II SA/Ol 58/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Tadeusz Lipiński Adam Matuszak Beata Jezielska (spr.) Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2004 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie obciążenia karą pieniężną I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 1.464 złotych /tysiąc czterysta sześćdziesiąt cztery złote/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia 14 października 2003 roku Dyrektor Zarządu Dróg Wojewódzkich w O. obciążył B. P. karą pieniężną w wysokości 6600 zł za przejazd w dniu 24 września 2003r. pojazdem nienormatywnym marki "[...]" po drodze wojewódzkiej bez zezwolenia. W uzasadnieniu podano, iż zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych zabronione jest poruszanie się po drogach pojazdów, których nacisk na pojedynczą oś przekracza 80 kN, co zostało stwierdzone w przedmiotowym przypadku. Wskazano, iż w myśl przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym przejazd takiego pojazdu po drogach publicznych wymaga uzyskania stosownego zezwolenia, którego strona nie okazała. Wyjaśniono, iż podnoszone przez stronę zarzuty odnośnie nieprawidłowości pomiaru rozstawu osi naczepy, a także nacisku osi nie są uzasadnione. Pomiar rozstawu osi był wykonywany zgodnie ze sztuką wymiarowania tego rodzaju elementów pojazdu, taśmą mierniczą posiadającą aktualne świadectwo kalibracji. Natomiast w trakcie wskazania na mierniku wagi przekroczenia nacisku osi kierowca otrzymał plecenie wyłączenia silnika i pozostawienia pojazdu na włączonym biegu, a następnie poproszony został o osobiste sprawdzenie odczytu na wadze. Wskazano, iż przejazd pojazdu nienormatywnego stwierdzono w oparciu o protokół z dnia 24 września 2003r., zaś wysokość kary ustalono na podstawie załącznika do ustawy o drogach publicznych. Od decyzji tej odwołał się pełnomocnik B. P., zarzucając naruszenie przepisów prawa. Podniósł, iż przekroczenie jednego z pomiarów nie przesądza o nienormatywności pojazdu, tym bardziej iż na pozostałych osiach pojazd był niedoładowany. Zarzucił, iż kontrola pojazdu przeprowadzona była wadliwie, gdyż faktyczne odległości między osiami są inne niż podane w protokole, co skutkuje odbiegającymi od normy wynikami nacisków osi. Ponadto kierowca nie został pouczony o konieczności wyłączenia silnika i pozostawienia pojazdu na włączonym biegu i nie podpisał protokołu z przeprowadzonego badania. Pełnomocnik odwołującego się podniósł także, iż całkowity ciężar przewożonego ładunku wynosił 20 ton, a odwołujący się jako pracodawca nie miał wpływu na rozmieszczenie ładunku. Wobec zatem braku winy nie można obciążać go jakąkolwiek sankcją. Zarzucił także, iż organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawny, a także uniemożliwił zapoznanie się przez stronę ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenie co do niego jeszcze przed wydaniem decyzji. Decyzją z dnia 11 grudnia 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, iż w toku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, iż w pojeździe należącym do B. P. nacisk na drugą oś przekroczył dopuszczalną normę o 26,73 kN. Wskazano, iż przeprowadzone pomiary nie budzą zastrzeżeń, gdyż wykonano je przy użyciu wagi posiadającej świadectwo legalizacji, wydane przez Prezesa Głównego Urzędu Miar. Fakt przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi został potwierdzony protokołem, do którego kierowca pojazdu nie wniósł żadnych uwag. Z protokołu tego wynika, iż kierowca został pouczony o zasadach kontroli przy użyciu wag do pomiarów statycznych, zaś odmowa złożenia przez niego podpisu na protokole nie świadczy o zgłoszeniu zastrzeżeń. Podniesiono, iż wprawdzie organ pierwszej instancji powołał się w podstawie prawnej decyzji na nieobowiązujące rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia l kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, lecz obowiązujące aktualnie rozporządzenie z dnia 31 grudnia 2002r. przyjęło tożsame uregulowania co do dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu. Wyjaśniono, iż nie ma znaczenia fakt, iż pojazd był niedoładowany na pozostałych osiach, gdyż obowiązkiem przewoźnika jest takie rozłożenie ładunku, aby nie doszło do przekroczenia nacisku na żadną z osi. Podniesiono, iż strona nie przedłożyła dowodu na okoliczność innego rozstawu osi w badanym pojeździe, niż wynikający z decyzji. Jednakże gdyby nawet okazało się, iż druga oś nie jest pojedyncza, to kara byłaby wyższa od wymierzonej. Podano także, iż powoływana przez pełnomocnika strony zasada winy ma zastosowanie w prawie karnym, zaś przedmiotowa sprawa nie jest związana z prawem karnym, a organ w przypadku stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnych nacisków na oś ma obowiązek nałożenia kary pieniężnej. Także trudna sytuacja finansowa przewoźnika, czy też brak możliwości sprawdzenia nacisku na osie po dokonaniu załadunku nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność. Podano przy tym, iż kara została wymierzona w wysokości określonej w Załączniku do ustawy o drogach publicznych. Na powyższą decyzję skargę wniósł pełnomocnik B. P., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego procedury administracyjnej, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zarzucił, iż organ odwoławczy zlekceważył istotne okoliczności dotyczące przeprowadzonej kontroli, co miało wpływ na wynik pomiaru. Podniósł, iż z akt sprawy nie wynika, iż pomiary były dokonywane przy wyłączonym silniku, organ nie wykazał kiedy był dokonany pomiar stopnia nachylenia terenu i czy umożliwiało to wykonanie prawidłowego ważenia oraz czy waga ma aktualną legalizację. Podniósł przy tym, iż fakt posiadania ponad 13-miesięcznej legalizacji nie daje podstaw do uznania, iż pomiar był prawidłowy, gdyż zgodnie z zarządzeniem Prezesa Głównego Urzędu Miar z 19 marca 1996r. legalizacja powinna być przeprowadzana co 13 miesięcy. Podniósł także, iż organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego co do nieprawdziwości danych dotyczących odległości pomiędzy osiami pojazdu. Zarzucił także, iż skarżący nie był obecny przy załadunku i nie miał wpływu na sposób rozłożenia ładunku, a w związku z tym obciążenie go karą pieniężną jest krzywdzące. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono, iż organ odwoławczy odniósł się do zarzutu co do nieprawidłowości pomiaru rozstawu osi, wskazując iż skarżący nie przedłożył na tę okoliczność żadnego dowodu, a poza tym fakt ten miałby wpływ jedynie na zwiększenie wymierzonej kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 póz. 1269) sądy administracyjne sprawuj ą kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji. W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały one wydane z naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podnieść należy, iż stosownie do art. 61 ust. l i ust. 2 pkt l ustawy z 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2003 roku, nr 58, póz. 515 ze zm.) ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu i powinien być umieszczony w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Jeżeli zaś masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi, przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia. Za przejazd zaś po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez stosownego zezwolenia wymierza się karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, w wysokości określonej w załączniku do ustawy o drogach publicznych (art. 13g ust. l i 2 ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych - tekst jedn. Dz.U. z 2000 roku, nr 71, póz. 838 ze zm.). Jednakże dla prawidłowego wymierzenia wspomnianej kary pieniężnej niezbędne jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, stosownie do wymogów określonych w art. 7 i 77 § l Kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym w niniejszej sprawie znaczenie ma przede wszystkim dokumentacja związana z dokonanym ważeniem pojazdu, gdyż wynik tego ważenia stanowi podstawowy dowód w sprawie. Tymczasem główne zarzuty podnoszone w skardze dotyczą właśnie sposobu przeprowadzenia tego pomiaru. Wskazać przy tym należy, iż z protokołu z kontroli pojazdu z dnia 24 września 2003r. wynika, że pomiaru nacisków osi i masy całkowitej dokonano przy użyciu wagi przenośnej, posiadającej świadectwo legalizacji Prezesa Głównego Urzędu Miar, ważne do dnia 31 grudnia 2003r. Jednakże sam fakt dokonania ważenia pojazdu przy użyciu wagi posiadającej świadectwo legalizacji nie przesądza jeszcze o prawidłowości przeprowadzonego pomiaru. Musi on bowiem spełniać także inne wymagania przewidziane prawem, a mianowicie wymogi zachowania przewidzianej procedury jego przeprowadzenia. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 roku Prawo o miarach (Dz.U. nr 63, póz. 636 ze zm.), która weszła w życie z dniem l stycznia 2003r. minister właściwy do spraw gospodarki został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać przyrządy pomiarowe podlegające prawnej kontroli metrologicznej, przy uwzględnieniu rodzajów tej kontroli, a także warunków właściwego stosowania i warunków technicznych ich użytkowania. Wymagania te zostały określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 lutego 2004r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.U. nr 35, póz. 316 ze zm.), które zaczęło obowiązywać z dniem 13 marca 2004 roku. Oznacza to, że pomiędzy wejściem w życie cytowanego rozporządzenia a wejściem w życie ustawy nie istniały żadne przepisy określające nie tylko wymagania metrologiczne dotyczące przyrządów pomiarowych, lecz także warunki ich właściwego stosowania i użytkowania. Nie można przy tym uznać za obowiązujące w tym zakresie przepisy zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Miar z 22 grudnia 2000 roku nr 39 w sprawie wprowadzenia przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu (Dz.Urz. Miar i Probiernictwa nr 6/2000, póz. 40), które zostały wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w przepisie art. 8 pkt l i 2 ustawy z 3 kwietnia 1993 roku Prawo o miarach (Dz.U. nr 55, póz. 248 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 87 ust. l Konstytucji RP przepisy zarządzenia nie mogą być źródłami powszechnie obowiązującego prawa. Zarządzenie to mogło zatem jedynie obowiązywać jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu ten akt, natomiast nie mogło stanowić podstawy do wydania decyzji wobec obywateli, co wynika wprost z art. 93 ust. 2 Konstytucji. Ponadto cytowane zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Miar utraciło moc (niezależnie od przytoczonych wyżej przepisów rangi konstytucyjnej) najpóźniej z dniem 30 czerwca 2002 roku na podstawie art. 51 ustawy z 21 grudnia 2001 roku o zmianie ustawy o organizacji i trybie pracy Rady Ministrów oraz o zakresie działania ministrów, ustawy o działach administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 154, póz. 1800). Zatem po dniu 30 czerwca 2002 roku, aż do czasu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 10 lutego 2004r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu brak było jakichkolwiek przepisów, które regulowałyby zasady dokonywania pomiarów w zakresie niezbędnym do ustalenia kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Pomimo zatem istnienia podstaw prawnych co do samego nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym, brak było przepisów regulujących dokonywanie pomiarów nacisku na osi pojazdu. Skutkiem tego brak jest możliwości ustalenia, czy sposób dokonania pomiaru przebiegał zgodnie z obowiązującym prawem, a tym samym odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze. Przy czym na marginesie należy zaznaczyć, iż gdyby nawet obowiązywały przepisy regulujące procedurę pomiaru nacisków osi w pojeździe, to słuszny jest zarzut skargi iż protokół znajdujący się w aktach sprawy nie dokumentuje sposobu dokonanego ważenia. Zatem nawet w tym przypadku sprawa nie zostałaby dostatecznie wyjaśniona, co uniemożliwiałoby ocenę zasadności argumentów podnoszonych przez skarżącego. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 póz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty postępowania sądowego stosownie do art. 200 powołanej ustawy. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.