II SA/Ol 560/08
WyrokWSA w Olsztynie2008-11-13
Skład orzekający: Hanna Raszkowska, Beata Jezielska, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu może zostać wymierzona, jeśli przekroczenie powierzchni wynika z błędnej decyzji organu wydającego zezwolenie, który nie uwzględnił elementów konstrukcyjnych reklamy zgodnie z definicją ustawową?Ratio decidendi
Kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu nie może zostać wymierzona, jeśli przekroczenie to wynika z błędnej decyzji organu wydającego zezwolenie, który nie uwzględnił elementów konstrukcyjnych reklamy zgodnie z definicją ustawową. Organ administracji ma obowiązek prawidłowo ustalić powierzchnię reklamy, uwzględniając elementy konstrukcyjne, zgodnie z definicją zawartą w ustawie o drogach publicznych, oraz poinformować stronę o konsekwencjach prawnych wydania zezwolenia z pominięciem tych elementów.Stan faktyczny
Spółka A uzyskała zezwolenie na zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia reklam. Organ I instancji nałożył karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu, nie uwzględniając przy tym elementów konstrukcyjnych reklamy. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, organ I instancji ponownie wydał decyzję nakładającą karę. SKO utrzymało tę decyzję w mocy. Spółka A zaskarżyła decyzję SKO, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym nierozpoznanie sprawy co do istoty i oparcie decyzji na wadliwie zgromadzonym materiale dowodowym.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uchylił również decyzję Prezydenta Miasta z dnia "[...]" zezwalającą na zajęcie pasa drogowego, orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółki A zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Ewa Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2008 roku sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. uchyla decyzję Prezydenta z dnia "[...]", nr "[...]"; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółki A kwotę 400 zł. (słownie: czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta decyzją z dnia "[...]" zezwolił spółce A z siedzibą na zajęcie pasa drogowego ulic A oraz B w "[...]" w okresie od 1 października 2006r. do dnia 31 grudnia 2006r. w celu umieszczenia reklam, za opłatą w wysokości 7.948,80 zł.
Pismem z dnia 7 marca 2007r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg, Mostów i Zieleni zawiadomił spółkę A o wszczęciu postępowania w sprawie zajęcia pasa drogowego ulic A oraz B o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi.
Decyzją z dnia "[...]" organ pierwszej instancji nałożył na spółkę A karę pieniężną w wysokości 11.075,30 za zajęcie pasa drogowego ulic A oraz B o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi przez umieszczenie reklam o treści zmiennej w okresie od 1 października 2006r. do 31 grudnia 2006r. Decyzja ta została
w wyniku odwołania Spółki uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Następnie decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta nałożył na spółkę A karę pieniężną w wysokości 11.075,30 zł za zajęcie pasa drogowego ulic A oraz B o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi, przez umieszczenie reklam o treści zmiennej w okresie od 1 października 2006r. do 31 grudnia 2006r.
W uzasadnieniu wskazano na przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie, w szczególności na definicję reklamy, opisano przebieg postępowania dowodowego oraz lokalizację i wymiary zajętego pasa drogowego, jak też wyjaśniono sposób obliczenia wysokości kary. Podano, że zezwolenie nr "[...]" wydane w dniu "[...]" uprawniało Spółkę do zajęcia pasa drogowego ulic A oraz B w okresie od 1 października 2006r. do dnia 31 grudnia 2006r. odpowiednio o powierzchni 36 m kw. Spółka natomiast zajęła pas drogowy drogi krajowej ulicy A o powierzchni 41,016 m kw. i drogi gminnej ulicy B o powierzchni 40,9362 m kw. Przekroczone zostały więc określone w zezwoleniu z dnia 26 lutego 2007r. wymiary. Wyjaśniono przy tym, że
w stosunku do reklamy umieszczonej w pasie drogowym ulicy B jej powierzchnię skorygowano o grunt jakim została przykryta część słupa wsporczego.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła spółka A, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego
w postaci art. 138 § 2 kpa, polegające na nieuwzględnieniu zaleceń Kolegium oraz art. 77 § 1 kpa w związku z art. 7 kpa poprzez wydanie decyzji na podstawie faktów, które nie zostały udowodnione. Podkreśliła, że organ pierwszej instancji pomimo tego, że przy ustalaniu wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego przez reklamy będące przedmiotem sporu nie uwzględnił elementów konstrukcyjnych, to już przy naliczaniu kary pieniężnej wziął te elementy konstrukcyjne pod uwagę. Według odwołującej się organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zignorował zalecenia Kolegium, a w szczególności nie wykonał ponownych oględzin reklam, wobec czego materiał dowodowy nie dokumentuje w sposób dostateczny, jaka była faktycznie powierzchnia reklam. Za niedopuszczalne w tym zakresie uznała posłużenie się wcześniej zgromadzoną dokumentacją. Podkreśliła, iż organ pierwszej instancji badając wniosek o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego winien był w przypadku, kiedy wniosek spółki nie odpowiada wymogom art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych, wezwać stronę do uzupełnienia wniosku. Stwierdził przy tym, że organ świadomie działał na niekorzyść spółki, a w chwili obecnej próbuje przenieść odpowiedzialność za ten stan rzeczy na samą spółkę.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji będąca przedmiotem odwołania. Według organu odwoławczego spółka nie wzięła pod uwagę wyjaśnień Kolegium zawartych w decyzji z dnia "[...]" odnośnie konieczności uwzględnienia elementów konstrukcyjnych przy opłacie za umieszczenie reklamy w pasie drogowym i zajęła pas drogowy o powierzchni większej niż zezwolenie. Swojego wniosku nie zmodyfikowała także w późniejszym czasie. Kolegium przyznało, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego w postaci oględzin pasa drogowego, jednakże spowodowane to było likwidacją przedmiotowej reklamy. Przyjęto więc stosownie do oględzin z dnia 27 marca 2007r., że słup wsporczy reklamy znajdujący się w pasie drogowym ul. B w całym czasie postępowania administracyjnego miał wysokość 4,33 m. Natomiast pozostałe wymiary reklam ustalono w oparciu o dokumentację techniczną przedstawioną przez spółkę wraz z wnioskiem oraz wyniki oględzin przeprowadzonych w toku postępowania. Kolegium wskazało, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym za niedotrzymanie warunków określonych w zezwoleniu na zajęcie pasa drogowego lub zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia obligatoryjnie pobiera się kary pieniężne i ma to miejsce w każdym przypadku zaistnienia wspomnianych przesłanek. Organ podniósł również, że wysokość orzeczonej kary nie może budzić wątpliwości i jest zgodna
z przepisami ustawy o drogach publicznych a także z uchwałą nr XXXV/442/04 z dnia 27 października 2004r. Rady Miasta Olsztyn w sprawie ustalenia wysokości stawek opłaty za zajęcie 1 m kw. pasa drogowego na terenie miasta Olsztyn. Organ wyjaśnił również ustawową definicje reklamy, z której wynika jednoznacznie, że należy uwzględnić powierzchnie nośnika reklamowego oraz powierzchnię elementów konstrukcyjnych i zamocowań, przy obliczaniu powierzchni reklamy.
Skargę na powyższą decyzję wywiodła spółka A, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając jej naruszenie art. 7 oraz art. 104 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nierozpoznanie sprawy co do istoty polegające na braku rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszystkich zarzutów stawianych przez stronę postępowania w treści odwołania od decyzji organu I instancji. Podniesiono także pogwałcenie art. 77 § 1 kpa w związku z art. 7 kpa polegającego na oparciu zaskarżonej decyzji na niepełnym i wadliwie zgromadzonym materiale dowodowym. Wskazano też na naruszenie art. 138 § 2 zdanie 2 kpa, polegające na nie rozpoznaniu sprawy przez Kolegium w jej całokształcie i utrzymaniu decyzji organu I instancji. Strona skarżąca podniosła, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji zignorował wszystkie wytyczne organu odwoławczego
w zakresie ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, co znajduje swoje potwierdzenie w treści decyzji będącej przedmiotem skargi. Podobny zarzut został sformułowany w odwołaniu od rozstrzygnięcia, które zapadło w I instancji. Mimo to, Kolegium się do niego nie odniosło, a to stanowi o rażącym naruszeniu art. 7 oraz art. 104 § 2 kpa poprzez nierozpoznanie sprawy co do istoty. Organ powinien odnieść się do wszystkich zarzutów sformułowanych w odwołaniu od decyzji, jednakże
w przedmiotowej sprawie tego nie uczynił. Według skarżącej spółki organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji i nakazując mu sporządzenie szkicu sytuacyjnego wraz z opisem zaznaczonych na nim elementów, uznał tą czynność postępowania za konieczną do prawidłowego rozpoznania sprawy. Tym samym takim stanowiskiem związany jest nie tylko organ I instancji ale również sam organ II instancji. Tymczasem zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wbrew swojemu wcześniejszemu stanowisku w tej sprawie. Podobnie Kolegium zobowiązało organ pierwszoinstancyjny do ponownego dokonania pomiarów powierzchni poszczególnych elementów tablic reklamowych w tym konstrukcyjnych, co nie zostało dopełnione. Według strony skarżącej organy obydwu instancji wydały rozstrzygnięcia opierając się na niekompletnym materiale dowodowym. Ponadto zdaniem strony skarżącej oględziny przeprowadzone w dniu 27 marca 2007r. nie mogą być dowodem potwierdzającym wymiary przedmiotowego słupa w okresie od października 2006r. do grudnia 2006r. Przede wszystkim żaden organ rozstrzygający
w sprawie nie udowodnił, że po dniu 5 października 2006r., kiedy dokonano oględzin przedmiotowego nośnika reklamowego i do dnia 31 grudnia 2006r. wysokość przedmiotowego słupa pozostała bez zmian.
W skardze wskazano również, że przy obliczeniu opłaty za zajęcie pasa drogowego właściwy organ nie uwzględnił jej elementów konstrukcyjnych a jedynie ekrany, czym świadomie wprowadził spółkę w błąd. Strona skarżąca wskazała też na przedłożone przez inwestora schematy konstrukcyjne reklam, z których wynika, że urządzenia reklamowe objęte wnioskiem o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogi, składają się nie tylko z ekranów reklamowych ale również z konstrukcji wsporczej. Organ mógł więc wezwać stronę do modyfikacji wniosku, jeżeli stwierdził, że wskazana we wniosku powierzchnia reklamy jest niewłaściwa. Nie zrobił tego jednak, działając ze szkodą na rzecz spółki. Niedopuszczalna według skarżącego jest sytuacja, w której organ świadomie wydawał, naruszającą regulację prawa materialnego, decyzję z dnia "[...]", która w części określającej wysokość należnej opłaty za zajęcie pasa drogowego uchybia dyspozycji art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych, aby następnie z faktu tego wywieść korzystne dla siebie skutki prawne poprzez wydanie kolejnej decyzji nakładającej karę finansową na inwestora za rzekome zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Tak więc organ I instancji działał na niekorzyść strony
w sposób ewidentny albowiem miał pełną wiedzę, że wydane przez ten organ zezwolenie na zajęcie pasa drogowego nie obejmuje wszystkich elementów nośnika reklamowego, co w razie realizacji inwestycji przełoży się na karę finansową w stosunku do inwestora. Podobny zarzut należy sformułować wobec Samorządowego Kolegium Odwoławczego bowiem usankcjonowało ono - decyzją będącą przedmiotem skargi - rozstrzygniecie organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Kolegium podkreśliło również, że ponowne przeprowadzenie oględzin tablicy było niemożliwe z powodu jej likwidacji. W związku z tym przyjęto, że słup reklamy miał wymiary takie jakie ustalono podczas oględzin w dniu 27 marca 2007r., które odbyły się z udziałem strony. Pozostałe wymiary ustalono w oparciu o dokumentację techniczną przedstawioną przez spółkę wraz
z wnioskiem, co było dla tej spółki korzystnym rozwiązaniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a.
Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). Z art. 40 ust. 1 tejże ustawy wynika, iż zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę (art. 40 ust. 3 ustawy), obliczoną m.in. według zasad ustalonych w art. 40 ust. 6 ustawy, który stanowi, iż opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w 40 ust. 2 pkt 3 ustawy (w tym umieszczenie reklam w pasie drogowym), ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego albo powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego. Z kolei w myśl art. 40 ust. 12 ustawy za zajęcie pasa drogowego: bez zezwolenia zarządcy drogi, z przekroczeniem terminu zajęcia określonego w zezwoleniu zarządcy drogi, o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi - zarządca drogi wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z ust. 4-6.
Z cytowanych przepisów ustawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż do nałożenia kary pieniężnej konieczne jest wykazanie w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, że w pasie drogowym została umieszczona reklama m.in. o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi.
Sąd podziela stanowisko organów co do wykładni art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych. Z definicji legalnej zawartej w tym przepisie wynika, że pod pojęciem reklamy należy rozumieć - nośnik informacji wizualnej w jakiejkolwiek materialnej formie wraz z elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, umieszczony w polu widzenia użytkowników drogi, niebędący znakiem w rozumieniu przepisów o znakach i sygnałach lub znakiem informującym o obiektach użyteczności publicznej ustawionym przez gminę. W pojęciu tym mieści się zatem nie tylko nośnik informacji wizualnej, ale także elementy konstrukcyjne i zamocowania. Z kolei art. 40 ust. 6 ustawy stanowi, iż opłatę za zajęcie pasa drogowego ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni reklamy, liczby dni zajmowania pasa drogowego i stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego. Wykładnia językowa tych przepisów wskazuje, iż do powierzchni reklamy winna należeć także powierzchnia elementów konstrukcyjnych wraz z zamocowaniami, gdyż te elementy zostały wymienione w treści definicji ustawowej reklamy. Za takim rozumieniem powierzchni reklamy winno przemawiać także i to, że ustawodawca uzależnił wysokość opłaty m.in. od powierzchni reklamy. Nie bez znaczenia jest wielkość elementów konstrukcyjnych i ich kształt, czy też wrażenie wizualne jakie wywołują wraz z zamocowaniami u odbiorcy. W ocenie Sądu dla strony wizualnej reklamy jako nośnika informacji nie pozostaje obojętne jak zostały wykonane elementy konstrukcyjne i zamocowania oraz jakiej są one wielkości. Wszak im takie elementy będą większe i oryginalniej wykonane, tym bardziej reklama będzie zauważalna.
Akta administracyjne wskazują, iż organ I instancji wydając w dniu 29 września 2006r. zezwolenie dla skarżącej na zajęcie pasa drogowego orzekał w oparciu o wniosek skarżącej z dnia 17 sierpnia 2006r. We wniosku tym skarżąca wskazywała, iż wnosi o zajęcie pasa drogowego w celu umieszczenia reklam o powierzchni 72m², która to powierzchnia obejmowała wymiary samych tablic reklamowych. W toku postępowania organ dysponował jednak dokumentacją np. widok ogólny urządzeń reklamowych, który pozwalał na obliczenie powierzchni słupa wspornikowego, na którym opierały się tablice reklamowe. Faktem jest też, iż w trakcie postępowania w sprawie o wydanie pozwolenia na umieszczenie reklam w pasie drogowym Spółka konsekwentnie podnosiła, iż w jej ocenie – ze względu na definicję reklamy – nośnikiem informacji wizualnej są same tablice reklamowe dlatego też opłata za zajęcie pasa drogowego winna obejmować jedynie powierzchnię ekranu tablicy. Jednakże w piśmie z dnia 27 września 2006r. skarżąca – jak się wydaje - zmodyfikowała swoje stanowisko wskazując, iż w jej ocenie w polu widzenia użytkownika znajdują się jedynie ekrany nośnika reklamowego i fragment słupa. Organy nie zwróciły uwagi na to pismo, nie dopytując strony, czy zmodyfikowała swój wniosek w tym zakresie. Organ I instancji wydając decyzję z dnia "[...]" przyjął, że powierzchnia reklamy obejmuje tablice reklamowe wraz z elementami konstrukcyjnymi.
Powyższa decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", które stwierdziło, że organ nie może dokonać obliczenia powierzchni reklamy w sposób dowolny, jest bowiem związany w tym względzie wnioskiem strony. Konsekwencją takiego poglądu było wydanie w dniu 26 lutego 2007r. przez organ I instancji zezwolenia dla skarżącej na zajęcie pasa drogowego, poprzez ustawienie dwóch reklam, przy czym powierzchnie reklam (od których naliczono opłatę) obejmowały tylko tablice reklamowe bez elementów konstrukcyjnych. Kilka dni potem organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie zajęcia pasa drogowego o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu zarządcy drogi.
W tym miejscu należy rozważyć, zasadność stanowisko Kolegium przyjętego w decyzji z dnia "[...]". Z utrwalonej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki tego Sądu z dnia: 11 czerwca 1990r. I SA 367/90 ONSA 1990/2-3/47, 5 stycznia 1998r. II SA 1396/97 LEX nr 41909, 5 lipca 1999r. IV SA 1632/96 LEX nr 47890, 24 lipca 2001r. IV SA 1091/99 LEX nr 78924) wynika, iż w razie wszczęcia postępowania na wniosek - obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania oraz określa stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego mającą zasadnicze znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Tylko i wyłącznie strona określa przedmiot żądania, zaś organ jest tymże żądaniem związany. Podzielając poglądy wyrażone w cytowanych orzeczeniach wskazać należy, iż to strona określa treść żądania w przypadku, gdy postępowanie jest wszczynane na jej wniosek, a żądanie to ma na celu ustalenie stosownej normy prawa powszechnie obowiązującego, w oparciu o którą organ orzeknie o żądaniu. W odniesieniu do wniosku, w którym strona wnosi o zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie reklamy przyjąć należy, iż strona winna określić m.in. miejsce zamierzonego posadowienia reklamy, podać jej powierzchnię oraz przedstawić dokumentację w oparciu o którą można by zweryfikować wniosek strony co do konstrukcji i powierzchni reklamy.
W sprawie niniejszej skoro strona wnosiła o zezwolenie na zajęcie pasa drogowego celem umieszczenia reklam, organ winien wydać decyzję na podstawie stosownych przepisów prawa materialnego. Równocześnie żaden przepis nie zwalnia organu z dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, celem określenia powierzchni reklamy i wydania decyzji zgodnej z przepisami prawa. Skoro więc ustawa o drogach publicznych zalicza do powierzchni reklamy od której uzależniona jest wysokość opłaty powierzchnię nośnika informacji wizualnej wraz z powierzchnią elementów konstrukcyjnych to organ winien środkami dowodowymi ustalić prawidłowo powierzchnię reklamy zgodnie z przepisami ustawy, co zresztą uczynił w postępowaniu zakończonym wydaniem zezwolenia z dnia 26 lutego 2007r. Oznacza to, iż nie mógł wydać decyzji obejmującej samą powierzchnią tablic reklamowych bez powierzchni elementów konstrukcyjnych. Organ mógł zatem jedynie wydać decyzję zgodną z prawem, tj. obejmującą powierzchnię tablic reklamowych wraz z powierzchnią elementów konstrukcyjnych lub też odmówić wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. Wydanie bowiem decyzji, którą do należnej opłaty nie zostały wliczone elementy konstrukcyjne reklamy oznacza, iż organ zobowiązany będzie z chwilą gdy decyzja taka stanie się ostateczna do wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia kary za zajęcie pasa drogowego przez reklamę o powierzchni większej niż wskazana w zezwoleniu. W sprawie organ I instancji winien wydać decyzję obejmującą powierzchnię obu wymienionych elementów reklamy, tym bardziej, iż przeprowadził w tym celu stosowne postępowanie dowodowe i posiadał wszelkie informacje, ażeby określić powierzchnię elementów konstrukcyjnych, które zostały doręczone przez samą stronę postępowania, na wezwanie organu.
Wskazać dalej należy, iż Spółka wnosząc o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego w istocie prowadziła z organem I instancji spór co do wykładni art. 4 pkt 23 ustawy o drogach publicznych, przedstawiając swoje rozumienie tego przepisu, do czego miała prawo. Z tego względu nie można wywieść, iż wniosek Spółki nie obejmował elementów konstrukcyjnych reklam. Wniosek ów dotyczył bowiem umieszczenia w pasie drogowym dwóch reklam, a rolą organu było wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku poprzez określenie powierzchni elementów konstrukcyjnych, ustalenie stanu faktycznego i wydanie decyzji zgodnej z prawem. Dodać także trzeba, iż decyzją z dnia "[...]" (jak i w postępowaniu zmierzającym do wydania tejże decyzji) organ naruszył art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ przed wydaniem tejże decyzji (ani w okresie wcześniejszym) nie powiadomił skarżącej o tym, iż wydanie zezwolenia obejmującego jedynie tablice reklamowe, obligować będzie organ do wszczęcie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu umieszczenia reklamy o powierzchni większej niż określona w zezwoleniu.
Przyjąć należy, iż karę za zajęcie pasa drogowego na podstawie art. 40 ust. 12 pkt 3 ustawy o drogach publicznych organ może wymierzyć w przypadku, kiedy np. strona przedstawia organowi nieprawdziwe (czy też błędne) dane dotyczące powierzchni reklamy lub umieszcza większą liczbę tablic reklamowych niż podane we wniosku lub też realizuje reklamę o powierzchni większej niż podana we wniosku. Przy czym powód umieszczenia reklamy o większej powierzchni niż w zezwoleniu nie musi być przez stronę zawiniony. Niemniej jednak - w ocenie Sądu – kary tej nie można wymierzyć w sytuacji, kiedy kara taka byłaby spowodowana błędną decyzją organu orzekającego w przedmiocie wydania zezwolenia na zajęcia pasa drogowego.
Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji. Z mocy art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję Prezydenta Miasta z dnia "[...]"., którą wydano dla skarżącej zezwolenie na zajęcie pasa drogowego uznając, iż decyzja ta jest decyzją wydaną w granicach sprawy w rozumieniu art. 135 p.p.s.a., a jej uchylenie jest niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Przyjąć bowiem należy, iż zaskarżona decyzja podjęta została wskutek wcześniejszego wydania decyzji z "[...]", jest więc jej koniecznym następstwem co uzasadnia uchylenie decyzji leżącej u źródła decyzji kontrolowanej (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005 str. 323). Powyższe przesądza o konieczności wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skargi dotyczących naruszenia innych przepisów postępowania wskazanych w skardze, a związanych z niedostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu akta sprawy wskazują bezsprzecznie, że przedmiotowe reklamy zostały umieszczone w pasie drogowym (szkice sytuacyjne wraz z wypisami z rejestru gruntów – karta 27 – 30 akt administracyjnych). Nie budzi wątpliwości także okres w jakim znajdowały się one w pasie drogowym. W postępowaniu administracyjnym wyjaśniono też w sposób nie budzący wątpliwości, jaka jest powierzchnia tablic reklamowych. Ustalono również, iż słupy konstrukcyjne na których opierały się tablice i które były w polu widzenia użytkowników drogi miały pierwotnie wysokość 4,40 m, ustalono także ich obwód, który wynosił 1,14m. W protokole z dnia 27 marca 2007r. ustalono ponadto, iż ze względu na roboty drogowe polegające m.in na nawiezieniu ziemi wysokość słupa przy ul. B zmniejszyła się do 4,33m. Z wyjaśnień organu wynika, iż prace te wykonano pod koniec 2006r. Oznacza to, iż w tym czasie wysokość słupa uległa skróceniu i wynosiła 4,33m. jak potwierdzono to w protokole z 27 marca 2007r. (karta 42 akt administracyjnych). Słusznie więc Kolegium przyjęło, iż wysokość ta była wysokością najkorzystniejszą dla strony. Skutkowało to niewielkim obniżeniem kary za zajęcie pasa drogowego.
Rozpoznając sprawę ponownie organy zastosują się do przedstawionej wykładni przepisów prawa. Organ I instancji winien jeszcze raz rozpoznać wniosek strony z dnia 17 sierpnia 2006r. o wydanie zezwolenia na umieszczenia reklam w pasach drogowych.
W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Z mocy art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia "[...]". Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Ponadto Sąd, na podstawie art. 200 p.p.s.a, zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło