanu zdrowia dziecka objętego decyzją przyznającą zasiłek stały do 28 lutego 2004r., skoro niepełnosprawność syna skarżącej datowana jest od urodzenia, w tym zakresie zachodzi więc niejako ciągłość w stosunku do stanu objętego tą decyzją. Skarżąca spełniała więc przesłanki do przyznania zasiłku stałego, o którym mowa w art. 27 ust. l ustawy z 29 listopada 1990r. Przepis tego artykułu nie określa jednak początkowej daty od jakiej zasiłek winien być przyznany. Dlatego też ma tu zastosowanie zasada określona w art. 43 ust. 6 cyt. ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r., zgodnie z którą świadczenia pieniężne pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W tym miejscu należy wskazać na tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2002r. sygn. akt I SA 1235/02 (niepubl.) z której wynika, że "skoro świadczenie w postaci zasiłku stałego ma charakter obligatoryjny - gdy osoba nim zainteresowana spełnia przesłanki do jego przyznania - to data wydania orzeczenia przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności oraz złożenia przez stronę wniosku o ponowne przyznanie świadczenia nie ma znaczenia dla kwestii okresu rozpoczęcia wypłaty osobie zainteresowanej należnego zasiłku stałego, gdy orzeczenie Zespołu potwierdza istnienie ciągłości w zakresie opieki sprawowanej nad dzieckiem, uprawniającej matkę do pobierania wzmiankowanego świadczenia. W tym przypadku mamy do czynienia z jedną sprawą, której przedmiotem jest zasiłek stały, a zatem art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej ma zastosowanie raz w momencie złożenia pierwszego wniosku o przyznanie pomocy w tej formie". Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni popiera pogląd prawny wyrażony w przytoczonym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy więc przyjąć, że złożenie wniosku przez skarżącą 10 maja 2004r. w związku z otrzymaniem orzeczenia nie wszczęło wbrew twierdzeniom organów postępowania w odrębnej sprawie, a tylko w takim przypadku miałby zastosowanie przepisy nowej ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W zaistniałej sytuacji nastąpiła kontynuacja świadczenia, a zatem skarżąca zasadnie domaga się jego przyznania za marzec i kwiecień 2004r. W ocenie Sądu sytuacji tej nie zmienia fakt, że skarżąca złożyła wniosek o wypłatę świadczenia 10 maja 2004r. tj. już w momencie obowiązywania ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Słusznie wskazują organy obu instancji, że nowa ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje już przyznania zasiłku stałego dla matek sprawujących opiekę nad dzieckiem niepełnosprawnym. W sprawie nie będzie miał jednak zastosowania art. 150 ustawy tej ustawy, zgodnie z którym, do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się nowe przepisy. Po pierwsze, wniosek skarżącej o wypłatę zasiłku stałego dotyczył zaległego obowiązkowego świadczenia za marzec i kwiecień 2004r. i jak wskazano wyżej nie wszczął nowej sprawy administracyjnej, lecz dotyczył kontynuacji świadczenia za ten okres. W okresie tym obowiązywał jeszcze art. 27 ust. l ustawy z 29 listopada 1990r., tak więc istniała podstawa prawna do realizacji tego zasiłku. Po drugie, art. 150 ustawy z 12 marca 2004r. ma zastosowanie do świadczeń określonych tą ustawą, które maj ą być realizowane po dacie wejścia w życie ustawy, a postępowanie zostało wszczęte jeszcze przed datą jej obowiązywania. Po trzecie, nie sposób uznać, iż przepisy nowej ustawy o pomocy społecznej działają wstecz. Taki zaś wniosek należało by wysnuć, gdyby przyjąć, że nowa ustawa o pomocy społecznej wyłącza prawo do świadczeń określonych w poprzedniej ustawie, w czasie jej obowiązywania. W ocenie Sądu nie można przyjąć takiej wykładni przepisów, która pozbawiałaby świadczeń osoby za okres przed l maja 2004r., jeżeli spełniały one przesłanki określone poprzednią ustawą o pomocy społecznej do ich przyznania, a ze względów proceduralnych tych świadczeń nie otrzymały, gdyż postępowanie w sprawie przyznania tychże świadczeń zakończyło się z powodu jego przewlekłości (bez winy zainteresowanych) już po dniu l maja 2004r. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.