II SA/Ol 561/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. J. na decyzję Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej w "[...]" z dnia "[...]" w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 11 września 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę D. J. na decyzję Kierownika Zakładu Gospodarki Komunalnej w "[...]" z dnia "[...]" w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. We wniosku z dnia 29 października 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podniósł, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu "[...]", a jego niepełnosprawność bardzo mocno ogranicza jego codzienne funkcjonowanie. Wskazał, że razem z żoną opiekują się trójką dzieci, z których dwoje to również osoby niepełnosprawne wymagające comiesięcznych wizyt w poradni specjalistycznej. Stwierdził, że uzyskiwane dochody i miesięczne wydatki nie pozwalają na poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Wskazał, że propozycja obsługi adwokackiej jaką otrzymał sięgała ok. 3.000 zł, a to kwota przekraczająca jego możliwości finansowe. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trójką niepełnoletnich dzieci. Do ich majątku należą dom o powierzchni "[...]" (wartość: "[...]") i mieszkanie ("współudział w spadku "[...]"") o powierzchni "[...]" (wartość: "[...]"). W rubryce nr 10 skarżący wykazał dochód własny i żony z tytułu renty i wynagrodzeń w łącznej wysokości "[...]", natomiast w rubryce nr 11 jako zobowiązania i stałe wydatki: raty kredytów hipotecznych (dom i działka) - łącznie "[...]", rata kredytu gotówkowego - "[...]", prąd - "[...]", woda - "[...]", telekomunikacja - "[...]", podatek - "[...]", odpady komunalne - "[...]", co stanowi łącznie "[...]". Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie zauważyć należy, że strony zobowiązane są co do zasady do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu, powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W konsekwencji, jeżeli strona ma środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę, bądź też posiada majątek, szczególnie nieruchomości, to powinna partycypować w kosztach postępowania (zob. M. Niezgódka-Medek, komentarz do art. 246, [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 1072-1076, i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania wymaganych na obecnym jego etapie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Przedstawiona przez niego sytuacja materialna nie świadczy bowiem o tym, że nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym. Zauważyć należy, że zarówno skarżący, jak i jego żona osiągają stałe miesięczne dochody w kwotach przekraczających kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Mając na uwadze ich aktualną wysokość ("[...]"), która - co zauważyć należy - może ulec podwyższeniu jeśli małżonkowie zdecydują się ubiegać o przyznanie świadczenia wychowawczego (tzw. 500+), przyjąć należy, że wskazane dochody przy rozsądnym gospodarowaniu umożliwiają nie tylko zabezpieczenie środków na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb skarżącego i jego rodziny, ale również poczynienie oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Potwierdzeniem tego jest fakt, że skarżący ponosił dotychczas wymagane koszty sądowe, a nie wskazał obecnie, aby sytuacja materialna jego rodziny uległa pogorszeniu. Mając zatem na uwadze z jednej strony - wysokość środków, którymi dysponują aktualnie małżonkowie (łącznie: "[...]"), która co wskazano wyżej może ulec dodatkowo podwyższeniu, z drugiej zaś - wysokość wykazanych w rubryce nr 11 wydatków mieszkaniowych i związanych ze spłatą kredytów (łącznie: "[...]"), co daje różnicę "[...]", stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że środki te - po pokryciu koniecznych kosztów utrzymania rodziny - nie dają możliwości opłacenia, także przy wykorzystaniu np. produktów kredytowych, kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Skarżący nie wskazał bowiem żadnych szczególnych wydatków, których ponoszenie w przypadku jego rodziny jest obecnie konieczne, nie powołał się też na wyższą od przeciętnej, a uzasadnioną sytuacją tej rodziny, wysokość określonych wydatków koniecznych. Zauważyć natomiast należy, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy wskazanie, że poniesienie kosztów postępowania sądowego będzie stanowiło dla strony uszczerbek w budżecie domowym. Strona wykazać powinna, że pomimo wykorzystania wszystkich zdolności finansowych posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Dodatkowo zauważyć należy, że do majątku małżonków należy poza domem również mieszkanie. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, stwarza natomiast możliwość uzyskiwania dodatkowego dochodu lub czerpania innych pożytków z tego tytułu. W konsekwencji, w przedstawionych okolicznościach stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał, że pomimo dysponowania stałymi dochodami i wskazanym majątkiem nie posiada i nie jest w stanie zdobyć, także poprzez pozyskanie dodatkowego źródła dochodu, czy też przy wykorzystaniu produktów kredytowych, środków pieniężnych na sfinansowanie w pełnym zakresie swojego udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.