II SA/Ol 577/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. i R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia ‘[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zwrotu podania w sprawie wykupu zdewastowanej nieruchomości, wypłacenia odszkodowania, wykonania rowu, zakazania odprowadzania nieczystości postanawia przyznać M. G. prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku z dnia 1 września 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu, Ma. G. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. i r. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". Z uwagi na braki formalne formularza wniosku (brak wypełnienia lub skreślenia rubryki nr 7.2.2. oraz brak podpisu w rubryce nr 15), pismem z dnia 10 września 2008 r., skarżąca wezwana została do ich uzupełnienia w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania i pouczona, że nieusunięcie braków formalnych formularza wniosku w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie jej wniosku bez rozpoznania. M. G. wezwana została ponadto do przedłożenia określonych w wezwaniu dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych oraz pouczona, że brak ich przedłożenia może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie z adnotacjami na adresowej stronie przesyłki, zawierającej przedmiotowe pismo, nie została ona podjęta przez stronę pomimo dwukrotnego awizowania. W związku z powyższym, stosownie do art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), doręczenie w rozpoznawanym przypadku uznano za dokonane z dniem 29 września 2008 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych formularza wniosku upłynął zatem w dniu 6 października 2008 r. Do tego czasu strona nie uczyniła jednak zadość żądaniu określonemu w wezwaniu w tym zakresie. W związku z tym, zarządzeniem z dnia 7 października 2008r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie pozostawił bez rozpoznania wniosek M. G. z dnia 1 września 2008r. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sprzeciw na powyższe zarządzenie wywiodła pismem z dnia 10 października 2008r. M. G., wnosząc ponownie o przyznanie prawa pomocy z uwagi na inwalidztwo oraz zaawansowany wiek wnioskodawczyni oraz jej męża. Strona załączyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z uzupełnionymi brakami formalnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: W wyniku wniesienia przez M. G. sprzeciwu przeciwko zarządzeniu straciło ono moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do przepisów wskazanej powyżej ustawy zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Przyznanie prawa pomocy ma charakter obligatoryjny w tym sensie, że spełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 1 zobowiązuje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Ciężar dowodu okoliczności wskazujących na brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania spoczywa jednak na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. We wniosku z dnia 1 września 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu, M. G. wniosła wraz z mężem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. i R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, M. G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Do majątku małżonków należy ½ domu z częścią mieszkalną dla 3 rodzin oraz nieruchomość rolna, zanieczyszczana ściekami z cmentarza, co pozbawia ich możliwości zarówno jej użytkowania, jak i sprzedaży. Źródłami dochodu 2-osobowej rodziny są świadczenia emerytalne i rentowe oraz zasiłek pielęgnacyjny. We wniosku, Ma wskazała, że niskie dochody i wysokie opłaty nie pozwalają na normalne życie i leczenie. Po uiszczeniu wydatków "obowiązkowych i koniecznych" kwota na żywność nie przekracza bowiem 10 zł dzienne na osobę. M. G. wskazała jednocześnie, iż obszerne wyjaśnienia dotyczące sytuacji materialnej rodziny zostały złożone w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 522/08. Zauważyć należy w tym miejscu również, iż w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 522/08 w odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych p. G. przedłożyli pismo procesowe z dnia 28 sierpnia 2008 r., w którym powołując się na oświadczenia złożone w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 331/08 i postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2008 r., na mocy którego zwolnieni zostali z kosztów sądowych w tej sprawie, wskazali, iż od tego czasu ich sytuacja pogorszyła się, gdyż podczas ostatniej burzy uszkodzeniu uległ dach ich domu i w związku z koniecznością zabezpieczenia tego uszkodzenia musieli zadłużyć się na kwotę 1.000 zł. Podnieśli jednocześnie, iż wystąpili do Prezydenta Miasta o pomoc finansową na dalsze prace budowlane w tym zakresie, a na dowód tego załączyli do przedmiotowego pisma kserokopie: podania z dnia 20 sierpnia 2008 r. oraz dwóch faktur, potwierdzających zakup materiałów budowlanych, a także kserokopię dokumentów potwierdzających wysokość ich dochodów. Wyjaśnili jednocześnie, iż dzieci prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Podnieśli również, iż z uwagi na trudną sytuację materialną, okresowo korzystają z pomocy społecznej, jednakże w sierpniu pomocy takiej nie otrzymali. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawiona wyżej sytuacja materialna rodziny G. przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie M. G. prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Zauważyć należy, iż sytuacja finansowa M. i R. G. zmusza ich do okresowego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. Zarówno w 2007 r., jak i w 2008 r., otrzymywali oni specjalne zasiłki celowe na różne niezbędne potrzeby bieżące, w tym na zakup leków, obuwia, bielizny, środków czystości i higieny. Powyższe oznacza natomiast, że uzyskiwany dochód, pomimo, że przekracza kryterium dochodowe, określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.), nie zawsze wystarcza na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków 2-osobowej rodziny. Mając to na uwadze przyjąć należy tym samym, iż nie jest wystarczający również na pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Zauważyć jednocześnie należy, iż odmowa przyznania małż. G. zasiłku celowego w sierpniu nie jest efektem polepszenia się sytuacji materialnej rodziny, lecz uznania organu, że środki pieniężne, którymi oni dysponują, po uiszczeniu opłat mieszkaniowych, spłacie rat kredytu, zakupie środków czystości i higienicznych oraz leków, będą wystarczające na zaspokojenie ich potrzeb w zakresie żywności. Nie można tym samym uznać, że M. G. kosztem zaspokojenia tych podstawowych potrzeb mogłaby zabezpieczyć środki pieniężne na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wskazać ponadto należy, iż sytuacja materialna rodziny Gołębiewskich w ostatnim czasie uległa pogorszeniu w związku z koniecznością poniesienia dodatkowych, niespodziewanych wydatków związanych z zabezpieczeniem uszkodzonego dachu. Zgodnie z oświadczeniem M. G., zawartym w piśmie procesowym z dnia 10 października 2008 r., do chwili obecnej M. i R. G. nie otrzymali wnioskowanej pomocy finansowej na remont dachu. Dodać również należy, iż możliwości uzyskania środków pieniężnych na poniesienie kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie nie daje M. G. także majątek rodziny. Dom, którego jest współwłaścicielem, stanowi bowiem miejsce, w którym mieszka wraz z mężem oraz dziećmi i ich rodzinami. Nieruchomość rolna nie przynosi natomiast żadnych pożytków. Mając na uwadze sytuację materialną i rodzinną dzieci przedstawioną w piśmie procesowym z dnia 28 sierpnia 2008r. oraz w odwołaniu uznać należy ponadto, że nie może ona liczyć na pomoc finansową w zakresie sfinansowania kosztów postępowania także z ich strony. Wskazać należy również, że przed rozpoznaniem przedmiotowej sprawy przez sąd, strona załączyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wraz z uzupełnionymi brakami formalnymi. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.