II SA/Ol 577/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 21 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. i R.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zwrotu podania w sprawie wykupu zdewastowanej nieruchomości, wypłacenia odszkodowania, wykonania rowu, zakazania odprowadzania nieczystości postanawia przyznać R.G. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku z dnia 1 września 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu, R.G. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. i R.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Do majątku małżonków należy ½ domu z częścią mieszkalną dla 3 rodzin oraz nieruchomość rolna, zanieczyszczana ściekami "[...]", co pozbawia ich możliwości zarówno jej użytkowania, jak i sprzedaży. Źródłami dochodu 2-osobowej rodziny są świadczenia emerytalne i rentowe oraz zasiłek pielęgnacyjny. We wniosku, skarżący wskazał, iż niskie dochody i wysokie opłaty nie pozwalają na normalne życie i leczenie. Po uiszczeniu wydatków "obowiązkowych i koniecznych" kwota na żywność nie przekracza bowiem 10 zł dzienne na osobę. Skarżący dodał jednocześnie, iż obszerne wyjaśnienia dotyczące sytuacji materialnej rodziny złożył w sprawie o sygn. akt "[...]". Zauważyć należy, iż we wskazanej wyżej sprawie, skarżący i jego żona w odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, przedłożyli pismo procesowe z dnia "[...]", w którym powołując się na oświadczenia złożone w sprawie o sygn. akt "[...]" i postanowienie Referendarza sądowego z dnia "[...]", na mocy którego zwolnieni zostali z kosztów sądowych w tej sprawie, wskazali, iż od tego czasu ich sytuacja pogorszyła się, gdyż podczas ostatniej burzy uszkodzeniu uległ dach ich domu i w związku z koniecznością zabezpieczenia tego uszkodzenia musieli zadłużyć się na kwotę "[...]". Podnieśli jednocześnie, iż wystąpili do Prezydenta Miasta o pomoc finansową na dalsze prace budowlane w tym zakresie, a na dowód tego załączyli do przedmiotowego pisma kserokopie: podania z dnia "[...]" oraz dwóch faktur, potwierdzających zakup materiałów budowlanych. Skarżący i jego żona, po wyjaśnieniu kwestii związanych z powierzchnią domu, którego są współwłaścicielami wskazali, iż zamieszkują go wspólnie z córką i synem oraz ich rodzinami. Wyjaśnili jednak, iż dzieci prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Podnieśli również, iż z uwagi na trudną sytuację materialną, okresowo korzystają z pomocy społecznej, jednakże w sierpniu pomocy takiej nie otrzymali. Do przedmiotowego pisma, skarżący i jego żona załączyli kserokopie: podania z dnia "[...]" z prośbą o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej oraz dokumentów potwierdzających wysokość ich dochodów. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 7 października 2008 r. do uzupełnienia braków formalnych formularza wniosku, złożonego w niniejszej sprawie oraz przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia 10 października 2008 r., do którego załączył uzupełniony formularz wniosku oraz kserokopie: wskazanego wyżej podania z dnia "[...]", wydanej w wyniku jego rozpoznania decyzji z dnia "[...]" o odmowie przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego w miesiącu sierpniu, odwołania od tej decyzji oraz odpowiedzi organu I instancji na to odwołanie z dnia "[...]", a ponadto wskazanego wyżej wniosku do Prezydenta Miasta z dnia "[...]" oraz pisma Zastępcy Prezydenta z dnia "[...]" informującego o przekazaniu przedmiotowego wniosku "[...]" Ośrodkowi Pomocy Społecznej w celu rozpatrzenia. W przedmiotowym piśmie procesowym skarżący zawarł jednocześnie oświadczenie, zgodnie z którym do chwili obecnej jego rodzina nie otrzymała pomocy na remont dachu. Zauważyć należy, iż z decyzji organu I instancji oraz jego odpowiedzi na odwołanie wynika, że w latach 2007-2008 skarżący i jego żona korzystali z pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego "[...]". Mając na uwadze sytuację materialną skarżącego i jego żony oraz możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, organ I instancji odmówił przyznania im świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego w miesiącu sierpniu, uznając, że kwota, jaka im pozostaje po uiszczeniu opłat mieszkaniowych, spłacie rat kredytu, zakupie środków czystości i higienicznych oraz leków, jest wystarczająca na zaspokojenie ich potrzeb w zakresie żywności. W konsekwencji, uznał, że skarżący i jego żona są w stanie zaspokajać bieżące niezbędne potrzeby z własnych środków finansowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawiona wyżej sytuacja materialna rodziny skarżącego przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Zauważyć należy, iż sytuacja finansowa skarżącego i jego żony zmusza ich do okresowego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. Zarówno w 2007 r., jak i w 2008 r., otrzymywali oni specjalne zasiłki celowe na różne niezbędne potrzeby bieżące, w tym na zakup leków, obuwia, bielizny, środków czystości i higieny. Powyższe oznacza natomiast, że uzyskiwany dochód, pomimo, że przekracza kryterium dochodowe, określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.), nie zawsze wystarcza na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków 2-osobowej rodziny. Mając to na uwadze przyjąć należy tym samym, iż nie jest wystarczający również na pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Zauważyć jednocześnie należy, iż odmowa przyznania rodzinie skarżącego specjalnego zasiłku celowego w sierpniu nie jest efektem polepszenia się sytuacji materialnej jego rodziny, lecz uznania organu, że środki pieniężne, którymi dysponują skarżący i jego żona, po uiszczeniu opłat mieszkaniowych, spłacie rat kredytu, zakupie środków czystości i higienicznych oraz leków, będą wystarczające na zaspokojenie ich potrzeb w zakresie żywności. Nie można tym samym uznać, że skarżący kosztem zaspokojenia tych podstawowych potrzeb mógłby zabezpieczyć środki pieniężne na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wskazać ponadto należy, iż sytuacja materialna rodziny skarżącego w ostatnim czasie uległa pogorszeniu w związku z koniecznością poniesienia dodatkowych, niespodziewanych wydatków związanych z zabezpieczeniem uszkodzonego dachu. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego, zawartym w piśmie procesowym z dnia 10 października 2008 r., do chwili obecnej nie otrzymał on natomiast wnioskowanej pomocy finansowej na remont dachu. Dodać również należy, iż możliwości uzyskania środków pieniężnych na poniesienie kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie nie daje skarżącemu także majątek rodziny. Dom, którego jest współwłaścicielem, stanowi bowiem miejsce, w którym mieszkają skarżący z żoną oraz ich dzieci z rodzinami. Nieruchomość rolna, z przyczyn wskazanych wyżej, nie przynosi natomiast żadnych pożytków. Mając na uwadze sytuację materialną i rodzinną dzieci skarżącego przedstawioną w piśmie procesowym z dnia "[...]" oraz w odwołaniu uznać należy ponadto, że nie może on liczyć na pomoc finansową w zakresie sfinansowania kosztów postępowania także z ich strony. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.