II SA/Ol 570/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Asesor WSA Irena Szczepkowska (spr.) Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi S. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. W dniu 29 grudnia 2006 r. S. E. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]", nr "[...]", wskazując iż przedmiotowa decyzja narusza przepis art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że zmiana dochodu w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie ma wpływu na wysokość świadczenia, jeżeli kwota zmiany nie przekracza 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Podniósł, iż wskazany przepis stanowi regulację szczególną w stosunku do zapisu art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie wnioskodawcy organ pomocy społecznej wydając przedmiotową decyzję rażąco naruszył powyższy przepis prawa materialnego. Wskazaną przez stronę decyzją organ pomocy społecznej zmienił na korzyść S. E. od dnia 1 października 2006r. decyzję z dnia "[...]", nr "[...]", w ten sposób, że przyznał od dnia 1 października 2006 r. zasiłek stały w wysokości 410,30 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek stały ustala się w wysokości - w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł i niższa niż 30 zł. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, iż S. E. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Na dochód w miesiącu wrześniu 2006 r. składał się dodatek mieszkaniowy w wysokości 66,79 zł. W związku z powyższym od 1 października 2006 r. zasiłek stały przysługuje w wysokości 410,21 zł (477 zł - 66,79 = 410,21 zł), w zaokrągleniu do 10 groszy w górę 410,30 zł. Organ orzekający wskazał, iż zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) od 1 października 2006r. kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej stanowi kwotę 477 zł, a maksymalna wysokość zasiłku stałego wynosi 444 zł. Organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji było Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji z dnia "[...]". Na podstawie złożonego przez S. E. wniosku uznano, iż wnioskodawca opiera żądanie stwierdzenia nieważności wyżej opisanej decyzji organu pomocy społecznej na przesłance wyartykułowanej w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa stanowiącym o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ wnioskodawca twierdził, iż kwestionowana decyzja narusza przepis art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej uznano, iż strona wskazuje na przesłankę rażącego naruszenia prawa. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz doktrynę Kolegium podniosło, iż o rażącym naruszeniu prawa (a nie jakimkolwiek) można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Przedmiotowa decyzja została wydana na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) stanowiącym, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Wskazano, iż w rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji dokonał zmiany decyzji przyznającej S. E. zasiłek stały w zakresie wysokości tego świadczenia z uwagi na przesłankę dotyczącą zmiany przepisów. Mianowicie, od dnia 1 października 2006 r. zmianie uległy kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń z pomocy społecznej wskutek wejścia w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950). Na mocy § 1 pkt 1 lit. a tego rozporządzenia kwota kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł. Na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały ustala się w wysokości w przypadku osoby samotnie gospodarującej różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 zł. Kolegium stwierdziło, iż niewątpliwe zmiana wysokości kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej miała wpływ na wysokość przysługującego stronie zasiłku stałego. Dlatego też decyzji organu pomocy społecznej z dnia "[...]" nie można zarzucić jakiegokolwiek naruszenia prawa, a tym bardziej rażącego naruszenia przepisów prawa. Odnosząc się do podniesionego we wniosku zarzutu odnośnie nieuwzględnienia postanowień art. 106 ust. 3a ustawy o pomocy społecznej Kolegium podniosło, iż przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ jest on brany pod uwagę tylko wówczas, gdy zmiana bądź uchylenie decyzji następuje wskutek zmiany sytuacji dochodowej lub bytowej strony. Natomiast podstawą wydania przedmiotowej decyzji jest zmiana przepisów prawa, a nie jakakolwiek zmiana w sytuacji dochodowej strony uprawnionej do zasiłku stałego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. E. stwierdził, iż w jego ocenie wydane decyzje są dla niego krzywdzące oraz naruszają zasady współżycia społecznego, gdyż sprawa toczy się o kilkadziesiąt złotych, stanowiących dla strony ogromną wartość. W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" utrzymało w mocy własną decyzję podtrzymując w całości stanowisko w niej zawarte. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" S. E. wniósł o jej uchylenie, zarzucając, że jest to decyzja niesłuszna, krzywdząca i naruszająca zasady współżycia społecznego. Zdaniem skarżącego organy nie zastosowały w sprawie przepisu art. 106 ust. 3 a ustawy o pomocy społecznej, czym naruszyły przepisy prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący argumentuje, iż wskazany przepis stanowi regulację szczególną w stosunku do ust. 5 tego artykułu. Dlatego uważa skargę za logiczną i zasadną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w toku kontroli legalności zaskarżonego aktu podjętego w postępowaniu administracyjnym nie stwierdził istotnego naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na wstępie omawianej sprawy wskazać należy, iż w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej: ustawą o p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Natomiast ust. 2 pkt 1 cytowanego artykułu stanowi, że w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. W związku z powyższym wskazać należy, że wysokość przedmiotowego świadczenia w żadnym stopniu nie zależy od uznania organu administracji. Jednoznaczne brzmienie art. 37 ust. 2 pkt 1 przesądza bowiem o maksymalnej wysokości zasiłku stałego w konkretnym przypadku. Trzeba również wskazać, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji przedstawia, dokonane w sposób prawidłowy, wyliczenie należnego zasiłku, którego wysokość została ustalona w zgodzie z obowiązującymi przepisami ustawy o p.s. i w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Nadto, uwzględnia obowiązujące od dnia 1 października 2006 r., a ustalone w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo bowiem wskazało, iż na dochód skarżącego będącego osobą samotnie gospodarującą składał się dodatek mieszkaniowy w kwocie 66,79 zł. Mając na względzie, iż zasiłek stały stanowi różnicę pomiędzy kryterium dochodowym wynoszącym od dnia 1 października 2006 r. 477 zł a wysokością dochodu skarżącego wynoszącą 66,79 zł, to organ pomocy społecznej prawidłowo wyliczył kwotę należnego zasiłku stałego. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego nieuwzględnienia przez organy administracji normy art. 106 ust. 3a ustawy o p.s., to stwierdzić trzeba, iż jest on niezasadny. Niewątpliwie przyznanie świadczenia z pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, co wynika wprost z art. 106 ust. 1 i 4 ustawy o p.s. Z kolei według ust. 5 cytowanego artykułu, decyzję taką można zmienić lub uchylić, przy czym zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Jedną z przesłanek zmiany decyzji jest zmiana przepisów prawa. Z taką sytuacją mamy do czynienia w omawianej sprawie, bowiem wydane na podstawie art. 9 ust. 8 ustawy o p.s. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ustaliło kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, zakreślając jego maksymalną wysokość. Niewątpliwie zmiana przepisów prawa stanowi podstawę do weryfikacji wysokości świadczenia uzyskiwanego z pomocy społecznej. Wskazany przez skarżącego art. 106 ust. 3a jest brany pod uwagę tylko wtedy, jak słusznie podniosło to Kolegium, kiedy następuje zmiana sytuacji dochodowej lub bytowej strony. Taka sytuacja nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie, zatem nie było podstaw do zastosowania przez organy administracji normy art. 106 ust. 3a. Nadto ust. 3a art. 106 ustawy o p.s. nie stanowi przepisu o charakterze lex specialis, jak podnosi to skarżący, w stosunku do ust. 5 tegoż artykułu. Wskazuje on wyłącznie jedną z możliwości uchylenia bądź zmiany decyzji administracyjnej, przy wystąpieniu w indywidualnej sprawie określonych przepisami przesłanek. Na marginesie niniejszej sprawy wskazać trzeba za Kolegium, iż organ administracji pierwszej instancji dokonał zmiany decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały w zakresie wysokości tego świadczenia z uwagi na zmianę przepisów prawa. Jedynie więc zmiana decyzji w warunkach nie odpowiadających wymaganiom przepisu art. 106 ust. 3a ustawy o p.s. stanowiłaby rażące naruszenie prawa, na co powoływał się skarżący w odwołaniu od decyzji z dnia "[...]", prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyny wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Jednakże decyzji organu pomocy społecznej nie można zarzucić naruszenia przepisów prawa, bowiem nie została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa lub bez podstawy prawnej. Reasumując, kwestia przyznawania (ustalania wysokości) zasiłku stałego została ściśle uregulowana w powyżej przytoczonych przepisach prawa i pozostaje poza uznaniem administracyjnym. Sama trudna sytuacja finansowa skarżącego nie mogła mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ani organy administracji, ani sąd administracyjny nie orzekają w oparciu o zasady współżycia społecznego. Mając powyższe na względzie, wobec braku podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.