II SA/Ol 574/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Asesor WSA Beata Jezielska Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2004 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego - skargę oddala. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2004 r., Nr "[...]" Kierownik Gminnego Ośrodek Pomocy Społecznej odmówił R. K. przyznania zasiłku celowego, wskazując w uzasadnieniu na wykorzystanie w miesiącu kwietniu 2004 r. limitu środków w zakresie zadań własnych na wypłatę świadczeń celowych przed Świętami Wielkanocnymi. W złożonym odwołaniu R. K. przedstawił, iż jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej, jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku, nie ma innego źródła dochodu, utrzymuje się ze środków otrzymanych z GOPS w B. i dodatku mieszkaniowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 czerwca 2004 r., Nr "[...]" uchyliło w całości decyzję będącą przedmiotem odwołania i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zarzucono brak ustaleń faktycznych uniemożliwiąjący dokonanie oceny czy decyzja została podjęta w granicach przewidzianego prawem uznania administracyjnego. W złożonej na tę decyzję skardze R. K. podnosi, iż nie ma żadnego dochodu, ponadto z GOPS w B. w maju i czerwcu 2004 r. nie pobierał żadnych środków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu stwierdzono, iż skarżący nie zgłosił żadnych argumentów kwestionujących zasadność podjętej decyzji, Natomiast podniesione w skardze okoliczności zostały dostrzeżone w postępowaniu odwoławczym i znalazły odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm./). Tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej. Skarżący nie podniósł żadnych argumentów wskazujących na naruszenie prawa materialnego bądź procedury administracyjnej. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej była ustalana i oceniana pod względem uprawnień wynikających z ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593 z późn. zm.) Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednakże stosownie do treści art. 3 ust. 4 powołanej ustawy ; potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Art. 39 ust. l i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie wyrazy "może być przyznany" wskazują, że decyzja podejmowana na jego podstawie ma charakter uznaniowy, zależy od tak zwanego uznania administracyjnego. Powyższe oznacza, że przyznanie zasiłku celowego nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy. Uznanie to jest determinowane nie tylko sytuacją bytową wnioskodawcy lecz również możliwościami organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznaniowy charakter takiej decyzji nie znaczy jednak, że organ administracji może podjąć ją w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie sprawy, aby nie było dowolne, musi opierać się zatem na wnikliwym wyjaśnieniu i rozważeniu; wszystkich okoliczności sprawy, a decyzja winna być wyczerpująco i uzasadniona, gdyż powinna wskazywać motywy takiego a nie innego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji wbrew przedstawionym wyżej wymogom nie dokonał ustaleń co do stanu faktycznego oraz nie wyjaśnił zasadności przesłanek, które legły u podstaw decyzji z dnia 30 kwietnia 2004 r. Należy podkreślić, że uzasadnienie decyzji Kierownika tego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. jest lapidarne i ogólnikowe, przez co narusza regulację art. 107 § 3 k.p.a. Organ pierwszej cji ograniczył się do przytoczenia przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) oraz stwierdzenia wysokości dochodu skarżącego. Wskazał, że w kwietniu 2004 r. limit środków (kwota 10.583 zł) został już wykorzystany na wypłatę świadczeń celowych. Ponadto wyjaśnił, że odmówiono przyznania zasiłku celowego, gdyż posiadane środki nie pozwalają na zabezpieczenie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o wsparcie finansowe. Odmowa przyznania zasiłku z uwagi na wykorzystanie środków finansowych w zestawieniu z sytuacją skarżącego, ustaloną w wyniku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, czyni ten jedyny argument oczywiście niewystarczającym. W tej sytuacji prawidłowo organ drugiej instancji ocenił, iż nie wszystkie okoliczności istotne w sprawie a mające wpływ na rozstrzygnięcie zostały wyjaśnione oraz że niemożliwa jest weryfikacja, czy rozstrzygnięcie mieści się granicach uznania administracyjnego. Zasadnie wskazano w zaskarżonej decyzji na brak wyjaśnienia w zakresie możliwości skarżącego przygotowania własnym staraniem jednego gorącego posiłku dziennie, o czym stanowi art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., jak kształtuje się jego sytuacja w porównaniu do sytuacji innych osób bez własnych dochodów z terenu właściwości organu pierwszej instancji, ubiegających się o udzielenie wsparcia ze środków pomocy społecznej. Słusznie organ odwoławczy uchylił na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Kontroli Sądu podlegało również to, czy organ wydający decyzję przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Ten sposób rozstrzygnięcia dopuszczalny jest wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawy, ale to rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Będzie to miało miejsce m.in. wówczas, gdy postępowanie w pierwszej instancji dotknięte było istotnymi uchybieniami w zakresie prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Na takie uchybienia w niniejszej sprawie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na gruncie niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze miało uzasadnione podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w sprawie zasiłku celowego, co zresztą wykazało w uzasadnieniu swojej decyzji. Decyzja organu odwoławczego wydana została zatem zgodnie z dyspozycją art. 138 § 2 k.p.a. i nie narusza w tym zakresie obowiązującego prawa. W tym stanie rzeczy wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności tej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami iadministracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.).