II SA/Ol 56/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania lekarskie na skutek sprzeciwu A. R. od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 1 marca 2016 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych postanawia zmienić zaskarżone zarządzenie i zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. W dniu 11 grudnia 2015 r. A. R. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł A. R. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 1 marca 2016b r. referendarz sądowy w tutejszym Sądzie pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego. W uzasadnieniu podał, że w dniu 16 lutego 2016 r. skarżącemu doręczono wraz z oryginałem wniosku wezwanie do usunięcia w terminie 7 dni jego braków formalnych, poprzez uzupełnienie rubryki 7.1 [pozycja: "mieszkanie (...)"] według instrukcji zawartej w punkcie 4 pouczenia umieszczonego na końcu formularza PPF, a także wpisanie w rubryce 11 stałych wydatków i zobowiązań. W wezwaniu pouczono, iż niezastosowanie się do niego spowoduje pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w oparciu o art. 257 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a Jeden dzień po upływie zakreślonego terminu (24 lutego 2015 r.) nadana została w urzędzie pocztowym przesyłka zawierająca wniosek przekazany skarżącemu do uzupełnienia, jego pismo z 23 lutego 2016 r. oraz 7 stronę uzasadnienia wyroku WSA w Olsztynie w sprawie jego wymeldowania z lokalu w Janowcu Kościelnym. Wskazana pozycja w rubryce 7.1 wniosku nie została wypełniona ani przekreślona, a w rubryce 11 wpisane zostało: "Posiadam zobowiązania wykonawcom za pracę i materiały przy budowie domu". W piśmie przewodnim skarżący oświadczył: "zamieszkuję w budynku nowo pobudowanym który jest w/g prawa własnością byłej żony J.. Według prawa zamieszkuję w budynku sam, a który w świetle prawa nie istnieje i wokół tego powstała wielka paranoja z udziałem Sądów, Prokuratury, Administracji, Policji. Budynek zgodnie z ewidencją ludności przysparza Sądowi wiele problemów (...)". Wskazał, iż nikt z nim nie mieszka i wymienił ponoszone przez siebie wydatki. Referendarz sądowy ocenił, że wnioskodawca nie uzupełnił braków w wyznaczonym terminie. Podkreślił, że strona nie wyjaśniła w ogóle, czy istnieje mieszkanie, co do którego dysponuje prawem rzeczowym. W ustawowym terminie A. R. wniósł sprzeciw od powyższego zarządzenia. Wyjaśnił, że mieszkania żadnego nie posiada w świetle prawa, a sytuacja, w której się znalazł powstała nie z jego winy. Podkreślił, że wszystko co napisał w formularzu jest prawdą. Jego jedyny dochód to renta w kwocie 645,16 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego, natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest wyłącznie od trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy i dla rozstrzygnięcia w tym zakresie nie może mieć znaczenia przedmiot zaskarżenia, czy przekonanie strony o trudnej sytuacji materialnej. Użycie w zacytowanym przepisie przez ustawodawcę sformułowania "następuje" oznacza, że spełnienie przesłanek określonych w tym unormowaniu obliguje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Jednak obowiązek udzielenia przez sąd prawa pomocy powstaje w sytuacji, w której wnioskodawca uprawdopodobni brak środków na poniesienie jakichkolwiek, czy też pełnych kosztów postępowania. Przekonuje o tym sformułowanie "gdy wykaże". Innymi słowy, to na stronie postępowania, wnioskującej o udzielenie prawa pomocy, spoczywa inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia jej wniosku. Strona powinna przekonać sąd, że jej sytuacja materialna uprawnia do otrzymania prawa pomocy. Służyć temu ma rzetelnie wypełniony wniosek PPF. Strona obowiązana jest podać w nim precyzyjnie informacje odpowiadające prawdzie, które umożliwią ustalenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Jeżeli zawarte we wniosku oświadczenia nie są w tym zakresie wystarczające lub budzą wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi Komentarz, wyd. 2 LexisNexis, Warszawa 2006, str. 527). W konsekwencji do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wnioskodawca musi udzielić wyczerpujących informacji, które umożliwią ocenę jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz uprawdopodobnią jego trudną sytuację materialną. W rozpatrywanej sprawie Sąd uwzględnił wniosek skarżącego, gdyż pomimo nieprzekreślenia w urzędowym formularzu rubryk w sposób zgodny z pouczeniem, podane dane, obrazujące sytuację finansową i rodzinną wnioskodawcy odpowiadają prawdzie. Z urzędu wiadomym jest Sądowi w związku z rozpatrywaniem skarg wnioskodawcy na decyzje w przedmiocie zasiłków celowych z pomocy społecznej, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jego jedynym dochodem jest podana renta. Skarżący nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, prócz wskazanej łąki. Nie jest zameldowany na pobyt stały. Zamieszkuje u siostry w N. lub w nieoddanym do użytkowania domu w J., do którego nie ma tytułu prawnego. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarżący nie posiada środków majątkowych umożliwiających poniesienie kosztów postępowania. Powyższe uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych też względów, na podstawie przytoczonych przepisów, orzeczono jak w sentencji.